Opinie

Opinie: ‘Innoveer radicaler om het klimaat te redden’

Bij de energietransitie hoort innovatie, weet Levi Kok. Hij pleit voor een Europese versie van het Amerikaanse instituut dat scherp aan de wind zeilt om te vernieuwen.

Dit innovatieve vrachtschip met inklapbare zeilen van staal en composiet van het Zweedse Wallenius Marine staat op het punt de markt te bereiken. Beeld Oceanbird
Dit innovatieve vrachtschip met inklapbare zeilen van staal en composiet van het Zweedse Wallenius Marine staat op het punt de markt te bereiken.Beeld Oceanbird

De gewonnen rechtszaak tegen Shell voelt voor velen als een overwinning. Maar we zijn er nog niet. Shell moet een ongekende operatie optuigen om zowel haar aanbod als de vraag van haar klanten naar olie en gas te veranderen. Echter is deze vraag vanuit haar klanten er nog niet. Zo komt bijvoorbeeld de waterstofindustrie maar moeilijk van de grond, aangezien er nog geen vliegtuigen zijn die hierop vliegen.

Zo zitten we vast in een kip-of-eikwestie. Het is makkelijk om naar de fossiele industrie te wijzen en te zeggen dat zij dit probleem maar moeten oplossen.

Wij hebben deze luxe niet. Voor onze ambities, zoals klimaatneutrale vliegtuigen, vrachtschepen en cementproductie zijn er nog veel technische barrières te overwinnen. Zo hebben we bijvoorbeeld nog geen idee hoe we het chemische productieproces dat kalksteen omzet in cement kunnen veranderen, een proces dat vervuilender is dan de gehele luchtvaartindustrie.

De klimaattransitie vraagt dus om onderzoek naar en ontwikkeling van radicale technologische innovatie. Dit blijft echter achter door een gebrek aan kapitaal, noodzaak en risicomijdend gedrag.

Het Financieele Dagblad beschreef onlangs nog hoe een nieuwe generatie van klimaatvriendelijke vrachtschepen, die gebruikmaken van windzeilen, lastig door banken te financieren bleek. Oorzaak: de onbewezen technologie. De noodzaak tot verandering ontbreekt vaak bij de bedrijven. Zij hebben geen financieel motief om deze investeringen te dragen en doen dat vervolgens ook meestal niet.

Matige projecten

Realisatie via subsidies zoals het Nationaal Groeifonds resulteert in matige projecten. Zulke financiering legt de nadruk op voortbouwen op reeds bewezen technologieën, kent langdradige procedures en vereist een hoge kans van slagen. Daardoor is het spannendste dat tot op heden uit de koker van het Nationale Groeifonds is gekomen: het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol.

Hoe kunnen we de broodnodige technologische innovatie voor de klimaattransitie aanwakkeren zonder ons te verliezen in een moeras van Europese bureaucratie, beperkende subsidies en een gebrek aan financiering? Voor inspiratie kunnen we kijken naar het succesverhaal van een innovatiemotor van ongekende klasse. Zij is de grondlegger van het internet, gps-navigatie, de smartphone, zelfrijdende auto’s, spraakassistenten en onze favoriete coronavaccins. En het bijzondere? Het is nog een overheidsinstantie ook.

Ik heb het over Darpa, een instituut dat valt onder het Amerikaanse ministerie van Defensie. Opgericht na de onverwachte lancering van de Spoetniksatelliet door de Sovjet-Unie, met als doel Amerika technologisch voorop te laten lopen door de toekomst uit te vinden. Darpa’s werknemers zijn wetenschappers, ingenieurs en ondernemers. Zij schetsen gewaagde visioenen die haalbaar zouden moeten zijn. Vervolgens worden deze visioenen vertaald naar de specifieke technologische hindernissen die overwonnen moeten worden. Darpa daagt universiteiten en bedrijven met een subsidie, aanbesteding of competitie uit om zo’n visioen te realiseren.

Messenger RNA

Negen op de tien projecten mislukken uiteindelijk, waardoor durfinvesteerders zich er vaak niet eens aan wagen. Maar als zo’n schot naar de maan het wel haalt, zijn de resultaten vaak baanbrekend.

Zo kon acht jaar geleden het bedrijf Moderna dankzij een investering van Darpa de onbeproefde technologie messenger RNA toepassen op het gebied van infectieziekten. Voor durfinvesteerders was daar te weinig geld mee te verdienen. Nu heeft Moderna, samen met metgezel Pfizer/BioNTech, de snelst ontwikkelde en meest efficiënte coronavaccins op de markt gebracht. Dit werkelijkheid geworden visioen prikt ons nu in razend tempo uit de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog.

Deze en ook andere indrukwekkende succesverhalen zoals de voorloper van het internet en het global positioning system gps liegen er niet om. Laten we hier lessen uit trekken en en een Europese tegenhanger van Darpa in het leven roepen, om zich te richten op onze grootste crisis op de lange termijn – de klimaatproblematiek.

Onze Europese Darpa heeft dan als doel om cruciale investeringen te doen in baanbrekende technologieën voor de klimaattransitie. Zij kan de de benodigde klimaattechnologieën realiseren, zodat bedrijven vervolgens de kans hebben om over te stappen op een klimaatvriendelijk alternatief. Laten we onze inspanningen niet beperken tot rechtszaken, met de vinger wijzen en wachten. Laten we de toekomst uitvinden.

Levi Kok is student natuurkunde en oprichter van software­bedrijf Bolmate. Beeld
Levi Kok is student natuurkunde en oprichter van software­bedrijf Bolmate.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden