PlusOpinie

Opinie: ‘Investeren in effectieve hulpverleners is de enige redding voor de jeugdzorg’

Het is code rood in de jeugdzorg. Meer tijd en ruimte voor inhoudelijk deskundigen kan code zwart voorkomen, stelt Annemiek Harder. Zet academisch opgeleide gedragswetenschappers daarom vaker aan het roer in de jeugdzorg.

Annemiek Harder
Jeugdzorgmedewerkers protesteerden afgelopen maand op het Malieveld om aandacht te vragen voor de schrijnende situatie in hun sector.  Beeld ANP
Jeugdzorgmedewerkers protesteerden afgelopen maand op het Malieveld om aandacht te vragen voor de schrijnende situatie in hun sector.Beeld ANP

Er heerst al een tijd een crisis in de jeugdzorg. Afgelopen maand sloeg vakbond FNV alarm. Ook ging het alarm af bij jeugdrechters. Het is namelijk zover gekomen dat ingrijpende beslissingen, zoals een uithuisplaatsing, soms gebaseerd worden op ondermaatse dossiers met fouten erin.

Er zijn al heel wat petities, manifesten, een vernietigend inspectierapport en zelfs een staking aan voorafgegaan. Het is voor veel jeugdzorginstellingen een kwestie van overleven door financiële problemen, (dreigende) faillissementen en een onnodig complexe organisatie van jeugdzorg.

Er is een structureel tekort aan tijd, geld en gekwalificeerde medewerkers voor hulp aan jongeren die zorg het hardst nodig hebben. Dan gaat het bijvoorbeeld om jongeren met complexe problematiek waarbij een uithuisplaatsing dreigt. De crisis maakt dat hulpverleners zich moeilijk of zelfs onmogelijk kunnen concentreren op het échte werk, namelijk goede hulp bieden aan jongeren en hun gezinnen. En wat doe je als je niet de hulp kan bieden die je zou willen? Dan stop je ermee en ga je wat anders doen.

Interventies

Zo is er een ongekende uittocht van hulpverleners uit de jeugdzorg. Maar het is vooral heel zorgelijk voor jongeren die in grote problemen zitten. Zij en hun gezin zijn het grootste slachtoffer, want voor hen biedt de jeugdzorg nu géén goede oplossing. Terwijl er wel een goede oplossing voorhanden is, namelijk het toepassen van bewezen effectieve interventies. Dat zijn behandelvormen waarvan bekend is dat ze problemen oplossen. Deze worden nu in de praktijk echter vaak niet ingezet, omdat het te duur is of omdat hulpverleners er geen tijd voor hebben.

Voor een goede effectiviteit zijn goede hulpverleners die doen wat bewezen effectief is cruciaal. Dit geldt bij uitstek voor hulp aan jongeren met complexe problematiek waar problemen niet vanzelf oplossen. Naast specifieke interventies, zoals traumabehandeling, maakt juist ook de manier waarop jongeren behandeld worden door hulpverleners het verschil. Zo blijkt uit onderzoek dat goede samenwerkingsrelaties met hulpverleners die écht betrokken zijn voor álle jongeren en ouders de sleutel tot succes zijn.

Ondanks het grote belang van het toepassen van kennis over wat bewezen effectief is door hulpverleners is er vooral veel aandacht voor hoe het financieringsprobleem van de jeugdzorg kan worden opgelost. Onder andere de Sociaal Economische Raad, commissie Sint, het Nederlands Jeugdinstituut en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid hebben rapporten geschreven met allerlei maatregelen die financiële tekorten kunnen verkleinen.

Zo doen zij de suggestie om de reikwijdte van de jeugdzorg te begrenzen en om een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Met deze ideeën wordt de kwaliteitscrisis in de jeugdzorg echter niet opgelost en zijn jongeren met de zwaarste problemen niet direct geholpen.

Training en supervisie

Pas als er geld voor jongeren met complexe problematiek wordt geoormerkt kan jeugdzorg een goede oplossing bieden. Investeer dat geld dan in het aanstellen van hulpverleners met kennis over goede diagnostiek en effectieve interventies. Zo kan worden gegarandeerd dat ook deze jongeren goede hulp ontvangen. Ook komt er dan ruimte om de kwaliteit van zorg op peil te houden door geld in te zetten voor training en supervisie van hulpverleners.

Hierbij kunnen inhoudelijk deskundigen, zoals orthopedagoog-generalisten en gezondheidszorg-psychologen, een belangrijk rol spelen. Zij kunnen met hun kennis over goede diagnostiek en effectieve interventies sturen op zorg die echt nodig is. Met meer aandacht en ruimte voor goede kwaliteit en effectiviteit van jeugdzorg wordt de kans dat goede hulpverleners massaal vertrekken ook kleiner.

Zet academisch opgeleide gedragswetenschappers daarom vaker aan het roer in de jeugdzorg. Net als huisartsen en specialisten in de medische zorg. Alleen met goede hulpverleners die bewezen effectieve interventies toepassen en daarin goed ondersteund én aangestuurd worden, kan jeugdzorg een goede oplossing bieden aan jongeren met complexe problematiek.

Annemiek Harder, hoogleraar Wetenschappelijk onderbouwde Jeugdzorg en Onderwijs, Erasmus Universiteit Rotterdam, en bestuurslid van de Nederlandse Verenging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO). Beeld
Annemiek Harder, hoogleraar Wetenschappelijk onderbouwde Jeugdzorg en Onderwijs, Erasmus Universiteit Rotterdam, en bestuurslid van de Nederlandse Verenging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO).
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden