Opinie

Opinie: ‘Examenreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme’

Tegen antisemitisme in Nederland bepleit Yesim Candan een andere aanpak: toegeven dat het bestaat en het verhaal van de holocaust keer op keer blijven vertellen.

Russische troepen troffen overlevende kinderen aan in Auschwitz-Birkenau, 27 januari 1945.  Beeld Getty Images
Russische troepen troffen overlevende kinderen aan in Auschwitz-Birkenau, 27 januari 1945.Beeld Getty Images

Gisteravond stonden we weer even stil bij de volkerenmoord op Joden, Roma, Sinti en homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. We waren letterlijk 2 minuten stil. Vandaag vieren we onze vrijheid. Daarna gaan we voor een jaar over tot de orde van de dag en kan het antisemitisme weer welig verder tieren, zowel boven als onder de grond. Net zoals het dat deed in de jaren (vlak) na de oorlog.

Sinds 1961 herdenken we bij de Nationale Dodenherdenking ook andere oorlogen. Maar haalt dit niet de focus weg van waar het op deze dag werkelijk om gaat? Kunnen we deze andere oorlogen, hoe gruwelijk ook, niet op een ander moment herdenken, zodat we ons op 4 mei echt kunnen focussen op de holocaustverhalen? De genocide op de Joden verdient afzonderlijke aandacht en focus door zorgelijke toename van antisemitische incidenten in Nederland.

Want wie dacht dat de Joden na de gruwelijkheden in de concentratiekampen bij terugkomst een warm bad aantroffen, heeft het mis. Ze moesten zich niet aanstellen die Joden, de Nederlanders hadden het zelf ook zwaar gehad, hadden de Hongerwinter achter de rug. Zelfs jaren na de bevrijding werd je gewoon uitgescholden voor vieze Jood, en buitengesloten.

Voetbaltribune

Ook vandaag de dag is ‘kankerjood’ en ‘vieze Jood’ een veelvoorkomend scheldwoord. Neem maar eens plaats op een voetbaltribune tijdens een wedstrijd. U herinnert zich wellicht ook de app-conversaties van de jongerenafdeling van de FvD van een tijd terug. Extreemrechtse autochtone jongeren zien in partijen als Forum een bevrijding omdat men de corona­regels beu is.

Dat (vaak) juist jongeren zich zo uiten, komt overeen met de uitkomsten van onderzoek van de Anne Frank Stichting naar antisemitisme: jongeren zaten in hun ‘extreem­rechtse periode’ voor (een deel van de tijd) in het voortgezet onderwijs.

Aan de andere kant van het antisemitische spectrum ligt de groep die zich schuldig maakt aan Jodenhaat. Zo zijn er biculturele moslimjongeren anti-Joods, omdat ze de kant kiezen van de Palestijnen in het Midden-Oosten.

Bij vroegere generaties in Nederland werd op school uitvoerig aandacht besteed aan de Tweede Wereldoorlog en aan de Holocaust. Vandaag de dag is dit stukken minder. De lesstof wordt, net als Nationale Dodenherdenking zelf, een beetje overschaduwd door al die andere oorlogen. Die ook erg zijn, maar wel de focus wegnemen van deze uitvoerig geplande uitroeiing van een bepaalde bevolkingsgroep, Joden. Plus natuurlijk dat op sommige scholen het onderwerp Holocaust bijna niet meer aan de orde kan komen, omdat leerlingen dan boos de klas uit lopen.

Op deze manier vergeten we, en zeker de generaties na ons, wat er destijds daadwerkelijk is gebeurd. Binnen de scholen is er echter, gezien de druk op het totale curriculum, niet altijd veel tijd om aan dit onderwerp te besteden. Bovendien is het nu beperkt tot het vak geschiedenis, een vak dat niet door alle leerlingen voor de hele schoolperiode wordt gekozen.

Examenreis

Dit betekent dat informatie over de Holocaust beter en duidelijker neergezet moet worden. Waarom zouden eindexamenleerlingen niet op excursie naar Auschwitz gaan? Ook dit hoort bij de geschiedenis van Nederland. Voor moslimjongeren moet duidelijk zijn dat islamo­fobie en antisemitisme beide racistisch zijn. Het oplossen van antisemitisme is ook een oplossing voor de moslimhaat waar Nederland mee te maken heeft. Er dient een saamhorigheids­gevoel gecreëerd te worden.

Indien we bij de Nationale Dodenherdenking alleen stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog, focust dit beter de aandacht voor de jongeren van Nederland. Dit zal hun bewustwording vergroten. Zo creëren we een betere beeldvorming over de gruweldaden die vele families nog tot op de dag van vandaag achtervolgen.

Maar Nederland is bang om ‘anderen’ te kwetsen. Aan de kaak stellen dat Nederland een antisemitisch probleem heeft is al een gevoeligheid an sich. Toen en nu. Zijn mensen wel in staat om dit toe te geven? Er schijnt een taboe op te liggen.

Juist nu, in tijden van polarisatie, zou men moeten kiezen voor bewustwording bij de jeugd over antisemitisme. Nooit meer, zeiden we na de oorlog. De nieuwe generatie verdient in elk geval een compleet historisch besef. Antisemitisme zit in de nationale politiek verweven en druppelt in de hersenen van jongeren. Het is tijd dat we ons nog meer uitspreken tegen antisemitisme en vooral in ons onderwijs middels een reis naar een concentratiekamp, samen met een specifieke Dodenherdenking. Dan kunnen we zeggen: Wir haben es gewusst.

Yesim Candan is publiciste, columniste en radiopresentatrice. Beeld
Yesim Candan is publiciste, columniste en radiopresentatrice.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden