Opinie

Opinie: ‘Kim Kardashian had de iconische jurk van Marilyn Monroe niet moeten dragen’

Realityster Kim Kardashian droeg vorige week een iconische Marilyn Monroejurk naar het Met Gala. De reacties waren niet mals. Lorena Dekkers en Fidessa van Rietschoten betogen waarom het dragen van dit erfgoed zowel materieel als immaterieel gezien problematisch is.

Lorena Dekkers en Fidessa van Rietschoten
Kim Kardashian in de jurk van Marilyn Monroe op de rode loper van het Met Gala 2022. Beeld Dimitrios Kambouris/Getty Images
Kim Kardashian in de jurk van Marilyn Monroe op de rode loper van het Met Gala 2022.Beeld Dimitrios Kambouris/Getty Images

Just push your ass in!” zegt iemand in een filmpje van Ripley’s Believe it or Not! waarin is te zien hoe tijdens een pasbeurt duidelijk werd dat de jurk waarin Marilyn Monroe in 1962 Happy Birthday voor de Amerikaanse president John F. Kennedy zong, het zitvlak van Kim Kardashian niet kon omsluiten. Het risico op zichtbare schade, zoals scheuren, vlekken en het verlies van kristalletjes, moge duidelijk zijn.

Drie weken later en bijna zeven kilo lichter – body positivity iemand? – werd Kardashian met witte handschoentjes in de jurk geperst. Alsof je te veel Play-Dohklei terug in het potje moet proppen. Zorgelijker is de schade die nu nog niet zichtbaar is, zoals scheurtjes in de zijdevezel die alleen met een microscoop te zien zijn.

Stikgaatjes en zweetplekken

En waarom eenmaal op de rode loper niet de witte bontsjaal afgooien voor een spectaculair wowmoment, zoals Monroe deed op het podium vlak voordat ze Happy Birthday zong voor de president, 15.000 gasten en de pers? De sjaal bedekte de achterkant van de jurk die was opengelaten – een wit corrigerend lapje bedekte de bilpartij – en met nieuwe lintjes was dichtgeknoopt. Nieuw materiaal betekent nieuwe stikgaatjes in de fragiele stof. Een ingreep die de materiële informatie, namelijk het oude stiksel dat last minute werd aangebracht zodat de jurk zo strak mogelijk om Monroes lijf zat, heeft aangetast.

En verder, lichaamsvocht dat de tand des tijds doorstaat: zweet. In historische kledingstukken is het materiaal van plekken rond de oksels vaak gebleekt en extra kwetsbaar. Dit komt door de reactie die ontstaat tussen het zure zweet, de stof en de verfstoffen. Aangezien het wassen van deze jurk uit den boze is, kan nieuw zweet later schade veroorzaken.

Ethisch onverantwoord

Genoemde risico’s zorgden ervoor dat de kostuum- en textielcommissie van het Internationale Comité van Musea (Icom) in 1986 besloot dat dragen van originele historische kleding ethisch onverantwoord is. Grote musea als het Rijksmuseum en het Metropolitan Museum of Art zijn aangesloten bij het Icom en zouden stukken uit hun modecollectie dus ook nooit uitlenen om iemand een avond in te laten flaneren.

Marilyn Monroe zingt Happy Birthday op het verjaardagsfeest van de Amerikaanse president John F. Kennedy op 19 mei 1962 in Madison Square Garden in New York ter ere van zijn 45ste verjaardag. Beeld Bettmann Archive
Marilyn Monroe zingt Happy Birthday op het verjaardagsfeest van de Amerikaanse president John F. Kennedy op 19 mei 1962 in Madison Square Garden in New York ter ere van zijn 45ste verjaardag.Beeld Bettmann Archive

Dit maakt het extra opmerkelijk dat het Metro­politan Museum of Art, als decor van het jaarlijkse gala, hier geen stokje voor heeft gestoken. Omdat de jurk eigendom is van de niet bij Icom aangesloten organisatie Ripley’s Believe it or Not!, kon de jurk worden uitgeleend.

Maar ook vanuit immaterieel oogpunt is het dragen van de jurk zeer bedenkelijk. De historische jurk kan gezien worden als een lieu de mémoire – plaats van herinnering – een begrip van de Franse historicus Pierre Nora. Een lieu de mémoire is volgens hem elke significante entiteit, materieel of niet-materieel van aard, die door menselijke wil of het werk van de tijd een symbolisch element is geworden van het herinneringserfgoed van een gemeenschap. Het kan verwijzen naar elke plaats, ieder object of elk concept dat een historische betekenis heeft in het collectieve geheugen, zoals een persoon of een gebeurtenis.

Glamoureus hoogtepunt

Monroe had van tevoren gezegd een conservatieve zwarte jurk aan te doen, maar verscheen die avond – zoals altijd te laat – op het podium in de loeistrakke, huidkleurige jurk. Niet alleen de jurk, ook het optreden in 1962 kan in feite als lieu de mémoire worden gezien: het was Monroe ten voeten uit. Een glamoureus hoogtepunt van alles wat haar tot een icoon maakt en waar tal van beroemdheden zich door hebben laten inspireren.

Haar kleding- en haarstijl, maar ook het optreden zelf is vaak genoeg gekopieerd in tv-series, fotosessies en muziekclips. Maar in die luttele vijf minuten op de rode loper – de rest van de avond droeg ze een replica – eigende Kardashian zich niet alleen de jurk toe, maar ook het erfgoed van Monroe dat onlosmakelijk is verbonden met de jurk en het fameuze optreden.

Ripley’s Believe It or Not! kan in elk geval in de handjes knijpen. De jurk werd in 2016 verworven voor bijna vijf miljoen dollar en het gerucht gaat dat ze inmiddels is getaxeerd op tien miljoen.

Het voorval maakt ons intussen pijnlijk duidelijk hoe ver de Kardashiantentakels reiken: niet alleen onnatuurlijke lippen, borsten en billen zijn ingrediënten voor een miljoenenimperium, maar ook het verleden is niet meer veilig en is nog gewilder dan het heden. Maar misschien is een samen­leving die toelaat dat een delicate drager van herinneringen in de etalage wordt gezet wel de grootste verliezer.

Lorena Dekkers werkte bij het restauratieatelier van het Rijksmuseum en is nu zelfstandig textielrestaurator. Beeld
Lorena Dekkers werkte bij het restauratieatelier van het Rijksmuseum en is nu zelfstandig textielrestaurator.
Fidessa van Rietschoten is communicatieadviseur en erfgoedjournalist. Beeld  Naomie Laan
Fidessa van Rietschoten is communicatieadviseur en erfgoedjournalist.Beeld Naomie Laan

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden