Opinie

Opinie: ‘Het is te laat om nog te polderen met het klimaat’

Verder dan loze beloftes en verloren rechtszaken komt de Nederlandse overheid niet met haar klimaatbeleid, zegt Derk-Jan Verhaak. Zijn diepste wens: doe er nu echt iets aan.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het is u vast niet ontgaan dat er een ‘zeer zorgelijk’ rapport is gedeeld door het IPCC, het internationale klimaatpanel van de VN. Zeer zorgelijk, zo noemde premier Mark Rutte het in ieder geval. Hij was nog net bij machte om te herhalen dat we nu toch echt die doelstellingen van – waar was het ook alweer? – Parijs moesten halen.

En ergens snap ik zijn murw geslagen houding: Ik vind het ook niet prettig om te praten over zaken waar ik de kantjes er vanaf loop.

Ook mij bekruipt ongemak, want wat doe ik nou echt behalve wat minder vlees eten en vliegen, waarvan het laatste half geforceerd is? Met mij een groot deel van Nederland: De vleesconsumptie zit bijna op het hoogste punt ooit, we bestellen en retourneren pakketjes alsof ons leven ervan afhangt, en vliegen moet vooral zo goedkoop mogelijk blijven. Als je op Google de zoekgeschiedenis van het woord klimaatverandering opzoekt, krijg je een bevestigend beeld: Tussen 2004 en het heden is qua zoekopdrachten niks toegenomen: No. One. Cares. En dat terwijl de rampen, doemscenario’s en aangekondigde benodigde draconische maatregelen ons om de oren vliegen.

Loze beloften

Een mogelijke verklaring zou zijn dat er niks noemenswaardig gebeurt rondom klimaatverandering. Sinds het akkoord in Parijs heeft de overheid vooral loze beloften gedaan. Het is ongelooflijk: de gemiddelde bachelorstudent schrijft in drie maanden een scriptie, maar de overheid doet rustig vijf jaar over een klimaatplan van pak ’m beet zestig pagina’s.

Naast deze prestatie heeft de overheid het druk gehad met een reeks verloren klimaat-rechtszaken waarin ze werd beschuldigd te weinig te doen aan klimaatverandering. Na tweemaal een hoger beroep verloren te hebben wordt de overheid nu nóg een keer aangeklaagd omdat ze zich nog steeds niet aan de uitspraak van de verloren rechtszaak houdt. Deze praktijken laten zien dat de overheid haar prioriteiten helemaal niet bij klimaatverandering heeft liggen, maar vooral bij het tevreden houden van stemmers. Beloftes kosten immers niks, maar je houdt er wel een groot deel van de bevolking mee tevreden.

Net zoals met politiek polderen, waar Nederland kampioen in is. Meestal leidt dit tot een evenwichtige oplossing, maar in het klimaat­beleid zorgt het voor een lamgeslagen overheid.

Waar andere problemen prima via een middenweg kunnen worden opgelost, lijkt het voor het klimaat te laat. Volgens het jaarlijkse rapport over emissieontwikkeling is 6 megaton reductie per jaar nodig om de nationale doelstelling voor 2030 te halen. Nederland zal, met het vastgestelde én voorgenomen beleid, niet verder komen dan de helft, 3 megaton per jaar.

Angstaanjagende getallen

Desondanks is het kabinet nog altijd van mening dat we vooral geen drastische maatregelen moeten nemen: Het moeten vooral weloverwogen langetermijnmaatregelen zijn die niet te veel gaan kosten. Inzoomend op deze kosten doemen vaak angstaanjagende getallen op in de vele honderden miljarden. Onderzoekers van het Planbureau voor de leefomgeving (PBL) trekken dit echter in twijfel en schatten de kosten voor het behalen van de nationale doelstelling in 2030 op zo’n 3 miljard euro per jaar. Ter vergelijking, de schade van het noodweer in Duitsland vorige maand wordt nu al geschat op 30 miljard euro, het tienvoudige. En laat dat nou net een gevolg zijn van klimaatverandering.

Júíst nu is het dus tijd voor drastische maatregelen. Waar polderen ruim baan heeft gekregen in Nederland zijn we nu in een eindeloze discussies beland over – bijvoorbeeld – het wel of niet krimpen van de veestapel. Terwijl allang duidelijk is dat dit uiteindelijk wel móét. Om de boeren tevreden te houden wordt dit uitgesteld. En als bezorgde burgers klagen, doet de overheid gewoon een nieuwe belofte voor 2040 die ze ook niet gaat halen. Zo houden we iedereen tevreden maar verandert er niks.

Derk-Jan Verhaak is econoom en politicoloog. Hij werkt als business ­developer bij Picnic. Beeld
Derk-Jan Verhaak is econoom en politicoloog. Hij werkt als business ­developer bij Picnic.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden