Opinie: ‘De liefde verkennen bij First Dates is existentiële filosofie’

Bij tv-programma First Dates valt op dat de kandidaten geregeld existentiële levensvragen aan elkaar stellen. Bas Frelier ziet er voor kijkers en tafelgenoten veel moois opbloeien.

Maitre Sergio aan zet. Beeld BNNVARA
Maitre Sergio aan zet.Beeld BNNVARA

Het programma First Dates voert de kijker elke werkdag porties hofmakerij met nu eens schalkse blikken, blozende wangen of ‘De Vonk’, dan weer dodelijke stiltes of een onbedoelde mismatch. Herkenbaar voor de kijker die het liefdespad eerder betrad, vrijwel iedereen dus.

Het simpele format, twee mensen dineren samen en willen elkaar daarna nog een keer zien of niet, is de kracht van het programma. Nooit wordt het cynisch of luidruchtig zoals bij Big Brother of Temptation Island.

In deze show valt op dat het over het mens-zijn gaat en dat deelnemers elkaar geregeld wezenlijke levensvragen stellen. Ik wil deze vragen met u doornemen aan de hand van thematiek uit de existentiële psychotherapie.

Matthijs ter Avest en Charisma Ricardo zullen zich hun ontmoeting lang herinneren. Beeld BNNVARA
Matthijs ter Avest en Charisma Ricardo zullen zich hun ontmoeting lang herinneren.Beeld BNNVARA

Sommige vragen van deelnemers zorgen ervoor dat de kijker hen opvallend snel leert kennen. Deze vragen zijn te herleiden tot de vier levensthema’s uit de existentiële psychotherapie, de ‘ultimate concerns’. Deze thema’s zijn existentiële eenzaamheid, vrijheid, zinloosheid en de dood. Elk mens houdt zich hier gedurende het leven zo nu en dan mee bezig, bewust of onbewust. Tijdens of na ingrijpende levensgebeurtenissen wordt men zich er eerder van bewust. In bijna elk First Datesgesprek komen er wel een paar voorbij. De liefdesverkenner als existentieel filosoof dus, met bekende denkers als Jean-Paul Sartre en Friedrich Nietzsche die over de schouder meekijken.

De vier levensthema’s

In het kort ziet dit gedachtegoed de mens als apart staand van andere personen: niemand is gelijk. Elke gebeurtenis zal door iedereen anders beleefd worden. Dit kan existentiële eenzaamheid aanwakkeren, het gevoel er alleen voor te staan, afgesneden te zijn. Contact met anderen, relaties en liefde kunnen dienen als tegengif. Zie hier de start van de ontdekkingstocht naar de potentiële partner bij First Dates: hoe beleef jij de wereld? Hoe sta jij in het leven? Waar hou je van (ook qua eten)?

Leven in vrijheid betekent dagelijks talloos denkbare keuzemogelijkheden. De mens is zelf verantwoordelijk voor de keuzes die hij maakt in zijn leven, voor wat hij (al dan niet moedwillig) heeft gedaan of heeft nagelaten: voor welke uitdagingen heb jij gestaan in het leven? Wat heb je verloren of gekregen door eigen toedoen? Heb je ergens spijt van?

Het existentiële gedachtegoed is areligieus en beschrijft het leven op zichzelf als zinloos. Er is geen groter goed of hoger doel. Aan elk van ons de taak om zin en betekenis aan ons eigen leven te geven. Daarom streven de meeste mensen iets na in het leven. Wat dat is, verschilt per persoon. Twee termen uit de Engelse taal, zonder letterlijk equivalent in het Nederlands, sluiten hierbij aan: belonging: tot welke groep, bijvoorbeeld familie of sportclub behoor jij of vind jij jezelf behoren? Waar ga jij in op? Waar voel jij je thuis? En meaning: wat geeft jouw leven zin of betekenis? Wat is van waarde voor jou?

Flip en Lidy hadden een geslaagd afspraakje. Beeld BNNVARA
Flip en Lidy hadden een geslaagd afspraakje.Beeld BNNVARA

Dood, pijn en verlieservaringen zijn onvermijdelijk in het leven. De meeste deelnemers van First Dates hebben ‘een schrammetje’ of erger opgelopen in het leven, een relatiebreuk, sommigen zijn weduwe/weduwnaar of verloren een gezinslid. Over verlies wordt vaak openlijk gesproken: Wat heb jij meegemaakt? Heb jij geleerd van tegenslag (posttraumatische groei) of ben je er aan onderdoor gegaan (posttraumatische stress)? Een groot aantal deelnemers durft zich kwetsbaar op te stellen, vergeet de camera’s en leert elkaar kennen tijdens het diner: hoe staat de ander in het leven?

‘De Vonk’

Bovenstaande thema’s en vragen zijn de koninklijke weg naar kennis over jezelf en de ander. Daarom heb ik aan het eind van de aflevering vaak het idee dat ik de voor mij volslagen onbekende mensen (een beetje) heb leren kennen. Ik ken geen andere show waarbij dit zo snel en ongedwongen gebeurt. En gelukkig gaat het daarnaast ook nog over triviale zaken zoals de kat van de buren of het weer.

Maar hoe ‘filosofisch’ het ook wordt aan tafel, voor liefde is ‘De Vonk’ nodig en die laat zich niet bevragen. Die vonk ga je pas zien als je het doorhebt. Vaak gebeurt dit meteen al bij Victor aan de bar. En thuis heb je het meestal eerder door dan de liefdesverkenners in het restaurant. Ook als ‘De Vonk’ uitblijft.

Bas Frelier is forensisch psychiater en seksuoloog bij ggz-polikliniek De Waag. Hij schrijft op persoonlijke titel. Beeld -
Bas Frelier is forensisch psychiater en seksuoloog bij ggz-polikliniek De Waag. Hij schrijft op persoonlijke titel.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden