Opinie

Opinie: ‘Hermitage is een brug tussen Oost en West die we moeten koesteren’

De noodlijdende dependance van de Hermitage laat volgens journalist Tim Brinkhof zien dat Rusland meer is dan Vladimir Poetin. En dat is nodig ook.

De tentoonstelling Juwelen!Schitteren aan het Russische hof in de Hermitage in Amster­dam in de herfst van 2019. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
De tentoonstelling Juwelen!Schitteren aan het Russische hof in de Hermitage in Amster­dam in de herfst van 2019.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

‘Bij ons gaat het helemaal verkeerd,’ appte mijn stagebegeleider. ‘En dat terwijl we er in februari juist goed voor stonden.’ Tegen de tijd dat de jubileumtentoonstelling Juwelen! van start ging, was mijn zomer bij de Hermitage alweer voorbij. Op LinkedIn kwamen foto’s langs van de openingsnacht: gezichten van oud-collega’s straalden als de onschatbare Fabergé-eieren waarmee ze poseerden. Geen van hen kon voorspellen wat 2020 in petto had.

Dankzij corona staat het water talloze musea aan de lippen. De Hermitage staat inmiddels op het punt te verdrinken. Als zelfstandig ondernemer komt de instelling niet in aanmerking voor structurele overheidssubsidie. De Hermitage in Sint-Petersburg, het op een na grootste cultuurhistorisch museum ter wereld, kampt ook met verliezen en is niet in staat haar onafhankelijke dochterinstelling te helpen.

Na een ontslagronde die zelfs geen genade kende voor de achttienjarige carrière van mijn stagebegeleider, kwam de bodem van de reserves vorige maand alsnog in zicht. De Hermitage, teneinde raad, keert zich nu tot de gewone burger. Die wordt gevraagd met de inzamelingsactie Houd de Hermitage open één miljoen euro bijeen te brengen. Zonder dat geld, wat in dit geval gelijk staat aaneen reddingsboei, moet het museum haar deuren sluiten.

“Het is een juweel van een museum,” zegt historicus Martijn Akkerman in een video met het loodzware juwelenkistje van Catherine de Grote op de achtergrond. “Het zou vreselijk jammer zijn, als de glans en de schittering van dat juweel verloren zouden gaan.”

Cultuurhistorische ambassadeur

De inzamelingsactie mikt op kunstliefhebbers en staat helemaal in het teken van de tentoonstellingen die in de Hermitage in Amsterdam worden gehouden. Die zijn schitterend, maar vormen niet de enige reden waarom we de Hermitage zouden moeten koesteren. Als satelliet van het megamuseum in Sint-Petersburg speelt de instelling nog een andere, wellicht belangrijker rol. Het is een cultuurhistorische ambassadeur van Rusland, een brug tussen werelden die dreigen uiteen te drijven.

Verzet tegen de machthebbers in Moskou is hard nodig. Helaas gaat kritiek op de persoon van president Vladimir Poetin gepaard met wantrouwen tegenover het volk dat hij probeert te onderdrukken. In het voormalige oostblok worden Russen nog altijd weggezet als bloeddorstige bolsjewieken. Volgens een Amerikaanse generaal zit de aversie tegen vrede en democratie ‘diep in de Russische genen’.

Als voormalig student Russische literatuur ben ik me er terdege van bewust dat Rusland meer is dan de man die het in Moskou voor het zeggen heeft. Voor iemand die niet met het land in aanraking komt, tenzij het wordt besproken in het Achtuurjournaal, is dat onderscheid lastiger te maken. Toen ik mijn vader vertelde dat ik een stage bij de Hermitage had geregeld, vroeg hij – half spottend en half serieus – of ik Poetin de groeten wilde doen.

Uit Poetins schaduw

Toch staat de Hermitage niet voor niets in Amsterdam. De Nederlandse en de Russische geschiedenis zijn nauw met elkaar verbonden. Sint-Petersburg werd gebouwd naar het voorbeeld van Amsterdam, een van de vele Europese steden die Tsaar Peter de Grote bezocht om zijn internationale contacten te versterken en wereldlijke kennis op te doen. En in 1816 trouwde koning Willem II met Peters nazaat, prinses Anna Paulowna uit het huis Romanov.

De tentoonstellingen van de Hermitage bieden toegang tot een Rusland dat zelfs Russen niet meer kunnen vinden: een cultuur die aan de schaduw van Poetin kan ontkomen. Portretten van grootvorsten, sieraden van tsarina’s en manuscripten van schrijvers nemen je mee naar een tijd toen het Kremlin niet de schuilplaats van een superschurk was, maar een bron van schoonheid en verlichting. Als de Hermitage de coronacrisis niet overleeft, zal het Russische volk – en alles wat van hen te leren valt – verder buiten ons bereik komen te liggen.

Tim Brinkhof is journalist en gevestigd in de VS. Hij is afgestudeerd in Russische literatuur en schrijft voor Esquire, The Observer en History Today over kunst, cultuur en geschiedenis. Beeld -
Tim Brinkhof is journalist en gevestigd in de VS. Hij is afgestudeerd in Russische literatuur en schrijft voor Esquire, The Observer en History Today over kunst, cultuur en geschiedenis.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden