Opinie

Opinie: ‘Kennis over gedrag is cruciaal voor effectief klimaatbeleid’

Gedragswetenschappers kunnen een veel grotere bijdrage leveren aan de aanpak tegen klimaatverandering, schrijft Reint Jan Renes. Daarvoor moeten ze veel meer aandacht besteden aan de psychologie achter klimaatgerelateerd gedrag.

Het Parool
Vlees eten is een voorbeeld van klimaatgerelateerd gedrag. Beeld Getty Images
Vlees eten is een voorbeeld van klimaatgerelateerd gedrag.Beeld Getty Images

Het nieuwste rapport van het klimaatpanel IPCC stelt dat gedragsverandering een sleutelrol speelt in de oplossing van de klimaatcrisis. Des te pijnlijker dat tot nu toe de rol van gedragswetenschappers in deze crisis vrij minimaal is.

Nu is dat al vaker vastgesteld. Veel andere wetenschappelijke disciplines en beleidsmakers onderschatten de waarde van gedragskennis voor een effectieve aanpak tegen klimaatverandering. Maar misschien nog veel belangrijker is hoe weinig aandacht er is binnen de sociale wetenschappen voor het nut van het werk van gedragswetenschappers voor het behalen van de klimaatdoelen.

Wél is er aandacht voor eigen psychologische theorieën en kleine experimentele labstudies. Die leiden de aandacht af van veldonderzoek naar maatregelen die leiden tot concreet, relevant klimaatgedrag. Daardoor tonen andere disciplines en beleidsmakers (terecht) weinig interesse.

Gedragswetenschappers moeten veel meer kijken naar de psychologische aard van klimaatgerelateerd gedrag én naar de – vaak niet psychologische – factoren die bepalend zijn voor dat gedrag (denk aan regelgeving en voorzieningen). Onderzoek bijvoorbeeld de psychologische factoren die van invloed zijn op klimaatvriendelijke keuzes als een kind minder, autovrij leven, vliegtuigreizen vermijden en plantaardig eten.

Er is geen one size fits all-strategie. De factoren die van invloed zijn op minder vlees eten zijn anders dan die van minder vliegen. De beïnvloedingsstrategie is dus ook anders. Willen we als gedragswetenschappers serieus genomen worden aan de klimaatbeleidtafels, dan moeten we het aandurven meer te focussen op – veranderbaar – gedrag dat er echt toe doet en daar gaan interveniëren waar we ook echt het verschil kunnen maken.

Om tot effectieve klimaatmaatregelen te komen is het dus van groot belang dat gedragswetenschappers belangrijke klimaatgerelateerde gedragingen, zoals vlees eten, autorijden en vliegen, zorgvuldig in kaart brengen: waar komt het voor, in welke situaties, hoe vaak en bij wie. Monitor vervolgens deze gedragingen door de tijd heen en onderzoek in de praktijk of interventies werken. Leer hierbij van de coronacrisis en het werk van de RIVM Corona Gedragsunit.

Door impact voorop te stellen kunnen gedragswetenschappers een veel grotere rol spelen in de totstandkoming van effectieve oplossingen voor de wereldwijde klimaatcrisis. We staan voor een grote opgave. Als samenleving moeten we massaal om naar een duurzame leefstijl. Dat gaat niet vanzelf. Meer praktische kennis over gedragsverandering is cruciaal.

Reint Jan Renes, gedragswetenschapper en lector Psychologie voor een Duurzame Stad bij de Hogeschool van Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden