Opinie

Opinie: ‘Gemeenteraad, neem de campagne voor doelgroepen eindelijk serieus’

Vrijwel de gehele gemeenteraad is het erover eens dat de opkomst bij verkiezingen te laag is. Denkfractievoorzitter Sheher Khan pleit voor een doelgroepencampagne. ‘Onze democratie staat op het spel.’

Sheher Khan
In Nieuw-West daalde de opkomst bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen tot 18 procent, een dieptepunt. Beeld Sem van der Wal/ANP
In Nieuw-West daalde de opkomst bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen tot 18 procent, een dieptepunt.Beeld Sem van der Wal/ANP

De democratie is in gevaar. Dat moet worden gezegd na een UvA-onderzoek naar de lage opkomst bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. De opkomst daalde tot een dieptepunt van 18 procent in Nieuw-West. Soortgelijke dramatische percentages zien we ook in Zuidoost en Noord.

De onderzoekers constateren dat de opkomst in die stadsdelen niet alleen structureel achterblijft, maar dat het verschil met andere stadsdelen groeit. De opkomst daalt namelijk sneller in buurten met een lage opkomst dan stadsdelen waar de opkomst gemiddeld hoog is. Deze trend vormt volgens de onderzoekers een ‘acute bedreiging’ voor de democratie.

Deze zorgelijke ongelijkheid in opkomst betekent dat grote groepen burgers niet worden vertegenwoordigd. Het gaat hier met name om praktisch opgeleiden, jongeren en Amsterdammers met een migratieachtergrond. Beslissingen over belangrijke onderwerpen kennen daarmee weliswaar een politieke meerderheid in de gemeenteraad, maar niet per se in de samenleving.

Het gevolg is dat het gevoerde beleid, en daarmee de koers van Amsterdam, mogelijk geen weerspiegeling is van de daadwerkelijke wensen en behoeften van de Amsterdammers. Hierdoor bestaat het risico dat het stadsbestuur zich vervreemdt van een groot deel van haar eigen inwoners – en dat zaagt aan de fundamenten van onze democratie. Terecht daarom dat de onderzoekers aan de alarmbel trekken.

Eberhard van der Laan

Die noodsignalen worden al enige tijd gehoord in de raad, maar hebben niet geleid tot gerichte actie. Wijlen burgemeester Eberhard van der Laan stelde in 2014 voor om een doelgroepencampagne op te zetten om de opkomst onder bevolkingsgroepen van kleur te verhogen, maar stuitte op hevige weerstand van D66 en CDA. Zij vonden dat de campagne zich moest richten op het activeren van alle bevolkingsgroepen, waardoor het haar doel volledig voorbijschoot.

In 2019 werd op mijn initiatief nieuw leven geblazen in opkomstbevordering. Toen burgemeester Femke Halsema vervolgens met een voorstel voor een doelgroepencampagne kwam, vond nagenoeg een herhaling van hetzelfde debat plaats: de opkomstcampagne moest neutraler van de VVD en D66. De campagne werd daarmee platgeslagen en dat was ook overduidelijk te merken aan de kleurloze reclameposters.

Inmiddels loopt een derde poging naar aanleiding van een aangenomen motie van Denk (alleen JA21 en de VVD stemden tegen). Maar gezien de gevoeligheid pakt burgemeester Femke Halsema het aankomende Provinciale Statenverkiezingen (te) voorzichtig aan en slaat ze die over. De weinige mogelijkheden die we hebben om ervaring op te doen, worden helaas niet gelijk benut.

Correctie op ontoereikend beleid

Een doelgroepencampagne betekent niet dat bepaalde bevolkingsgroepen worden bevoordeeld; het betekent dat de reguliere campagne om burgers te informeren tekortschiet. Een doelgroepencampagne moet daarom gezien worden als een correctie op het ontoereikende communicatiebeleid. “Ongelijk investeren voor gelijke resultaten,” zoals het motto van dit college luidt.

Een langetermijnvisie met structurele maatregelen is ook nodig. Een praktisch voorstel is daarom om de opkomstcampagnes te integreren in de Masterplannen Nieuw-West en Zuidoost en de Aanpak Noord. Deze plannen hebben de looptijd van een generatie. Zo borgen we langetermijninvesteringen én aandacht.

Bijkomend voordeel is dat er binnen de plannen reeds wordt gewerkt met lokale bewonerscollectieven. De effectiviteit wordt vergroot als deze bewonerscollectieven niet alleen mogen meepraten, maar juist óók beslissen. Een bekend voorbeeld is de opkomstcampagne van Hart voor de K-buurt uit Zuidoost, die gevestigd zijn in de lokale gemeenschappen en weten hoe zij moeten communiceren.

Democratie op het spel

Tot slot moeten campagnes zich richten op jongeren door de hele stad – wiens participatie blijft afnemen. Onderzoek wijst uit dat mensen die voor het eerst gaan stemmen ook vaker blijven stemmen op latere leeftijd. De gemeente zou met middelbare scholen en vervolgonderwijs in gesprek moeten gaan over hoe zij hun leerlingen beter kunnen voorbereiden op de verkiezingen, wat het betekent voor onze democratie en hoe drempels om te gaan stemmen kunnen worden weggenomen.

Het is te hopen dat door het UvA-onderzoek de raad doordrongen is van de noodzaak van doelgroepencampagne. Voorstellen zijn er ook genoeg om de zorgelijke trend van lage opkomst tegen te gaan. Maar om die maatregelen te doen slagen, is het belangrijk dat de raad de noodzaak hiervan inziet en zich schaart achter langdurige doelgroepencampagne. Onze democratie staat op het spel.
Sheher Khan is fractievoorzitter van Denk Amsterdam

Sheher Khan is fractievoorzitter van Denk Amsterdam. Beeld Sophie Saddington
Sheher Khan is fractievoorzitter van Denk Amsterdam.Beeld Sophie Saddington

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden