Opinie

Opinie: ‘Het milieu móet onderdeel van de formatiebesprekingen zijn’

Nu de formatie kan beginnen, moeten de milieu­organisaties zo veel mogelijk van zich laten horen, stelt Stan Lenssen van Milieudefensie en Extinction Rebellion. Anders komt er nooit een werkend klimaatbeleid.

Het klimaatalarm in het Westerpark.  Beeld Elmer van der Marel
Het klimaatalarm in het Westerpark.Beeld Elmer van der Marel

In 1992 verscheen De grenzen voorbij. Het alarmerende boek droeg als ondertitel: Een wereldwijde catastrofe of een duurzame wereld. Het was het vervolg op het Rapport van de Club van Rome, dat exact twintig jaar daarvoor was verschenen. De wetenschap wees in dat rapport op de naderende rampspoed, maar in 1972 maakten we ons daar, net als in 1992, weinig druk over.

Er volgden nog vele waarschuwingen, we bleven de problemen voor ons uitschuiven. Nu, anno 2021, zijn we de rampspoed aan het consumeren. Smeltende ijskappen, stijgende zeespiegel, hittegolven, droogtes, hoosbuien en orkanen.

Ook in Nederland ontkomen we niet aan de ellende. De winters zijn gekrompen tot een stuiptrekking van een weekje vorst en in de zomers tikken we de veertig graden aan. Het zijn voorbodes van wat ons nog te wachten staat. Half liggend onder de zeespiegel, is Nederland een makkelijke prooi. Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, de hele Randstad is in gevaar.

In 2019 en 2020 zijn in het kader van Operatie Klimaat van Milieudefensie willekeurige mensen op straat aangesproken over de klimaatcrisis. Tientallen vrijwilligers hebben in de anderhalf jaar dat die operatie duurde ruim vijfduizend gesprekken gevoerd. Meer dan 90 procent van de gesprekspartners toonde zich ongerust tot zeer ongerust.

Met de Operatie Klimaat werd een brug naar de politieke partijen geslagen. In een poging de partijen wakker te schudden kregen zij de bevindingen voorgelegd. En gelukkig, er werd bewogen – eindelijk óók bij de zo belangrijke grote middenpartijen. Met de verkiezingen in aantocht, zorgde de kiezersdruk voor urgentie.

Geblokkeerde daadkracht

In vrijwel alle partijprogramma’s heeft het klimaat een prominente plaats gekregen. Dat momentum moeten we vasthouden. In het nieuwe regeerakkoord moet het klimaat stevig verankerd zijn. Er is vijftig jaar te lang getalmd.

Ingrijpende maatregelen zijn nodig. Die zullen pijn doen. Zo ver is het nu dus gekomen. De grote zorg is natuurlijk dat ideologische verschillen daadkracht blijven blokkeren. De vraag is daarom: zal het lukken om bij de formatieonderhandelingen de partijpolitiek opzij te zetten als het gaat over het klimaat? Dat is immers geen zaak van of links of rechts, maar van iedereen. En van nu of nooit!

In haar boek Over het politieke (2005) legt de Belgisch-Britse politicologe Chantal Mouffe uit dat de strijd tussen ideeën en belangen een wezenlijk element is van de menselijke natuur. Die strijd hoort bij ons zoals ademhalen bij ons hoort.

Om te voorkomen dat we elkaar voortdurend in de haren vliegen, hebben we de democratie bedacht, een manier van vreedzaam oorlog voeren, die ons in staat stelt conflicten te beheersen die nooit kunnen worden opgelost.

De wij-zijtegenstelling is altijd aanwezig in de politiek. Die is niet met rationele argumenten weg te onderhandelen. Mensen willen in staat zijn hun hartstochten te mobiliseren. Daarom moet, volgens Mouffe, democratische politiek een partijdig karakter hebben. “We zouden moeten weigeren gehoor te geven aan de oproep van postpolitieke theoretici om ‘voorbij links en rechts’ te denken,” zegt ze.

Politieke paradox

We zullen het dus samen eens moeten worden en tegelijk dienen te respecteren dat we het over bepaalde, diep gevoelde waarden nooit eens zullen zijn. De politieke paradox.

De partijpolitiek opzij zetten is een onuitvoerbare opdracht. Onze democratie is namelijk gebouwd op het conflict. Er is maar één manier: de formatieonderhandelingen aangaan als vanouds. Intussen moeten milieuorganisaties, activisten, wetenschappers en andere partijen die als toeschouwers rond de tafel staan, aanhoudend van zich laten horen. De politieke paradox vereist dat.

Het democratische model erkent dat onze menselijke hartstochten onloochenbaar zijn. Tegelijk reikt het ons spelregels aan om vreedzaam tot een werkende wereld te komen. Het is het systeem waar we vertrouwen in moeten hebben. Ook voor het klimaat.

Stan Lenssen is bedrijfskundige, ondernemer en actief voor Milieudefensie en Extinction Rebellion. Beeld -
Stan Lenssen is bedrijfskundige, ondernemer en actief voor Milieudefensie en Extinction Rebellion.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden