Opinie

Opinie: ‘Geef opvangschip MS Galaxy een nieuw leven als creatieve broedplaats voor studenten’

Het opvangen van asielzoekers op een boot is problematisch, stelt Iris Schijve. Maar de ruimte op de MS Galaxy zou, met aanpassingen, prima gebruikt kunnen worden voor studenten.

Iris Schijve
Op cruiseschip MS Galaxy in het Westelijk Havengebied krijgen zo’n 1000 asielzoekers tijdelijk onderdak. Beeld Olaf Kraak/ANP
Op cruiseschip MS Galaxy in het Westelijk Havengebied krijgen zo’n 1000 asielzoekers tijdelijk onderdak.Beeld Olaf Kraak/ANP

Amsterdam en water: een epische haat-liefderelatie. De Amsterdamse politiek wat betreft het water blijft verrassen in tijden van (woning)nood. Afgelopen zomer moesten honderden mensen buiten slapen bij het asielzoekerscentrum in Ter Apel. Gemeenten, waaronder Amsterdam, moesten bijspringen en extra opvang bieden aan statushouders.

Er kwam een aantrekkelijke deal: maximaal 1500 asielzoekers kregen onderdak in Amsterdam, in ruil voor 3000 flexwoningen, gesubsidieerd met 12 miljoen aan overheidssubsidies. De tijdelijke woonruimte kreeg begin september vorm in het Westelijk Havengebied: de MS Galaxy werd binnengevaren en gereedgemaakt om zo snel mogelijk bewoond te worden.

Het huizen van lagere sociale klassen op cruiseschepen is niet nieuw in Amsterdam en omstreken. Begin jaren zestig van de vorige eeuw ving de gemeente IJmuiden al Italiaanse en Spaanse gastarbeiders, die voor Koninklijke Hoogovens kwamen werken, op in een klein cruiseschip. En in 1965 werd Amsterdam bruut wakker geschud door kapitein Arnold Heertje, voorzitter van Stichting Studenten Huisvesting (SSH), die met zijn zeekasteel de Caledonia, met 300 kamers en luxe voorzieningen, aandacht vroeg op het IJ voor studenten die geen huisvesting konden vinden. Het cruiseschip was voornamelijk een politieke performance, een proteststem om aandacht te vragen voor de gedupeerde studenten. Toenmalig burgemeester van Amsterdam Gijs van Hall ontving de Caledonia paniekerig: “Kunnen jullie alsjeblieft omkeren?” Het resultaat: een vaste ligplaats in het Westelijk Havengebied en subsidies van de overheid en de Universiteit van Amsterdam.

Blote billen

Het Westelijk Havengebied is altijd een onveilige locatie geweest. Door de slechte bereikbaarheid en de onleefbare omgeving was de Caledonia alleen bedoeld voor mannelijke studenten, hoewel ook drugsdealers en sekswerkers al snel de weg naar het schip wisten te vinden. Het schip was een ontmoetingsplek voor activistische studenten die zichzelf bedienden aan de scheepsbar, met blote billen, en discussieerden over hoe verrot het systeem was. De oplopende kosten en het ‘zooitje ongeregeld’ leidden tot de teloorgang in 1969.

In 2005 huisden Duwo en Rochdale 190 studenten op cruiseschip Rochdale One in de Houthavens. Hoewel deze studenten minder rebelleerden dan die op de Caledonia, werd ook hier duidelijk dat te veel personen op te weinig drijvende vierkante meters proppen een project is dat gedoemd is om te mislukken. Dit waren voornamelijk Nederlandse, jonge, witte, mannelijke studenten.

Onbewoonbaar

Qua bewoonbaarheid is het Westelijk Havengebied er niet op vooruitgegaan. Het is veertig minuten lopen naar de dichtstbijzijnde supermarkt en er is geen aansluiting op openbaar vervoer. De opvang op de MS Galaxy is ontwikkeld naar het voorbeeld van het andere cruise-initiatief om asielzoekers op te vangen, de Silja Europa (vertaling: verdeeld Europa), die in Velsen-Noord ligt.

Er is sprake van inhumane behandeling. Ten eerste is het problematisch om personen die hoogstwaarschijnlijk een onveilige boot hebben gebruikt om hun thuisland te ontvluchten, op een boot te plaatsen. De Silja Europa zat na een week, zonder de volledige capaciteit te benutten, al met een grote schurftuitbraak. Vervolgens werd de boot ook nog gestript van alle luxe voorzieningen, of zoals de COA-locatiemanager van de Silja Europa, Hanneke Niele, stelde: “We kunnen het niet te luxueus maken, het blijft een noodopvang.”

Er wordt een schrijnend onderscheid gemaakt tussen Nederlandse burgers en buitenlandse vluchtelingen. Schotland heeft naar Nederlands voorbeeld een cruiseschip aangekocht (de MS Ambition), waarop alle luxe faciliteiten wel toegankelijk zijn voor de Oekraïense vluchtelingen. De vluchtelingen op de MS Galaxy worden inhumaan behandeld. Het schip is geplaatst naast een van de drukste snelwegknooppunten, het heeft hoge hekken en sinds deze week een nieuwe buurman: een Engelse oorlogsboot. Deze omstandigheden maken het onmogelijk om een veilige leefomgeving te creëren en elke vorm van gemeenschapszin wordt in de kiem gesmoord. Angst en frustratie voeren de boventoon.

Broedplaats

Over een half jaar wordt de MS Galaxy uit de haven gehaald en hoogstwaarschijnlijk doorverkocht en vernietigd. Deze ruimte, die hard nodig is voor zowel studenten als migranten, zou ingezet kunnen worden om de crisis op de huizenmarkt enigszins te verlichten. Met de brand in de Riekerhaven vers in het geheugen, hangt er een groot prijskaartje aan het nieuwe project, er moet vooral worden geïnvesteerd in (brand)veiligheid.

Deze open brief is een oproep aan zowel de Universiteit van Amsterdam als aan de overheid om de MS Galaxy een nieuw leven te geven. Ik kijk reikhalzend uit naar een actieve ingebruikname van gemeenschappelijke ruimtes. Deze zijn perfect voor een creatieve broedplaats waar stemmen gehoord worden en waar samen gebouwd kan worden aan een duurzame, creatieve en veilige toekomst.

Het is tijd om een antwoord en toekomstperspectief te bieden, zodat de bestaande frustratie niet verder toeneemt. Nederlanders zijn bruggenbouwers. En zeer goed in staat om buiten de lijntjes te kleuren.

Iris Schijve, masterstudent Comparative Cultural Analysis Beeld -
Iris Schijve, masterstudent Comparative Cultural AnalysisBeeld -

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden