Opinie

Opinie: ‘Het is tijd economische groei af te zweren om de klimaatcatastrofe te keren’

Klimaatverandering erkennen is niet genoeg, vinden Frans Melissen en Lars Moratis. Het is tijd economische groei af te zweren om de klimaatcatastrofe te keren, conform wetenschappelijke inzichten.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Waar verkiezingstijd in de regel een tijd van voordringen, vliegen afvangen en veel beloven is, wordt in de ideologische richtingen- en feitenstrijd soms echt kleur bekend.

Zo zou je de uitspraken die D66-lijsttrekker Sigrid Kaag onlangs in een speech deed kunnen zien als kleur bekennen. Haar verkiezingsinzet is: subsidies voor fossiele energie en vrijstellingen van accijns op kerosine moeten worden afgeschaft, kolencentrales moeten ruim voor 2030 worden gesloten en het mag nooit meer gebeuren dat een rechtsgang nodig is om de Nederlandse overheid aan haar kerntaak te houden. Duidelijk geïnspireerd door klimaatactiviste Greta Thunberg, zei Kaag: “We hebben geen minuut te verliezen. Het is tijd om te handelen alsof ons huis in brand staat, omdat dit ook daadwerkelijk zo is.”

Gesteggel

Hoewel deze inzichten aan de late kant lijken doorgedrongen bij de sociaalliberalen en zij zelf onderdeel geweest zijn van het ellenlange juridisch gesteggel tussen Urgenda en de Nederlandse staat over het klimaatbeleid, is er uiteraard alle reden om klimaatverandering een centrale rol te geven in de verkiezingsstrijd. Zeker omdat wetenschappers ondertussen niet meer spreken van een klimaatcrisis, maar van een klimaatcatastrofe. En dat is niet alleen omdat de klimaatambities van regeringen wereldwijd ons op een traject richting een opwarming van minimaal 3 (!) graden hebben gezet, maar ook omdat klimaatverandering zorgt voor destabilisering van andere natuurlijke systemen op aarde. En dan hebben we het nog niet eens over de sociale gevolgen. Weten we niet tijdig van koers te veranderen, dan is de meest waarschijnlijke uitkomst societal collapse, aldus vooraanstaande wetenschappers.

Hoewel dergelijke cijfers en voorspellingen lang niet altijd hun weg vinden naar het electoraat, blijkt het klimaat – in tegenstelling tot wat de veelgebruikte StemWijzer van ProDemos suggereert – wel degelijk een belangrijke factor in de stemkeuze: uit onderzoek, uitgevoerd in opdracht van Milieudefensie, blijkt dat zo’n 7 op de 10 Nederlanders zich er zorgen over maken en iets meer dan de helft wil dat het volgende kabinet (veel) meer werk van klimaat­beleid maakt dan Rutte III. Buiten kijf staat dat zulk beleid voor het welzijn van mensen in binnen- en buitenland veel verder zal moeten gaan dan het aanpassen aan de gevolgen van de klimaatcatastrofe. De politieke nadruk op adaptatie, die uit de internationale klimaattop eind januari in Den Haag bleek, kun je in dit licht niet anders kwalificeren dan losgezongen van iedere maatschappelijke en wetenschappelijke realiteit.

Onneembare vesting

Wat ook buiten kijf staat, is dat op basis van de verkiezingsprogramma’s alleen de Partij voor de Dieren beleid voorstaat dat in lijn met de klimaatwetenschap ligt. Daarnaast durft deze partij als enige te pleiten voor degrowth, het terugdringen van consumptie en productie in plaats van blijven streven naar economische groei. Maatschappelijk gezien is het besef dat we de grenzen van groei hebben bereikt een heel lastige boodschap, uit politiek oogpunt is het een schier onneembare vesting. Wetenschappelijk gezien is het daarentegen de enige juiste richting om erger te voorkomen. Daarmee is het niets minder dan moedig dat deze partij dit doet. Pijnlijk genoeg is zij wel de enige.

Ondanks de mooie woorden van Kaag, blijft ook D66 hangen in de ontkenningsfase door naast een aantal goede voornemens te blijven hopen en mikken op groene groei. Dit terwijl de wetenschap ons al lang heeft laten zien dat dit niet alleen ijdele hoop is, maar daarmee dus ook een valse belofte. Tegen die achtergrond is het ook onbegrijpelijk dat de naam van Esther Ouwehand ontbreekt in het rijtje Lilian, Lilianne en Sigrid op de opvallende verkiezingsposter van GroenLinks. Jesse Klaver houdt vol dat hij aan het hoofd staat van een beweging, maar in welke richting beweegt die dan? De poster lijkt meer op een uiting van linkse hoop op groene groei dan een statement dat recht doet aan de situatie waarin we ons bevinden.

Klimaatwetenschapper Will Steffen verwoordde die situatie vorig jaar treffend toen hij zei: “Kom niet bij mij voor hoop.” De klimaatwetenschap laat zien dat we niets hebben aan hoop. Wat we nodig hebben is moed. De vraag is dan ook welke politieke partijen voor én na 17 maart de moed hebben de klimaatcatastrofe te erkennen en de wetenschap te volgen bij het bepalen van beleid. De rest is niets meer dan valse beloftes, gebaseerd op alternatieve feiten.

Frans Melissen - Lector Duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences. Beeld Jan-Kees de Meester
Frans Melissen - Lector Duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences.Beeld Jan-Kees de Meester
Lars Moratis - Lector Duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences. Beeld Edwin Wiekens
Lars Moratis - Lector Duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences.Beeld Edwin Wiekens
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden