Opinie

Opinie: ‘Doorbreek de spiraal van armoede en lage opleiding, koop kansen voor kind met achterstand’

Schaduwonderwijs om kinderen bij te spijkeren wordt steeds gangbaarder. Juist de leerlingen in achterstandswijken die dit het hardst nodig hebben, vallen volgens Sohaila Mahmoud buiten de boot.

Sohaila Mahmoud
Op de Zomerschool in Amsterdam-West werken kinderen aan hun taalachterstand, die dit jaar extra ernstig was door het thuisonderwijs tijdens de coronacrisis. Beeld  KOEN VAN WEEL/ANP
Op de Zomerschool in Amsterdam-West werken kinderen aan hun taalachterstand, die dit jaar extra ernstig was door het thuisonderwijs tijdens de coronacrisis.Beeld KOEN VAN WEEL/ANP

Met het uitlekken van de notulen van de formatiegesprekken weten we het zeker: de gesprekspartners zijn het onderwijs niet vergeten. Ze zien wel 10.000 Amsterdamse kinderen over het hoofd. Er staat namelijk niets in de notulen over de toegankelijkheid van schaduwonderwijs, de term voor aanvullend onderwijs zoals bijles en huiswerkbegeleiding. De jaarlijkse uitgaven door ouders aan schaduwonderwijs zijn gestegen naar zo’n 200 miljoen euro en een op de drie gezinnen met kinderen maakt er gebruik van. Helaas zijn deze extra’s niet toegankelijk voor alle kinderen.

De forse groei van het schaduwonderwijs heeft redenen. Amsterdam kampt, net als de rest van Nederland, met een lerarentekort. Daardoor kan de school niet altijd extra aandacht geven aan leerlingen met een achterstand. Bijles is een geschikte en effectieve methode om achterstanden in te halen. Theoretisch klinkt het als een goede oplossing: het schaduwonderwijs vult het gat van het lerarentekort. Waarom zou de politiek zich ermee moeten bemoeien?

Onderschat probleem

De realiteit is echter anders. Alleen al in Amsterdam hebben 10.000 kinderen geen toegang tot bijles, omdat dit de ouders geld kost. Je zou kunnen zeggen dat de onderwijskwaliteit op scholen te laag is en dat het daarom oneerlijk is dat niet iedereen toegang heeft tot het schaduwonderwijs om dat te compenseren. Maar dan zou je het probleem nog onderschatten. Met name in de wijken waar de onderwijskwaliteit het laagst is, hebben kinderen geen toegang tot schaduwonderwijs. Deze achterstandswijken trekken namelijk weinig docenten aan, waardoor de scholen de gevolgen van het lerarentekort nog erger voelen. Deze scholen hebben vaak ook andere uitdagingen, zoals taalachterstanden en complexe gezinssituaties. Daar waar je met de meeste achterstand aan je schoolcarrière begint, krijg je het slechtste onderwijs en de minste ondersteuning.

Door kansenongelijkheid kunnen kinderen die in armoede opgroeien niet hun maximale potentie verwezenlijken, zoals uit de cijfers blijkt. Van de 10 procent kinderen uit de rijkste gezinnen komt 74 procent in het hoger onderwijs of is daar ingeschreven geweest op 22-jarige leeftijd. Bij de 10 procent armste gezinnen lukt dit slechts 24 procent. Kinderen die in armoede opgroeien, kunnen dus terechtkomen in een vicieuze cirkel. Hun startpositie geeft ze minder kansen in het onderwijssysteem. Dat vergroot de kans dat zij later als volwassenen in armoede zullen leven, waarop hun kinderen precies hetzelfde meemaken.

Deze cirkel moet doorbroken worden. Dat kunnen wij doen door die kinderen extra ondersteuning te geven, maar helaas is de realiteit dat juist deze kinderen nog geen toegang hebben tot extra ondersteuning.

Waanidee

Nu ingrijpen is essentieel. Hopen dat het onderwijssysteem zichzelf herstelt is een mooie gedachte, maar een naïef en onrealistisch waanidee. Het lerarentekort is al jaren bekend, net als kansenongelijkheid en het dalen van de onderwijskwaliteit – Nederland is van plaats vier van de OESO-landen inmiddels afgezakt naar plaats zestien. Dit is nog lang niet opgelost.

Daarom pleit ik voor onmiddellijke actie: de politiek moet ingrijpen, door bijvoorbeeld gratis bijles aan te bieden aan mensen met een laag inkomen. We hebben namelijk geen tijd om te wachten totdat het lerarentekort opgelost wordt (als het ooit wordt opgelost), want de kansen van onze kinderen zijn geen kinderspel. Laten wij op zijn minst gebruik maken van de mogelijkheden die wij nu hebben, zoals de stadspas in Amsterdam voor mensen met een laag inkomen. Koppel daar bijles aan zodat ook deze doelgroep toegang heeft tot het schaduwonderwijs. Laten we kansen kopen voor de kinderen die het niet kunnen betalen, want er zijn nu 10.000 kinderen die op ons aan het wachten zijn. Die kinderen kunnen wij niet in het kou laten staan.

Sohaila Mahmoud studeert geneeskunde aan de Vrije Universiteit en is deelnemer aan de Nationale DenkTank. Beeld
Sohaila Mahmoud studeert geneeskunde aan de Vrije Universiteit en is deelnemer aan de Nationale DenkTank.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden