Opinie

Opinie: ‘Het is tijd voor nieuwe feestdagen’

Nederland heeft elf officiële feestdagen, waarvan 73 procent uit de christelijke ­traditie voortkomt. Ludo Grégoire pleit ­ervoor dit systeem ‘bij de tijd te brengen’ en komt met alternatieven.

null Beeld Michel van Bergen
Beeld Michel van Bergen

Feesten geven uiting aan onze ­cultuur, aan gedeelde waarden en daarmee aan onze identiteit. Kijk naar de feesten die ik vier en je weet wie ik ben. Zowel in het privédomein als in het publieke domein. Maar met de feesten in het publieke domein is iets geks aan de hand. Ze zijn om drie redenen letterlijk niet meer van deze tijd, althans grotendeels.

In de Algemene termijnenwet (1965), die buiten werkdagen ‘uitstel’ regelt voor formele handelingen, zijn de volgende ‘officiële feestdagen’ vastgelegd: nieuwjaarsdag, koningsdag, goede vrijdag, eerste en tweede paasdag, bevrijdingsdag, hemelvaartsdag, eerste en tweede pinksterdag, eerste en tweede kerstdag. Daarmee zijn maar liefst acht van de elf (73 procent) ­officiële feestdagen christelijk.

Logisch, medio jaren zestig was ruim 80 procent van de Nederlanders ‘belijdend’ christen. De recentste cijfers (2017) geven een totaal gewijzigd beeld: slechts 17 procent van de christenen is ‘belijdend’. Ze worden evenwel ‘bediend’ met 73 procent van de officiële feestdagen. ­Deze systemische discriminatie (voorkeurs­behandeling) is in strijd met het gelijkheids­beginsel van Artikel 1 van de Grondwet.

De tweede reden is gelegen in een ander ­fundament van onze democratie: de scheiding van kerk en staat (laïcisme). Religie wordt gezien als een privéaangelegenheid. En dus staat het ‘officiële’ van de acht christelijke feestdagen op gespannen voet met het laïcisme.

De derde reden: de regeling doet geen recht aan vele andere Nederlandse identiteitselementen dan religie. Ik noem: de emancipatie van de vrouw, de vele vormen van non-heteroseksualiteit, de verhouding tot ons verleden, de veranderingen in de bevolkingssamenstelling.

Bovenstaande ‘strijdigheden’ nopen linksom of rechtsom tot een wetswijziging. Gegeven de ‘digitale overheid’, de 7x24 uurseconomie en het volcontinue digitale betalingsverkeer is ­inmiddels waarschijnlijk geen behoefte meer aan de Algemene termijnenwet.

Nieuwe kalender

Hierbij een alternatief om Nederlandse waarden te vieren, de ‘grégoiriaanse’ kalender van ­officiële feestdagen, geïnspireerd op klassieke, seculiere begrippen: vrijheid, gelijkheid, waarheid, compassie, verantwoordelijkheid en moed (zoals Yuval Harari ze omschrijft).

Nieuwjaarsdag (1 januari) is een wereldwijd verbindende feestdag. De viering van de verjaardag van de Aarde zou gepaard moeten gaan met het ‘bijhouden’ van de gezondheid van ­onze planeet, een Aardemonitor.

Dag van de Gelijkheid. Op 21 maart, zoals door de Verenigde Naties is bepaald. Artikel 1 is niet voor niets het eerste artikel van onze ­belangrijkste wet. Aandacht door middel van festivals, lezingen, een emancipatiemonitor, een anti-discriminatiemonitor. Feestelijk ­toeval: de lente begint met een vrije dag.

Dag van de Vrijheid (5 mei). De combinatie 4-5 mei heeft groot draagvlak. Bevrijdingsdag omdopen tot Dag van de Vrijheid doet recht aan al onze inspanningen om de vrijheid te behouden. Herdenkingen, festivals, tentoonstellingen, scholing. En feest.

Dag van Europa (1 juli). De EU heeft geholpen Europa om te vormen van een continent van oorlog tot een van verzoening en vrede. ‘Europa’ speelt namens Nederland een essentiële rol op het wereldtoneel, zowel wat betreft het klimaat als het geopolitieke evenwicht. Cultureel, educatief en culinair is er veel feestelijks te bedenken.

Dag van de Democratie. Met deze dag, te ­vieren op 15 september zoals door de Verenigde Naties is aangegeven, wordt koningsdag als ­officiële feestdag vervangen. Daarmee wordt recht gedaan aan zowel monarchistische als repu­blikeinse sentimenten in de samenleving. Voorgesteld wordt om Prinsjesdag altijd op 15 september te houden. Het is de ‘hoogmis’ van de democratie. Iedereen heeft vrij met uitzondering juist van alle gekozen ambtsdragers. Zij geven acte de présence op deze dag. Prinsjesdag? Een prima ‘volksnaam’ voor de Dag van de Democratie.

Dag van de Mensenrechten. Ergens in november of anders op 10 december, de verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Op die dag staan de problemen van rechtens minder bedeelde wereldburgers centraal. Ook hier: festivals, lezingen, een mensenrechtenmonitor.

Weekenddagen

Net als bij het Comité 4 en 5 mei zou er voor elke andere officiële feestdag een Nationaal Comité moeten worden gevormd met als taak de acti­viteiten die de feestdag moeten duiden te coördineren en om het samen-vieren ervan te bevorderen.

Nederland heeft ten opzichte van de Europese buurlanden het minste aantal officiële feestdagen. Daarom zou het volgende bepaald moeten worden: valt de feestdag op zaterdag dan wordt de voorafgaande vrijdag een verplichte vrije dag; valt de feestdag op zondag dan wordt dat de aansluitende maandag. Het feest verschuift niet. Als de Dag van de Democratie op zaterdag of zondag valt, gaan de formele activiteiten van Prinsjesdag naar de vrijdag ervoor respectievelijk de maandag erna.

Het bovenstaande alternatief waarborgt dat iedereen de feestdagen van eigen keuze in het privédomein kan blijven vieren. Niemand wordt iets afgenomen: de resterende ‘collec­tieve dagen’ uit de cao’s worden bestempeld als verlofdagen.

Nederlanders die iets met geestverwanten willen vieren, kunnen vrij nemen op de dag van hun keuze. En zij kunnen dat doen met even­zovele ‘feestverwanten’, waardoor het belang van die dag vanzelf ‘meeschaalt’ met het aantal cultuurdragers ervan.

Eerder verscheen dit stuk in een uitgebreide ­analyse in het Nederlands Juristenblad (NJB 2020, nr. 44)

Ludo Gregoire  Beeld -
Ludo GregoireBeeld -

Ludo Grégoire Jurist en publicist, onder meer van het boek Anatomie en fysiologie van de mens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden