Opinie

Opinie: ‘Breng de héle geschiedenis van de slavernij in beeld’

Frans Thuijs

Ongelijke rechten, onvrijheid, uitbuiting. Het zijn elementen van slavernij waaraan de mensheid zich altijd schuldig heeft gemaakt. Dat is zoals wij dat nu beschouwen. We kunnen ons niet verplaatsen in de gedachten, levensbeschouwing, opvattingen van mensen voor ons, tot eeuwen geleden.

 Slavenfort Elmina in Ghana. Gebouwd door de Portugezen in 1482, het fort werd door hen gebruikt en later door de Nederlanders en de Britten ls basis voor handel in slaven, goud en geïmporteerde Europese producten. Beeld Universal Images Group via Getty
Slavenfort Elmina in Ghana. Gebouwd door de Portugezen in 1482, het fort werd door hen gebruikt en later door de Nederlanders en de Britten ls basis voor handel in slaven, goud en geïmporteerde Europese producten.Beeld Universal Images Group via Getty

Het wordt nog een tikkeltje wranger. Nu wordt gesproken over de vestiging van een museum op de landtong waarvan de naam ‘Volewijck’ kennelijk niet meer mag worden genoemd. Niet waar de Amsterdam-toren staat, maar op het grasveldje pal westelijk van het Eye-theater, daar stond de buitengalg, het toonbeeld van ongelijke rechten, onvrijheid en uitbuiting. Maar daar dacht men in ieder geval tot 1795 ook heel anders over. Een gedenkteken is op zijn minst op zijn plaats!

Slavernij deugt niet, daar is geen twijfel over. Als dat met een excuses, een gedenkteken en een museum moet worden herdacht, is het dan niet juister om de hele geschiedenis daarvan in beeld te brengen?

Bouw dan bij dat ‘galg-gedenkteken’ een replica van het slavenfort Elmina in Ghana. In het achterland kan worden uitgebeeld: de slavenkaravanen van de Arabieren, de Afrikaanse stammenoorlogen, de gevangenen die naar de kust worden gevoerd om daar aan de Europeanen te worden verkocht. In het IJ liggen voor anker – alsof het de kust van Afrika is – de Portugese, Hollandse, Zeeuwse, Engelse, Franse, Deense schepen voor een beestachtig vervoer naar de West.

Dit toneel kan worden afgewisseld met de roverijen van de Barbarijse zeerovers, met (in dit geval blanke) slaven op de galeien, met excuses uit Algerije en Marokko. Een ander punt van belichting is misschien het Ottomaanse rijk, met het roven van christenjongens om ingezet te worden als Janitsaren, kindslaaf-soldaten voor de Europese veroveringen. Wat er met de geroofde meisjes gebeurde laten we maar even buiten beschouwing, maar excuus van de Turken is wel op zijn plaats, toch? Die zullen op hun beurt zeggen: en de christenen dan, met hun kruistochten? Eén groot bloedbad in heel Europa en Klein-Azië. Excuus van de paus?

Het kan allemaal aan de oevers van het IJ het gehele jaar door in wisselende voorstellingen van ellende worden weergegeven. Willen we dat?

Frans Thuijs, historicus, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden