Opinie

Opinie: ‘Er moet meer aandacht komen voor het brein van mensen met een hoog IQ’

Op Diversity Day werd aandacht gevraagd voor neurodiversiteit. Toch blijft een groep mensen met ‘een ander brein’ onderbelicht, stelt Larinda Bok-van der Voet.

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Slimmer dan de rest, hoogbegaafd en dan toch de vraag: “Waarom leef ik?” Het is eigenlijk een groot cadeau om het leven intens te beleven en snel te kunnen denken. Maar door een anders werkend brein gaat het tóch vaak mis. Dit leidt tot de paradox: pijn en potentieel. Dat er geen aandacht is voor hoogbegaafdheid in deze Diversity Week of tijdens de Diversity Day, afgelopen dinsdag, snijdt als een mes door mijn ziel én het maakt mij boos.

Ik signaleer dat het aan aandacht voor hoogbegaafdheid ontbreekt. Voor kinderen is er de laatste tien jaar wel meer aandacht voor identificatie van hoogbegaafdheid, maar mijn ervaring is dat veel volwassenen in de leeftijd van 35 tot 68 jaar er op latere leeftijd achter komen dat zij niet gek, maar geniaal zijn.

Bijvoorbeeld Bart, 48 jaar. Hij werkt twee jaar bij een internationale machinefabriek. Hij heeft het gevoel dat hij in alle banen op een andere golflengte communiceert. Dit leidt regelmatig tot conflicten met zijn leidinggevende. Ook heeft hij moeite met het vinden van de juiste balans tussen zijn intensiteit en hoogsensitiviteit. Prikkels uit de kantoortuin komen keihard bij hem binnen. Aan het einde van de dag voelt hij zich uitgeput. Zijn vraag om een noisecancelling koptelefoon wordt afgedaan met: “Dan leer jij jezelf maar meer concentreren.”

Misdiagnoses

Ook de bedrijfsarts legt niet de link tussen Barts klachten en hoogbegaafdheid. Bart valt uit met een burn-out, wat achteraf een bore-out blijkt te zijn. De afwijzing op zijn interne sollicitatie was de druppel die de emmer deed overlopen. Bart heeft het inkoopproces zodanig geopti­maliseerd dat hem een andere functie is beloofd. Als puntje bij paaltje komt, wordt hij afgewezen om zijn ‘eigenwijsheid’ en directheid. Volgens Bart een lulsmoes: “Want mijn procesverbetering hebben ze wel over de hele wereld doorgevoerd. Eigenlijk hebben ze gewoon mijn idee gepikt terwijl ik er totaal geen waardering voor krijg.”

Bart is één van de voorbeelden van zoekende, andersvoelende volwassenen die de pijn en het potentieel van hoogbegaafdheid aan den lijve ervaren. Het aantal hoogbegaafde mensen in Nederland is gelijk aan het inwonertal van de provincie Flevoland: 2 tot 3 procent van de bevolking heeft een IQ van 130+ en is hoogbegaafd. Het aantal mensen dat zich in de persoonskenmerken van hoogbegaafdheid herkent, ligt nog vele malen hoger.

Op Diversity Day is er veel aandacht voor adhd, autisme en dyslexie: aandoeningen die vallen onder neurodiversiteit, waarbij breinen anders werken. Ook hoogbegaafde breinen werken anders – waarbij ik niet spreek van neurodiversiteit, maar van psychodiversiteit. Aandacht voor hoog­begaafdheid als onderdeel van psychodiversiteit miste ik echter compleet in de Diversity Week.

Dagelijks ontmoet ik ‘pijn en potentieel’ in mijn praktijk. Existentiële vraagstukken van hoogbegaafde volwassenen passeren de revue. Ik spreek honderden hoogbegaafde volwassenen die zonder resultaat langdurig therapie volgen. Ik hoor over misdiagnoses en dubbel­diagnoses. Mensen noemen zich autistisch of adhd’er en de medicijnen die ze krijgen, helpen niet.

Pijn en potentieel

Zoals Bernadette, een hoogopgeleide werk­zoekende, die in haar intake schrijft: ‘Door verschillende psychotherapieën, psychiatrie en medicatie kijk ik problematiserend naar mezelf. Toen ik 18 was, ben ik een jaar in een psychiatrische kliniek voor jongvolwassenen opgenomen. Er zijn vrij veel labels op mij geplakt en ik weet niet meer wie ik ben en wil zijn.’

Binnen een paar maanden heeft Bernadette inzicht in haar behoeften, kan zij omgaan met haar verleden en heeft zij een uitdagende functie aan het Europees Hof voor Rechten van de Mens in Straatsburg. Hier wordt ze niet klein gehouden, maar doorloopt ze het proces van pijn naar potentieel. Af en toe krijg ik een update via de mail over hoe het met haar gaat. ‘Ik ben blij te merken dat ik op mijn intel­ligentie en creativiteit kan vertrouwen in plaats van mezelf te forceren om iets te doen of iemand te zijn die ik niet ben en niet kan worden.’

Meer bekendheid over de pijn én het potentieel van hoogbegaafde volwassenen is dringend gewenst. Diversiteitsmanagers, leidinggevenden, psychologen en artsen zijn nog te vaak onbekend met de pijn en het potentieel. Daarom richtte ik Platform Hoogbegaafd 3.0 op, waar ik kennis deel over hoogbegaafdheid. Bij bedrijven geef ik voorlichting over identificatie en het effectief omgaan met hoogbegaafde medewerkers. Ook begeleid ik hoogbegaafde volwassenen in de zoektocht en zingeving in hun ‘anders’ zijn.

De Diversity Week was een uitgelezen moment geweest om nog eens extra aandacht te hebben voor deze hoogbegaafden.

Larinda Bok- van der Voet, specialist in hoogbegaafdheid en levens- en loopbaancoach voor hoogbegaafden. Beeld
Larinda Bok- van der Voet, specialist in hoogbegaafdheid en levens- en loopbaancoach voor hoogbegaafden.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden