Opinie

Opinie: ‘Geef om jeugd, pak die uitzichtloosheid van jongeren aan’

In heel Nederland rellen groepen jongeren. Begrijp wel waarom dat gebeurt, benadrukt Pieter Lagerwaard, het is van groot belang om empathie te tonen voor de benarde situatie van jongeren. 

Rellen in Eindhoven op zondagavond.  Beeld ANP
Rellen in Eindhoven op zondagavond.Beeld ANP

Het viel al op bij de eerste rellen in Amsterdam en Eindhoven: onder de verschillende protestgroepen zijn jongeren oververtegenwoordigd. Van de arrestanten in Amsterdam was een groot deel minderjarig, en de foto’s van de rellen in Eindhoven tonen voornamelijk jonge jongens. Deze trend is inmiddels duidelijk in heel het land: Rotterdam, Den Haag, Den Bosch, Haarlem en tal van andere steden: het zijn jongeren van diverse komaf, van Urk tot Haarlem-Schalkwijk, die rellen en plunderen.

Teken aan de wand

We hebben beelden gezien van geplunderde winkels, belaagde pers en zorginstellingen en een in brand gestoken coronateststraat. Het is moeilijk om deze toestand te duiden terwijl het stof nog neerdaalt en verschillende steden de schade opmaken.

Tegelijkertijd is het van maatschappelijk belang de empathie – dat iets anders is dan begrip – voor de uitzichtloze situatie van een deel van deze jongeren niet te verliezen. Hoewel de avondklok een duidelijke katalysator was, is de lichte ontvlambaarheid van dergelijke grote groepen jongeren, op zoveel verschillende plekken tegelijk, niet alleen schrikbarend maar ook een teken aan de wand van een groot probleem in onze samenleving. 

De meeste volwassenen hebben ook in deze coronacrisis nog een bepaalde mate van autonomie: een eigen salaris, werk, een huis om je in terug te trekken, vaak met tuin. Veel jongeren hebben dit niet. Al helemaal niet in achterstandswijken waar ze met te veel mensen wonen in een te kleine ruimte. Veel bijbaantjes zijn komen te vervallen (vooral de informele), de scholen zijn gesloten. De winkels, kroeg, en sportschool zijn dicht, en nu wordt ook het allerlaatste verboden gebied, in letterlijke zin: de straat.

De coronacrisis vraagt jongeren om zware lasten te dragen. Dat kan, in het belang van de samenleving, maar het is voor te stellen dat het voor een deel van de jongeren lastig is om de wederkerigheid van hun band met de samenleving te blijven zien. Ik doel hiermee niet louter op hun geringe economische kansen, maar op beslissingen en ontwikkelingen in de afgelopen decennia waardoor de belangen van jongeren in het algemeen in toenemende mate in de knel gekomen zijn.

Jongeren zitten knel op de woningmarkt. De zorg wordt duurder. Ze moeten veel lenen om te kunnen studeren en, als ze dat hebben gedaan, vrijwel hun leven lang afbetalen. Qua werk hebben ze het niet veel beter: een baan, een vast salaris, of zelfs een stage zijn een vergezicht.

Puinhopen

Er is gesuggereerd dat de huidige rellen anders zijn dan de krakersrellen omdat krakers een doel hadden, namelijk een woning. Veel jongeren hebben niet alleen geen woning, maar ook geen vast werk, moeilijk toegankelijke educatie, weinig toekomstperspectief, en nu is ook de straat niet meer toegankelijk. De politie en de zorg ruimen de puinhopen op van vele kabinetten die de belangen van jongeren niet hebben behartigd, en waarvan nu een relatief groot deel geen noodzaak meer voelt om maatschappelijke belangen gezamenlijk te dragen. De avondklok lijkt de spreekwoordelijke druppel te zijn geweest die de emmer heeft doen overlopen.

In absolute termen zien we een klein percentage van de jongeren rellen, maar relatief zijn het er veel en de verspreiding maakt duidelijk dat het niet om een lokaal probleem gaat, maar landelijk. Natuurlijk zijn jongeren zelf ook verantwoordelijk voor hun daden, maar deze jongeren zijn niet uitsluitend crimineel, ze hebben ook weinig perspectief. Ik heb geen goed woord over voor het geweld, de rellen en plunderingen, maar ik heb ook geen goed woord over voor de politici die stelselmatig het belang van jongeren over het hoofd hebben gezien, zowel ter linker- als rechterzijde. Harde straffen, zoals een ‘onvoorwaardelijke celstraf’ die nu voorgesteld wordt, verandert niks aan de structurele problemen maar verergert alleen maar de uitzichtloosheid van deze jeugd.

Pieter Lagerwaard. Beeld
Pieter Lagerwaard.

Pieter Lagerwaard

Promovendus politicologie aan de Universiteit van ­Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden