Opinie

Opinie: ‘Correct omgaan met vergunningen, dat hoeft toch geen jaren te duren?’

De notitie Vertrouwen begint bij de overheid bevatte plannen en adviezen voor het verbeteren en versnellen van de communicatie tussen de gemeente en Amsterdammers. Er lijkt een jaar later niets mee gedaan te zijn. Walther Ploos van Amstel ziet de kloof groter worden.

Walther Ploos van Amstel
Er is veel mis met de juridische functie van de gemeente Amsterdam, stelt Walther Ploos van Amstel. Beeld Daphne Lucker
Er is veel mis met de juridische functie van de gemeente Amsterdam, stelt Walther Ploos van Amstel.Beeld Daphne Lucker

Ik wacht al bijna zes maanden op een antwoord op een ‘Wet open overheid’-verzoek (Woo) over iets wat in mijn buurt speelt. Elke keer komt er uitstel van het besluit op het verzoek, terwijl de gemeente wettelijk verplicht is binnen zes weken te antwoorden.

Het is een bekend probleem dat de gemeente ‘onvoldoende doeltreffend en rechtmatig’ handelt bij de informatieverzoeken van Amsterdammers. Uit onderzoek van Het Parool blijkt dat de gemeente voor bijna 60.000 euro aan dwangsommen heeft gekregen voor het te laat besluiten bij informatieverzoeken.

Er is veel mis met de juridische functie van de gemeente Amsterdam. Gerommel met bouwvergunningen, te laat beantwoorden van Woo-verzoeken, weigeren van handhavingsverzoeken, afwijzen van bezwaarschriften en te laat of niet publiceren van evenementvergunningen. Het is dagelijkse realiteit. De emoties lopen zowel bij burgers en ondernemers als ambtenaren hoog op.

Vaak trekken de Amsterdamse burgers en ondernemers aan het kortste einde bij al het ambtelijke juridische geweld. Hoogleraar informatierecht Egbert Dommering en bestuurskundige Jan Schrijver hebben al in 2021 een rapport geschreven waarin ze de juridische functie van de gemeente tegen het licht hielden.

Een van de punten die zij aanhalen is het ontbreken van een brede belangenafweging. Er wordt eenzijdig gekeken naar de belangen en rechten van de aanvrager; die van de omwonenden worden pas in de afweging betrokken als die van zich laten horen. Volgens de schrijvers is het dan een onbegonnen strijd omdat de ambtenaren dan al een defensieve en formeel-juridische houding aannemen, slepen met behandeltermijn, weigeren informatie te geven of soms zelf de hand lichten met de regels om hun besluiten te stutten. Dat is stevige kritiek.

Beschadigd vertrouwen

Burgemeester Femke Halsema presenteerde een jaar geleden haar plannen voor het verbeteren van de juridische functie in de notitie Vertrouwen begint bij de overheid. Die aanpak schetste vooral vergezichten en vanzelfsprekende uitgangspunten. Het gaat vele jaren nemen: ‘Uitgaan van vertrouwen en de goede trouw van burgers vereist een cultuuromslag bij het bestuur, in de politiek en bij het ambtelijke apparaat. Dat is een taai en ingewikkeld proces, dat niet van vandaag op morgen plaatsvindt, en ook door de landelijke wetgever ter hand moet worden genomen. Het raakt aan alle taken die de gemeentelijke overheid heeft en uitvoert.’

Het verbeteren van de juridische functie is nodig om het beschadigde vertrouwen tussen de Amsterdammers en hun gemeente te herstellen. Niet over enkele jaren, maar gewoon vanaf vandaag, of liever nog gisteren. De gemeente moet opener en controleerbaarder zijn, en zoveel mogelijk en zo gelijk mogelijk toegang tot kennis, informatie en data bieden.

De gemeente heeft vorig jaar oud-ombudsman Arre Zuurmond om advies gevraagd. Hij gaf concrete suggesties voor hoe het sneller beter kan. Simpele zaken als geen fouten maken, en eventuele fouten meteen herstellen, inwoners tijdig informeren over vergunningaanvragen, en die vergunningaanvragen tijdig publiceren, inspraak serieus nemen, beter bereikbaar zijn (waarom staan er geen contactgegevens bij no-replymails en brieven?), contactpersonen noemen en soms gewoon even bellen met de ‘klager’.

Met al het gefilosofeer is de uitdaging om te voorkomen dat straks rechtvaardigheid de rechtvaardiging wordt voor ambtelijke willekeur. Dat zijn waardevolle adviezen van de oud-ombudsman.

Weinig gebeurd

Vorige week kwam de burgemeester met een voortgangsverslag. Er lijkt weinig te zijn gebeurd met de concrete adviezen van de oud-ombudsman en andere experts. De burgemeester noemt opnieuw de noodzaak van een langdurige cultuurverandering en beschrijft opnieuw de reeds bekende problemen, maar noemt geen concrete doelstellingen, acties, planning en middelen voor de noodzakelijke verbetering van de juridische functie. Er wordt wel, nu pas, een nieuwe commissie ingesteld om andere omgangsvormen en procedures met de Amsterdammers te verkennen.

De trage aanpak maakt de kloof tussen Amsterdammers en hun gemeente alleen maar groter. De juridische functie is te belangrijk om er zo weinig concrete actie aan te besteden. Uit de hele stad komen signalen over ernstige tekortkomingen. Amsterdammers verdienen het dat de burgemeester sneller actie onderneemt. We hoeven toch niet nog eens jaren te wachten?


Walther Ploos van Amstel, lector Citylogistiek aan de Hogeschool van Amsterdam
 Beeld Emil Diephuis
Walther Ploos van Amstel, lector Citylogistiek aan de Hogeschool van AmsterdamBeeld Emil Diephuis

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden