Opinie

Opinie: ‘Boeren zijn geen arme toeslagenouders’

Het verhaal van de boeren klinkt inmiddels zo geloofwaardig, dat overheidsingrijpen logisch lijkt. Maar boeren zijn ondernemers, en bij ondernemen horen nu eenmaal risico’s, zegt Jos Verbrugge, docent psychologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Jos Verbrugge
null Beeld NurPhoto via Getty Images
Beeld NurPhoto via Getty Images

Terwijl de boeren het land platleggen omdat de overheid zich aan democratisch genomen besluiten en wetten wil houden, kijkt de rest van Nederland stil toe. Het verhaal en de retoriek rond de boeren klinkt inmiddels sterk als dat van de arme Groningers met verzakte huizen of als dat van de toeslagenouders: jarenlang kapot gemangeld door een falende overheid. Daar kan je bijna niet anders dan met een begrijpende blik sympathie voor opbrengen om vervolgens van de politiek te vragen of ze niet al te zuinig willen zijn bij het zoeken naar een passende oplossing. Tijdens de coronacrisis sprong de overheid toch ook bij om bedrijven in nood te redden?

Mensen en dus ook politici hebben een sterke neiging om op het oog vergelijkbare problemen op te lossen zoals ze die in het verleden ook oplosten, zeker wanneer er sprake is van stress. Wanneer we gestrest zijn kiezen we bovendien ook nog eens graag voor het behouden van wat we al hebben. Aangezien de spanning hoog is en we net uit een periode komen waarin veel maatschappelijke onrust is afgekocht met grote hoeveelheden belastinggeld, staan alle psychologische seinen nu dus op groen om er weer een zak geld tegen aan te gooien terwijl je daar rationeel gezien best wat vraagtekens bij kan zetten.

Stikstofcrisis is geen acute crisis

Boeren zijn geen arme toeslagenouders maar ondernemers die soms zeer rijk zijn, en als ondernemer draag je risico’s. Ook is de ‘stikstofcrisis’ geen acute crisis zoals corona was. Dat er een probleem was met de stokstofregels is al meer dan een decennium bekend, ook bij de financiers van de boeren. Zeker, er werd ten langen leste tegen geprocedeerd maar dat betekent niet dat je niet aansprakelijk bent voor de genomen ondernemersrisico’s tijdens die gerechtelijke procedures.

Bovendien, stel nu eens dat de melk- en veehouders hun zin krijgen en de stikstofbeperkingen gaan van tafel. Dan nog zijn er talloze andere aan zekerheid grenzende risico’s die hun industrie bedreigen. Denk bijvoorbeeld aan de snelle opkomst van vleesvervangers, de verwachte forse stijging van veevoerprijzen door de groeiende wereldbevolking en tegenvallende oogsten als gevolg van klimaatverandering, het toenemende aantal bacteriën dat dieren ziek maakt en resistent is voor antibiotica en dan zijn er nog de tientallen start-ups die verwachten voor 2030 tegen concurrerende prijzen vlees te kunnen kweken in bioreactoren. Let wel, dat laatste is dus vlees dat geproduceerd kan worden zonder stikstof, zonder veevoer, zonder dierenleed, zonder antibiotica, zonder zoönosen en met slechts 10 procent van de huidige CO2-uitstoot, waarin op termijn zelfs ongezonde vetten vervangen kunnen worden door heerlijk gezond omega-3.

Wij, de stille niet-boeren

Moet de Nederlandse overheid ook gaan bijspringen om onze boeren uit te kopen als deze ‘crises’ totaal onverwacht onze boeren bedreigen? Het is misschien vervelend om te horen, maar het is naïef om te denken dat het afblazen van de stikstofregels de intensieve veeteelt gaat redden. Als boer zou je eigenlijk blij moeten zijn met een overheid die wil betalen voor een bedrijf zonder toekomstperspectief.

Of wij, de stille niet-boeren, daar zo blij mee moeten zijn is een ander verhaal. Er zijn innoverende ondernemers, ook in Nederland, met veel duurzamere toekomstperspectieven, die je hiermee in de wielen rijdt. Bovendien wordt er onder een sociale vlag een enorme hoeveelheid publiek geld overgedaan aan ondernemers die zich weigeren te houden aan wetten en democratisch genomen besluiten. Democratie en rechtsorde zijn kwetsbare instituten gebouwd met vertrouwen en niet met geld. De prijs die we als stille toekijkers betalen zou weleens veel groter kunnen zijn dan we nu bevroeden. Misschien wordt het tijd dat de stille niet-boer ook eens van zich laat horen.

Jos Verbrugge, docent Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Beeld -
Jos Verbrugge, docent Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam.Beeld -

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden