PlusOpinie

Opinie: ‘Een keuze als die van Biles staat niet los van de pandemie’

Simone Biles trok zich uit de Olympische Spelen terug wegens mentale problemen. Zo’n keuze moeten we in het licht van de pandemie zien, stelt Paul van Lange.

Simone Biles deed uiteindelijk wel nog mee met de finale op de balk en wist brons in de wacht te slepen. Beeld AP
Simone Biles deed uiteindelijk wel nog mee met de finale op de balk en wist brons in de wacht te slepen.Beeld AP

Vorige week werden we getroffen door een onverwacht bericht. Simone Biles, volgens velen de getalenteerdste turnster ter wereld, trekt zich terug uit de landenwedstrijd van de Olympische Spelen. De reden is vooral mentaal en in mindere mate fysiek, zo werd gezegd.

Ze lijkt met deze woorden inderdaad de vinger op de gevoelige plek te leggen. Juist omdat je mentaal niet in orde bent, is een sport waarbij fysieke precisie centraal staat – denk aan de balk – niet zonder gevaar. Twijfel aan je eigen kunnen is dan de slechtste raadgever. Haar beslissing is moedig. Vóóral om dit zo open en oprecht te delen.

Als verklaring voor haar mentale problemen wordt vaak het begrip stress van stal gehaald. Ze heeft lang om moeten gaan met de hoge eisen en verwachtingen van anderen. Daarnaast is er ook de druk die je als vrouw met donkere huidkleur wellicht extra voelt: als ik faal, word ik extra hard aangepakt.

En hierin zit een kern van waarheid. Subtiele vormen van racisme krijgen bij falen vaak een extra kans. Toch staat Biles niet alleen in haar beslissing. Oók onze succesvolle Kiki Bertens en de Japanse toptennisster, Naomi Osaka, houden het voor gezien.

Een dagelijks ritme

Naast stress en druk van buiten is er meer aan de hand. Vóór corona bestond het leven van velen, inclusief topsporters, uit een dagelijkse ritme (sommigen noemen het sleur) waarin allerlei concrete doelen centraal staan: schema’s, planning, deadlines. Als we deze doelen halen, zijn we tevreden en gaan onze gedachten uit naar het volgende concrete doel. We blijven concreet denken en overpeinzingen zijn eerder uitzondering dan regel.

Maar een pandemie van anderhalf jaar kan ervoor zorgen dat een vertrouwd dagelijks ritme van presteren langzaam maar zeker plaatsmaakt voor relativering. Bij deze abstracte gedachten komen grote vragen steeds meer centraal te staan.

Ook de mogelijkheid voor verandering komt sterker op de radar. Grote vragen over verandering passen niet bij een ‘hier-en-nu’ denktrant. Zo kun je al snel jaren in dezelfde baan zitten, zonder stil te staan bij de vraag of je niet een andere baan zou willen – of zou kunnen krijgen. Misschien geldt hetzelfde voor relaties.

Oók bij Biles, Bertens of Osaka kunnen algemene overpeinzingen tijdens corona een rol hebben gespeeld. Zo’n algemene denktrant brengt het risico met zich mee dat de concrete doelen van topsport worden gerelativeerd. Topsport is een carrière in sneltreinvaart met reusachtige risico’s. De bochten zijn scherper, de pieken hoger en de dalen dieper.

Dit geldt nog meer voor individuele topsport, omdat je in teamsport de risico’s beter kunt delen met anderen. En in teamsport bevestig je elkaar in het belang van concrete doelen.

Het gezamenlijke kleedkamergevoel bij voetbal doet wonderen. Niets wordt dan belangrijker dan de komende 45 minuten. Het is dan ook geen toeval dat de meeste voetballers niet vroegtijdig stoppen. Wellicht geldt hetzelfde voor andere teamsporters.

Burn-out

In andere takken van sport zien we mensen ook grote beslissingen nemen. We zien het in de wetenschap, waar steeds meer jonge wetenschappers worden overvallen door twijfel om uiteindelijk te kiezen voor een loopbaan buiten de universiteit. We zien het ook in de politiek, waar menigeen openlijk uitkomt voor een burn-out. Of een geheel andere weg inslaat. Onlangs nam staatssecretaris Van Veldhoven tijdens haar functie afscheid van Den Haag.

Hebben Biles, Bertens en Osaka nu goede beslissingen genomen? Het mooie van de menselijke natuur is dat overpeinzingen en relativering zich niet zomaar aandienen. Vaak bevatten ze een signaal dat ons richting geeft bij grote beslissingen. Uit de psychologie komt naar voren dat de beste beslissingen worden genomen als je concrete ervaringen combineert met algemene gedachten én gevoelens. De beslissingen van deze topsportsters waren niet alleen moedig, maar waarschijnlijk ook op een weloverwogen wijze tot stand gekomen. Dit kan zelfs het geval zijn bij Simone Biles, ook al kwam ze afgelopen dinsdag terug en behaalde ze een bronzen medaille met haar prestaties. Nota bene op de balk! Wat haar uiteindelijke besluit ook zal zijn, ik wens haar veel verstand én gevoel toe bij het nemen van zo’n belangrijke beslissing.

null Beeld

Paul van Lange is hoogleraar sociale psychologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden