Opinie

Opinie: ‘Diverse hete hangijzers vragen erom via verkiezingen te worden bekoeld’

Partijen moeten Amsterdammers op 16 maart in staat stellen concrete en principiële keuzen te maken. Beeld Het Parool
Partijen moeten Amsterdammers op 16 maart in staat stellen concrete en principiële keuzen te maken.Beeld Het Parool

Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht kan het nieuwe jaar een kentering brengen in grote lokale kwesties. Bas Kok roept partijen in de Stopera op hete hangijzers concreet en lokaal te verwoorden.

Bas Kok

De volgorde klopt. Een dezer dagen stapt in Den Haag een nieuw kabinet het bordes op. Het regeerakkoord stelt een aantal belangrijke kaders voor slepende Amsterdamse kwesties. Aansluitend, in maart, zijn er gemeenteraadsverkiezingen. De plaatselijke politieke partijen hebben juist genoeg tijd om hun partijprogramma te updaten naar de nieuwe Haagse realiteit.

Diverse hete hangijzers vragen erom via verkiezingen te worden bekoeld. De eerste is Schiphol. Amsterdam is aandeelhouder van de nationale luchthaven, maar de staat bepaalt. Het nieuwe kabinet lijkt een cruciale koerswijziging in petto te hebben. Adviseurs van de regering komen – gepusht door klimaatregels – op een reductie van ten minste twintig procent van de vluchten. Dat zou een verstrekkende omslag zijn.

Zuidas

De krimp van de luchthaven raakt uiteraard niet alleen de zuidwestkant van Amsterdam. Schiphol is de grootste ‘systeemvariabele’ van de hoofdstad. De afgelopen zeventig jaar heeft het groeiende vliegveld de hele regio gevormd. De luchthaven is de reden dat de Zuidas er is, dat dorpen als Amstelveen en Hoofddorp steden werden en waarom de laatste weilanden van Nieuw-West nu vol worden gezet met grote distributiecentra.

Het is logisch dat een krimpend Schiphol de komende decennia een trendbreuk wordt in de stedelijke ontwikkeling van Amsterdam. Het zal invloed hebben tot in alle uithoeken van de stad. Aan lokale partijen de opdracht om komende maanden inwoners uit te leggen wat de mogelijke afschaling van Schiphol gaat betekenen. Op z’n minst moet de rol van Lelystad als tweede luchthaven van Amsterdam – wel of juist niet – een thema worden. In de verkiezingsprogramma’s die tot nu toe zijn gepubliceerd speelt Lelystad geen grote rol.

De partijen zullen een hernieuwd standpunt moeten innemen over de voorgenomen investeringen die samenhangen met de groei van Schiphol. Kunnen die miljarden voor infrastructuur klakkeloos naar de Zuidas en Schiphol blijven gaan? Het doortrekken van de Noord/Zuidlijn van Schiphol naar Hoofddorp (gemeente Haarlemmermeer) is met een krimpende luchthaven niet zo logisch. Kan die hiervoor gereserveerde anderhalf miljard niet beter binnen de gemeentegrens worden besteed? Een Oost-Westlijn bijvoorbeeld, of het sluiten van de ringlijn of een tram over die twee nieuwe IJbruggen. Welke partij gooit de knuppel in het hoenderhok?

Fixatie op Zuid

De focus op Zuid zoals die afgelopen halve eeuw is ontstaan, lijkt sowieso aan heroverweging toe. Los van het krimpende Schiphol, hebben de A10-Zuid en de stations RAI en Zuid te weinig capaciteit en blijken ze lastig uit te breiden. Het Zuidasdok dreigt een miljardenstrop te worden. Welke partij wil het rijk vragen dat geld te herbestemmen naar stadsdelen met meer ruimte en grotere slagingskansen? Het kan toch niet zo zijn dat straks de Amsterdamse metro wel naar Hoofddorp rijdt, maar dat het GVB richting Osdorpplein volstaat met een gammel trammetje? Of anders Noord. Dit stadsdeel heeft ongeveer 30 procent van het grondgebied, maar slechts 11 procent van de inwoners, 4 procent van de kantoren en 3 procent van de toeristenaccommodaties.

Als een deel van de miljarden van Zuid worden besteed aan het verlengen van de Noord/Zuidlijn richting Zaanstad en Purmerend, krijgt de hele regio een gezondere economische balans. Typisch een standpunt voor GroenLinks, PvdA en SP. Want dit gaat niet alleen over infrastructuur maar ook over eerlijke verdeling van werkgelegenheid, onderwijskansen, bereikbaarheid van groen, toerisme en overlast. Nog altijd concentreren musea, universiteiten, hotels en kantoren zich in een beperkt aantal rijke wijken. Vind je het vreemd dat die tweedeling niet verdwijnt?

Windmolens

Heet hangijzer is de discussie over windmolens. Onder aanvoering van GroenLinks heeft de gemeente zeventien zoeklocaties aangewezen. Een deel daarvan is gepland nabij de woongebieden IJburg, Watergraafsmeer, NDSM en de Noorder-IJplas. Tijdlijnen op sociale media lopen al een jaar lang vol.

Wie verwacht dat lokale partijen dit thema bij de kop pakken als een soort referendum, heeft het mis. Zelfs het verkiezingsprogramma van GroenLinks moffelt het onderwerp weg. Je moet naar windmolens speuren om ze binnen het duurzaamheidschapiter als een van de zeventien punten terug te vinden. Twee cryptische regels in de trant van ‘Waar dat verantwoord kan, zet Amsterdam windmolens neer om extra windenergie op te wekken.’

Niet alleen GroenLinks maar alle lokale partijen beschrijven standpunten over netelige kwesties omzichtig. De partijen gaan voor ‘duurzaam’, ‘klimaatneutraal’, ‘samen’, ‘leefbaar’, ‘veilig’ en ‘gezond’. Als je wilt weten of de partij van je voorkeur een windmolen van 146 meter voor je deur wil zetten, blijft het vaag. Mag de cryptische kretologie deze verkiezingen over boord? Sinds het verdwijnen van stadsdelen is de Stopera tevens je deelraad.

Over belangrijke lokale kwesties moeten alle Amsterdamse partijen concreet en specifiek zijn. Dat geldt ook voor hot topic woningnood. Partijen geven globaal aan welke categorie huizen (sociale huur, middenhuur of koop) ze willen. Nergens lees je wáár welke woningen moeten komen. Gezien het probleem van tweedeling tussen arme en rijke stadsdelen, is dit cruciaal. Het merendeel van de sociale huur staat in Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Willen SP, PvdA en buurtbelangenpartijen nieuwe sociale huur wederom in arme wijken waar hun kiezers wonen? En willen VVD en D66 koopwoningen bij voorkeur in hun eigen rijke wijken? Dan weet je dat het bestrijden van tweedeling geen serieus uitgangspunt is.

Bespaar ons vage taal en algemeenheden. Politieke partijen moeten Amsterdammers op 16 maart in staat stellen concrete en principiële keuzes te maken over grote kwesties. Dat lijkt me een veelbelovend begin van 2022.

Bas Kok is auteur van Oerknal aan het IJ. Najaar 2022 verschijnt Op een dag in Nieuw-West, een boek over de Westelijke Tuinsteden.  Beeld Tammy van Nerum
Bas Kok is auteur van Oerknal aan het IJ. Najaar 2022 verschijnt Op een dag in Nieuw-West, een boek over de Westelijke Tuinsteden.Beeld Tammy van Nerum

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden