Opinie

Opinie: ‘Gun me mijn leeslust, weg met die literaire normen’

Lezen was een groot plezier voor Nilah Dönszelmann, totdat normen over literatuur haar boekenplank gingen beïnvloeden

Nilah Dönszelmann
Eerbiedwaardige literatuur schreef Simon Vestdijk zeker, maar hoeveel leesplezier schenkt zijn werk nu nog? Beeld anp
Eerbiedwaardige literatuur schreef Simon Vestdijk zeker, maar hoeveel leesplezier schenkt zijn werk nu nog?Beeld anp

De manier waarop in Nederland met lezen om wordt gegaan moet veranderen. Waar ik vroeger elk mogelijk moment een boek opensloeg, is deze behoefte om te lezen vanaf mijn introductie tot de literatuur, zo goed als verdwenen.

Alle aan lezen gebonden regels, die al minstens 50 jaar onveranderd zijn, vormen een enorm obstakel. Ik moet lezen, maar ik mag niet lezen. Zo voelde het wanneer het zoveelste boek, waarvan ik aan mijn Nederlands docent vroeg of ik het mocht lezen, werd afgekeurd. ‘Wat afwijkt van de literaire norm, krijgt al gauw het stempel van frivoliteit.’ Zo verwoordde Sarah Meuleman het in haar artikel in Het Parool, over de ‘zelfverkozen quarantaine’ waarin de literaire wereld zich bevindt.

De literaire norm wordt doorgaans nog altijd bepaald door oudere, witte mannen die zich stug blijven afkeren van de actualiteit. De benadering van lezen in het voortgezet onderwijs is vastgeroest in tradities. Denk aan het moeten lezen van boeken van historisch bekende schrijvers. Ten behoeve hiervan begon ik aan Terug tot Ina Damman van Simon Vestdijk. Goedgekeurd door de traditie, maar bepaald geen plezier om te lezen voor een jongere van nu.

Om ‘leesniveaus’ te behalen, moeten we niet alleen een bepaald sóórt boeken lezen, maar ook nog op een bepaalde manier. Natuurlijk zijn er gradaties, zoals lezen voor ontspanning of lezen om iets te leren. Absurd is het streven ‘niveau 6’ van Lezen voor de Lijst, waarbij je in elk boek naar symboliek, thematiek en motieven wilt zoeken. Nooit eens wegdromen bij een verhaal. Nee, het verhaal lijkt niet eens meer het belangrijkste te zijn. Ook de hoeveelheid die je moet lezen overschaduwt dit. Binnen een half jaar las ik in totaal elf boeken voor Nederlands, Engels, Frans en Duits. Lezen lijkt een afspiegeling van onze maatschappij, waarin alles snel moet en alles competitie is, terwijl eigenlijk niemand het meer leuk vindt.

Er zit als je het mij vraagt maar één eis vast aan lezen: het boek moet bij je passen. Vanaf het moment dat ik moest voldoen aan de literaire leesverplichting werd mijn vrijheid van lezen afgepakt en begon ik het plezier erin te verliezen. Laten we weer teruggaan naar de essentie van lezen. Of het boek nu spannend, vermakelijk, historisch, informatief of literair is, we lezen omdat we het leuk vinden. Niks moet, alles mag.
Nilah Dönszelmann, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden