Opinie

Opinie: ‘Het gebrek aan elementaire kennisoverdracht vergroot de achterstand van kansarme leerlingen’

Kansenongelijkheid heeft het land vorig jaar in de greep gehouden, mede dankzij de NPO-serie Klassen. Docent Siep de Haan schrijft dat segregatie niet het probleem is en draagt andere oplossingen aan. ‘De Amsterdamse onderwijswethouder lijkt het advies niet te willen horen.’

Met name kansarme leerlingen zijn de dupe van ‘gezellige lessen’ met betekenisloze opdrachten, aldus docent Siep de Haan. Beeld ANP
Met name kansarme leerlingen zijn de dupe van ‘gezellige lessen’ met betekenisloze opdrachten, aldus docent Siep de Haan.Beeld ANP

Volgens Het Parool van zaterdag 1 mei is de PvdA-politica Marjolein Moorman uitgegroeid tot het boegbeeld van onderwijs en de strijd tegen kansenongelijkheid. Mede dankzij het kijkcijfersucces van de NPO-serie Klassen, waarin ook Moorman figureerde.

Voor veel onderwijsgevenden staat de PvdA-politiek juist voor ouderwetse en achterhaalde plannen, zoals de middenschool en de verlengde brugperiode (al mislukt in de jaren tachtig). Voor de PvdA moet onderwijs vooral gezellig zijn, liefst geheel geïndividualiseerd. De leerling mag van de PvdA zelf de lesstof en het werktempo kiezen op de momenten dat de leerling er klaar voor is. Dit heet ‘eigenaarschap’ of ‘het in de kracht zetten van leerlingen’.

Al deze niet bewezen idealen en oplossingen zijn afkomstig van een politieke partij die op sterven na dood is. Wethouder Moorman wil blijven strijden voor ‘wat goed’ is en voor de maakbare samenleving, aldus Het Parool. Hoe simpel, welke partij wil dit niet? Is er een politieke partij die wil kiezen voor ‘al wat slecht’ is?

Woordenschat

Segregatie is het probleem niet. Het gaat om een structureel gebrek aan hoogwaardig kennisonderwijs voor de kansarme leerlingen. Op Nederlandse scholen moeten de lessen vaak ‘gezellig’ zijn en belandt de zakelijke kennisoverdracht op de tweede plaats. Te vaak worden Nederlandse leerlingen beziggehouden met betekenisloze opdrachten, zoals kringgesprekken, tuintjes harken, plantjes zaaien, dans, groepsopdrachten, projecten, discussies of posters samenstellen. Met name de kansarme leerlingen zijn de dupe van al die ‘gezellige lessen’. Zij hebben veel meer baat bij hoogwaardige kennislessen, waar algemene ontwikkeling, elementaire taal- en rekenvaardigheden hen naar een hoger niveau tilt.

Vergelijk de woordenschat van kansarme kinderen met die van kansrijke. Aan het begin van het basisonderwijs is de achterstand 3000 woorden, maar dit loopt zelfs op tot een achterstand van 7000 woorden aan het eind van de basisschool. De achterstand groeit door op middelbare scholen. Een kind met laagopgeleide ouders hoort per uur 615 veelal eenvoudiger woorden. Een kind met hoogopgeleide ouders hoort per uur meer dan 2500 verschillende woorden. Wat een rijkdom.

Uit onderzoek blijkt dat 25 procent van de basisschoolleerlingen de school met een taalachterstand van 2,5 jaar verlaat. Twintig jaar geleden was dit nog maar 10 procent. Eén op de negen volwassen Nederlanders heeft grote moeite met eenvoudig lezen, dat is omgerekend bijna twee miljoen mensen. In de internationale ranglijst met onderwijsprestaties van PISA (Programme for International Student Assessment, red.), zakt Nederland jaar na jaar enkele plaatsen.

Succesdocenten

Als kind heb je je ouders niet voor het uitkiezen. Armoede, taalachterstand, een pover sociaal netwerk of gebrekkig opleidingsniveau zijn allemaal zaken waar je als kind geen in­vloed op hebt, maar die wel bepalend zijn voor je eind­niveau, je cv, je succeskansen in het voortgezet onderwijs en daarna in je baan.

Klassen, van Sarah Sylbing en Ester Gould, is een indrukwekkende documentairereeks. Tussen alle fraaie beelden door figureert de Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman. Moorman herhaalt in bijna iedere uitzending haar mantra: segregatie belemmert de kansarme leerlingen.

De Engelse zwarte topscholen waarschuwen de Amsterdamse wethouder geen energie te steken in het wegwerken van segregatie. De schoolpopulatie gaat toch niet veranderen, zeker niet in zwarte wijken, aldus de experts uit Londen. Ze waarschuwen Nederland dat het zinloos is om de scheiding tussen witte en zwarte scholen op te heffen, zoals veel grote steden in Nederland lijken te doen. Buitenlandse succesdocenten adviseren de energie te steken in het oprichten van hoogwaardige scholen waar elementaire kennisoverdracht het belangrijkste doel is. Door de beste leraren van het land. De Amsterdamse wethouder lijkt het advies niet te willen horen.

Hoge eisen stellen

Leraren, voor alle duidelijkheid: dat zijn de professionals die dagelijks voor de klassen staan, pleiten al jaren voor de volgende oplossingen:
- Gedisciplineerde organisatie. Leerlingen zijn niet de baas, maar de school (op veel scholen gaat veel tijd verloren aan ordeproblemen).
- Hoogwaardige kennis overbrengen op met name kansarme kinderen (juist zij hebben achterstanden en kunnen die niet zelf wegwerken).
- Docenten die eisen stellen aan de leerlingen en zich niet richten op ‘gezellige’ lessen.
- Terugdringen van het aantal managers en bestuurders.
- Zorgen voor hoge verwachtingen bij alle leerlingen.

Veel docenten hebben lage verwachtingen van kansarme kinderen. Een goede docent heeft hoge verwachtingen en spreekt het kind hier dwingend op aan. Door hoge eisen aan met name de kansarme leerlingen te stellen, helpen we hen aan het beste cv en de beste vervolgopleidingen. We gunnen alle kinderen een succesvolle schoolcarrière en een mooie toekomst. Ze willen zo graag. Help hen dan ook.

Siep de Haan. Docent wiskunde. Beeld Femke Boermans
Siep de Haan. Docent wiskunde.Beeld Femke Boermans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden