Opinie

Opinie: ‘Deeltijdcultuur iets om trots op te zijn, als mannen meedoen’

Werken en zorgen is ongelijk verdeeld tussen mannen en vrouwen. Daniëlle de Jager stelt dat de deeltijdcultuur iets kan worden om trots op te zijn, als meer mannen meedoen.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

‘In verband met de huishoudelijke taken van de vrouw is full time arbeid buitenshuis bezwaarlijk voor gehuwde vrouwen. Part time arbeid is gemakkelijker te combineren met het huishouden.’ Hiermee adviseerde de Sociaal Economische Raad in 1966 de regering om parttime werken mogelijk te maken. En zo geschiedde. Nergens werken zoveel vrouwen in deeltijd als in Nederland. Hooguit een kwart van de werkende vrouwen werkt fulltime. De anderhalve-inkomenssamenleving is al decennia de norm.

“Hoe ga je het straks doen, na je verlof?” “Ga je minder werken?” Deze vragen heb ik veel gehoord tijdens mijn zwangerschap. Dat werkt normstellend. In Nederland heerst de opvatting dat het zielig is om kinderen vijf dagen per week naar de kinderopvang te brengen. De keuze van jonge moeders om minder te gaan werken wordt hierdoor beïnvloed.

Nieuw onderzoek van het Centraal Plan­bureau laat zien dat het inkomen van vrouwen bijna halveert na de komst van kinderen. De voornaamste oorzaak is dat vrouwen minder uren gaan werken. Het verschil in werkende uren met mannen zorgt ervoor dat vrouwen minder carrière maken en minder pensioen opbouwen voor later. Bovendien verdienen vier op de tien vrouwen te weinig om van rond te komen. Zij zijn financieel afhankelijk van hun partner of de overheid.

Topvrouwen

Er is al door talloze topvrouwen gepleit tegen de parttimecultuur. Door topmannen trouwens net zo goed. Bijzonder hoogleraar Femke de Vries deed bijvoorbeeld de oproep in Het Financeele Dagblad om de inzichten uit de gedragswetenschap in te zetten om meer vrouwen fulltime te laten werken, waarbij de overheid vrouwen gaat ‘nudgen’; een duwtje in de rug geven, door in te spelen op sociale normen.

Ook volgende maand, rond internationale vrouwendag, verschijnen er ongetwijfeld weer opiniestukken die oproepen tot meer fulltime werkende vrouwen en minder ‘deeltijddiva’s’. Toch verandert er tot nu toe weinig en is de anderhalve-inkomenssamenleving nog altijd de norm.

Misschien is die deeltijdoptie ook zo gek nog niet. Het biedt balans tussen werk en zorg. Er is in mijn ogen alleen geen enkele reden voor de huidige scheve verdeling tussen mannen en vrouwen. Waarom werkt de man vijf dagen en de vrouw twee of drie? Dat lijken meer mensen zich af te vragen. Het 4-om-4-model is in opmars. Hierbij gaan ouders allebei een dag minder werken. Werkgevers bieden jonge vaders daar ook vaker ruimte voor. Twee derde van de vaders van eenjarigen is ten minste een halve dag in de week thuis terwijl hun partner werkt. Dit was in 2013 slechts vier op de tien.

Er zijn nog wel obstakels. Het onderzoek van de Rijksoverheid De(el)tijd zal het leren laat zien dat werkgevers verzoeken van mannen om minder te gaan werken negatiever beoordelen dan verzoeken van vrouwen. Mannen lopen ook aan tegen het vooroordeel dat ze geen ambitie hebben als ze (tijdelijk) minder uren werken. Het onderzoek doet suggesties voor maatregelen voor meer gelijkheid tussen vrouwen en mannen in de verdeling van werk en zorg.

Het kabinet legt in de kabinetsreactie de focus vooral op vrouwen méér uren laten werken, maar besteedt helaas weinig aandacht aan meer deeltijdopties voor mannen. Wel helpt het uitgebreide partnerverlof hierbij en ook het nieuwe wetsvoorstel om ouderschapsverlof deels betaald te maken is een goede stap vooruit. Hierdoor leveren werknemers minder loon in als ze een deeltijddag opnemen.

Deeltijd, gelijkheid, stabiliteit

Naast gelijkheid zorgt het 4-om-4-model voor meer stabiliteit. In het geval één ouder werkloos raakt, blijft er een volwaardig tweede inkomen over. Dat is geen overbodige luxe met de huidige economische onzekerheid. Door meer uren te werken krijgen vrouwen minder te maken met armoede en schulden na een scheiding. Voor kinderen is het waardevol als beide ouders betrokken zijn bij de opvoeding en dat mama net zo goed minister-president zou kunnen worden.

Het blijft ieders eigen afweging hoe werk en zorg verdeeld worden, maar als die keuze sterk wordt beïnvloed door ingesleten patronen in Nederland, dan is dat geen eigen afweging. Veel vrouwen passen hun keuzes (bewust of onbewust) aan om negatieve reacties voor te zijn.

Onderzoek laat zien dat de zwangerschap hét moment is om aanstaande ouders aan te zetten tot nadenken over de werk- en zorgverdeling. Op dat moment bepalen zij hoe ze hun nieuwe leven gaan inrichten. Aanstaande ouders ontvangen de GroeiGids van de GGD rond de geboorte van hun kind en ruim 220.000 ouders hebben de GroeiGids-app. Mijn oproep is om hierin voorbeelden en praktische informatie op te nemen over de verdeling tussen werk en zorg. Welke rechten hebben beide ouders ten aanzien van ouderschapsverlof? Zet een alternatief beeld naast de achterhaalde sociale norm dat alleen moeders minder gaan werken.

Werkgevers kunnen meer flexibiliteit bieden tijdens verschillende levensfases van werk­nemers. Door meer jonge vaders de vierdaagse werkweek te gunnen, maken we van onze internationale afwijking onze kracht. Nergens buiten Nederland wordt deeltijdwerken al op deze schaal door werkgevers mogelijk gemaakt. Mannen kunnen hier meer van profiteren. Vrouwen kunnen dan meer uren werken, wat hun carrière ten goede komt en zorgt voor financiële onafhankelijkheid. Wereldkampioen deeltijdwerken kan iets worden om trots op te zijn.

Daniëlle de Jager - Vanaf maart gemeenteraadslid Zorg, Werk & Inkomen voor D66 in Amsterdam. Beeld Het Parool
Daniëlle de Jager - Vanaf maart gemeenteraadslid Zorg, Werk & Inkomen voor D66 in Amsterdam.Beeld Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden