Opinie

Opinie: ‘Het begrip non-binair mag bestaan, ook zonder wetenschappelijke basis’

Vorige week schreef wetenschapper Laurens Buijs dat de ‘woke cultuur’ binnen zijn UvA-afdeling te ver is gegaan. Zo zou het begrip non-binair geen wetenschappelijke basis hebben, maar mag daarover niet gepraat worden. Rick van der Made, hoofdredacteur van Gaykrant, vindt dit irrelevant.

Het Parool
Rick van der Made, hoofdredacteur van Gaykrant: ‘Bij pedagogiek leerde ik dat de dynamische werkelijkheid weerbarstiger is dan welk wetenschappelijk raster dan ook.’ Beeld Getty Images/iStockphoto
Rick van der Made, hoofdredacteur van Gaykrant: ‘Bij pedagogiek leerde ik dat de dynamische werkelijkheid weerbarstiger is dan welk wetenschappelijk raster dan ook.’Beeld Getty Images/iStockphoto

Laurens Buijs is interdisciplinair wetenschapper aan de UvA. Hij is lid van de lhbtq-gemeenschap, maar vecht volgens eigen zeggen tegen wokeness en tegen het begrip non-binair, dat volgens hem elke wetenschappelijke grond mist om te mogen bestaan. In zijn opiniestuk in Folia heeft hij het over de gevaren die deze begrippen vormen voor de academische vrijheid van de sociale wetenschappen.

Ik heb zelf talen en tijdens een tweede studie pedagogiek gestudeerd en ik vond al snel een overeenkomst tussen de grammatica van een taal en pedagogische wetenschappen. Grammatica legt een dwingend, redelijk statisch raster over de dynamische taal, omdat het handig is als we regels met elkaar afspreken als we met elkaar communiceren. Maar dat raster kan onmogelijk de gehele taal bedekken.

Pollepel

Wie ooit een vreemde taal heeft geleerd, weet wat ‘uitzonderingen’ zijn. Het moeten benoemen van uitzonderingen is niets anders dan een tekortkoming van de grammatica, en niet van de taal zelf. En soms wordt de uitzondering juist weer de regel. Zo hebben we ‘potdeksel’, ‘potverteren’ en ‘potverdorie’, maar ook het woord ‘pollepel’ dat oorspronkelijk ‘potlepel’ was. ‘Pollepel’ slaat als woord eigenlijk nergens op, maar is al heel lange tijd volledig geaccepteerd. En je weet met een taal nooit wat voor nieuwigheden er weer zullen ontstaan en welke nieuwigheden of uitzonderingen weer als ‘gewoon’ taalgebruik geaccepteerd zullen worden.

Bij pedagogiek leerde ik eveneens dat de dynamische werkelijkheid weerbarstiger is dan welk wetenschappelijk raster dan ook. Zo heeft corona ons heel goed – en vaak pijnlijk – duidelijk gemaakt dat de wetenschap voor velen werkt als een rode lap op een stier.

Handelingswetenschap

Als ik als hoofdredacteur van Gaykrant – het grootste Nederlandstalige lhbtq-platform van Nederland en Vlaanderen – het hele alfabet op en neer moet om elke letter van onze gemeenschap te herbergen, dan doe ik dat. En als ik elke kleur en elk symbool van elke letter die zich bij onze gemeenschap wil aansluiten moet gebruiken om deze letter een plek te gunnen, dan zal ik dat doen.

Hoezeer ik de wetenschap ook hoog heb zitten en liefheb, of een letter of een symbool binnen onze gemeenschap nu wel of geen wetenschappelijke reden tot bestaan heeft, is voor mij minder relevant. Ik weet niet welke uitzonderingen straks wellicht een (wetenschappelijke) basis toegewezen zullen krijgen.

Het verschil zit hem mogelijk in de disciplines die Buijs benoemt aan de ene kant – biologie, psychologie en filosofie – en pedagogiek aan de andere kant. In tegenstelling tot de eerste drie disciplines is pedagogiek een handelingswetenschap. Een handelingswetenschap is minder uit op verklaren en voorspellen – ja, zelfs minder uit op begrijpen – maar heeft het ondersteunen en verbeteren van het menselijk handelen als insteek.

Opgeheven vingertje

De ‘gevaren’ die Buijs schetst (voor de emancipatie van de vrouw, voor de regenbooggemeenschap zelf, voor de transgemeenschap, voor het verzet tegen het patriarchaat om er maar een paar te noemen) kunnen we heel goed het hoofd bieden door met elkaar in gesprek te blijven en met elkaar dingen te ondernemen. In mijn redactie werken trans personen, non-binaire mensen, feministen en cis-mannen goed samen. Dat komt doordat elke stem binnen de redactie telt en gehoord wordt, en geen enkele stem overheersend is of dramt.

Buijs moet, door schade en schande wijs geworden, inmiddels toch ook weten dat mensen toespreken met een opgeheven vingertje – zelfs als deze toespraak wetenschappelijk onderbouwd is – niet werkt. En dan bereikt deze wetenschapper precies het tegenovergestelde van wat hij eigenlijk wil bereiken. Dan wordt hij de roeptoeterende witte cis-man die het onwetende volk wel eventjes zal vertellen hoe het allemaal in elkaar steekt. Het toppunt van zijn eigen verfoeide patriarchaat.

We kunnen iedereen een plek binnen onze maatschappij en onze gemeenschap laten vinden. Net zoals de pollepel zijn plek binnen onze taal gevonden heeft. De onzinnige en tegendraadse pollepel heeft lak gehad aan elke regel en aan elk wetenschappelijk of logisch inzicht. Aan woke of aan niet-woke zijn.

En de pollepel bestaat nog steeds.

Zoals ik al leerde ver voordat ik de Franse taal ging bestuderen: C’est le ton qui fait la musique, het is de toon die de muziek maakt.

Rick van der Made is dichter, columnist en hoofdredacteur van Gaykrant. 

 Beeld -
Rick van der Made is dichter, columnist en hoofdredacteur van Gaykrant.Beeld -

Rick van der Made is dichter, columnist en hoofdredacteur van Gaykrant.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden