Opinie

Opinie: ‘Het Amsterdamse coalitieakkoord zal de segregatie vergroten’

Het nieuwe college streeft naar een solidair, ongedeeld en inclusief Amsterdam. Op veel punten is het coalitieakkoord echter een voortzetting van het aloude beleid met arme en rijke stadsdelen. Dit akkoord zal de segregatie vergroten, denkt schrijver Bas Kok.

Bas Kok
Een leesoffensief om extra aandacht te besteden aan leesvaardigheid van jongeren, bij het Ir. Lely Lyceum in Reigersbos. Babs Gons las gedichten voor uit eigen werk. Naast haar PvdA-lijsttrekker Marjolein Moorman.                                                                           Beeld Amaury Miller
Een leesoffensief om extra aandacht te besteden aan leesvaardigheid van jongeren, bij het Ir. Lely Lyceum in Reigersbos. Babs Gons las gedichten voor uit eigen werk. Naast haar PvdA-lijsttrekker Marjolein Moorman.Beeld Amaury Miller

Duurdere parkeervergunningen, een hogere ozb en geen luxe bibliotheek op de Zuidas maar in Zuidoost. Op het oog gaan de rijkere inwoners de zwaarste lasten dragen.

Maar komt er een eind aan de tweedeling in Amsterdam? Een belangrijke teneur van dit akkoord is dat Amsterdam eerlijker en inclusiever moet worden. Daarom het motto ‘Ongelijk investeren voor gelijke kansen’. Veelbelovend uitgangspunt. In de praktijk uit dit zich onder meer door veel aandacht voor de armoede- en veiligheidsproblematiek in de drie arme stadsdelen: Zuidoost, Nieuw-West en Noord.

Dit streven komt overtuigend aan bod in de onderwijsplannen. Met Marjolein Moorman als de winnaar van de verkiezingen was te verwachten dat kansengelijkheid goed op de rit zou worden gezet. Scholen in arme stadsdelen met een nijpend lerarentekort, daar wil dit college korte metten mee maken. In zwakke wijken krijgen de scholen, voorscholen en onderwijskwaliteit straks de aandacht die ze verdienen.

Tweedeling

De plannen pakken op andere gebieden, zoals tweedeling en inclusiviteit, minder sociaal en solidair uit. Dat komt door de manier waarop het nieuwe college het eigen motto ‘ongelijk/gelijk’ toepast. Bij ongelijk investeren in arme stadsdelen is er ondanks de positieve bedoeling het risico dat het te veel van het goede is. ‘Masterplan Zuidoost en Nieuw-West’ en ‘Aanpak Noord’ maken van deze stadsdelen een grote ‘focuswijk’.

In aparte hoofdstukken schetst het Amsterdams akkoord een aanpak van buurtgerichtheid en gebiedsgericht werken. De paradox is dat je de minder kansrijke stadsdelen juist nog aparter maakt dan ze al waren. Voor begeleiding, cursussen, thuishulp en schuldhulpverlening hoeven inwoners hun stadsdeel niet uit. Het mondig maken en versterken van lokale participatie kweekt bewoners die verklonken raken met de buurtjes, terwijl het gezond zou zijn als ze eens afstand zouden nemen. Als we van bepaalde buurten een comfortzone voor hulpbehoevende bewoners maken, zullen ze niet snel hun weg vinden naar de aansprekende educatieve en culturele instellingen in kansrijke stadsdelen. Vermenging met de rest van de stad zou beter zijn.

Ook op het vlak van wonen past de gemeente het principe van ongelijk investeren voor eerlijke kansen toe. Bijvoorbeeld met de nieuwe voorrangsregeling en ‘terugkeergarantie’ in eigen buurt. Jonge bewoners in Zuidoost, Nieuw-West en Noord krijgen voorrang op een huurwoning in eigen buurt. Inwoners van een gesloopte sociale huurwoning krijgen een terugkeergarantie in eigen wijk. Dat is sociaal, maar bevat het risico dat de horizon van arme Amsterdammers en hun kinderen wordt versmald tot hun achterstandswijk. Wie tweedeling wil bestrijden, kan beter stimuleren dat inwoners van arme wijken de grenzen van hun stadsdeel passeren.

Woonbeleid

Nu we het over het woonbeleid hebben: op dat gebied lijkt het uitgangspunt juist ‘gelijke monniken gelijke kappen’. Qua woonbeleid is het de komende jaren weer 40-40-20. Ongeacht welke buurt is 40 procent van de nieuwbouwwoningen sociale huur. De andere 40 procent is dan middenhuur. Slechts 20 procent is vrije sector/ koop. Ziet het college niet dat het klakkeloos toepassen van deze percentages de tweedeling bestendigt?

Er komen 3000 nieuwe sociale huurwoningen bij en de meeste ruimte om die te bouwen ligt in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Arme stadsdelen krijgen nieuwe instroom van arme inwoners. Wat is logischer dan het toepassen van het eigen motto ‘ongelijk investeren’? In wijken met overwegend sociale huur kun je beter een beperkt aantal nieuwe sociale huur toevoegen. In wijken met overwegend dure (koop-)woningen kun je beter niet nog meer van dat type bijbouwen. Zonder specifiek beleid is het te voorspellen waar die felbegeerde jaarlijkse pluk van 1500 koopwoningen goeddeels gebouwd gaat worden – in de rijke stadsdelen.

Hoger onderwijs

Het college past zijn eigen principe van ‘ongelijke aanpak’ dus inconsequent toe, op het ene thema wel en op het andere niet. Het gevaar is dat de scheef verdeelde concentratie van armoede en rijkdom in stand blijft. Investeringen in armoedefaciliteiten mogen de arme stadsdelen niet tot een gevestigde orde van arme stedelingen maken. Beter is het om in Zuidoost, Nieuw-West en Noord juist te investeren in hoogwaardige voorzieningen waarvoor de rijke inwoners deze stadsdelen moeten bezoeken.

Sowieso mogen voorzieningen – gemeentelijke diensten, cultuurpaleizen, topmusea - eerlijker over de stad worden verdeeld. Voor een college dat de strijd aangaat met tweedeling ligt het voor de hand om de uit de hand gelopen segregatie van het hoger onderwijs (vrijwel uitsluitend gevestigd in Zuid, Centrum en Oost) te stoppen. Maar er is geen intentie om hoger onderwijs ook te spreiden over stadsdelen wier jongeren nog nooit een universiteit van buiten (laat staan van binnen) hebben gezien.

Positieve uitzondering is dat de OBA Next niet op de Zuidas komt maar in Zuidoost. Nu maar hopen dat deze wordt gebouwd. Wat trouwens ook geldt voor de drie vaste verbindingen over het IJ. Opmerkelijk genoeg wordt daar met geen woord naar verwezen. Dat past dan, zoals het hele coalitieakkoord, naadloos in de Amsterdamse bestuurlijke traditie. Onder het mom van vernieuwing verandert er maar weinig en hebben behoudende krachten het voor het zeggen.

Bas Kok is auteur van ‘Oerknal aan het IJ’. Begin 2023 verschijnt ‘Op een dag in Nieuw-West’, een boek over de Westelijke Tuinsteden. Beeld Tammy van Nerum Tammy
Bas Kok is auteur van ‘Oerknal aan het IJ’. Begin 2023 verschijnt ‘Op een dag in Nieuw-West’, een boek over de Westelijke Tuinsteden.Beeld Tammy van Nerum Tammy
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden