Opinie

Opinie: ‘Belast winst en vermogen meer om zo gedupeerden van energiecrisis zekerheid te bieden’

Pas wanneer prijsplafond voor energie gepaard gaat met substantiële verhoging van belasting op vermogen en winsten biedt het kabinet echt langdurige zekerheid aan huishoudens die de energierekening nu al amper kunnen betalen bepleit Maarten Visser.

Maarten Visser
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het kabinet trekt ruim 23 miljard euro uit voor een prijsplafond voor energie. Het prijsplafond moet gedupeerde huishoudens beschermen tegen de hoge energieprijzen, maar het is nog zeer de vraag of dat het doet. Niet effectief. De geschiedenis toont namelijk aan dat generieke economische maatregelen veelal niet werken. Zo doet het prijsplafond denken aan het verlagen van de brandstofaccijns door het kabinet in maart dit jaar. Ook toen trok het kabinet haastig en genereus de portemonnee om de dalende koopkracht te verzachten en werden de accijns op diesel en benzine verlaagd. Het kostte de overheid een slordige 3 miljard euro en sorteerde geen effect. Door de accijnsverlaging steeg de vraag naar brandstof terwijl het aanbod gelijk bleef.

In juni had de Nederlandse brandstofprijs de accijnsverlaging alweer ingehaald door onder meer de oorlog Oekraïne. Een gelijksoortig effect valt dan ook te verwachten voor het energieplafond. Zo betoogde minister Jetten afgelopen week dat de tijd van goedkoop gas voorgoed voorbij is. De gaskraan in Groningen wordt komende jaar verder dichtgedraaid en goedkoop Russisch hoeft Nederland ook niet meer te verwachten. Kortom: de energieprijs is torenhoog, en dat blijft vermoedelijk zo. Het kabinet zal dus voor langere tijd moeten compenseren, en dat wordt veel te duur, zo veronderstelde ook de directeur van de Nederlandsche Bank, Olaf Sleijpen.

Hoge inkomens

Daarnaast is het prijsplafond voor energie een generieke maatregel waarbij ook mensen met een hoog inkomen of vermogen onevenredig worden gecompenseerd. Een specifieke regeling voor huishoudens die het nu financieel moeilijk hebben, is veel goedkoper en effectiever. Helaas is de praktijk weerbarstig. Zo is het voor de Belastingdienst onmogelijk om adresgegevens te koppelen aan (vertrouwelijke) inkomensgegevens en beschikken energiebedrijven alleen over adresgegevens.

Bovendien moest het kabinet snel handelen met de winter voor de deur. Hierdoor ontbrak tijd voor een nauwkeurigere uitwerking van de maatregel. Vooralsnog neemt het kabinet met het prijsplafond daarom een uitzonderlijk economische maatregel om de energiecrisis te bezweren, maar er komt een moment dat dit plafond onbetaalbaar wordt. Dit is zorgelijk, omdat nu al blijkt dat het prijsplafond voor energie miljoenen huishoudens onvoldoende helpt. Actie is daarom nu nodig om toekomstige bezuinigen op onderwijs en zorg te voorkomen en financiële steun te garanderen aan huishoudens die nu al hard worden getroffen door de energiecrisis.

Belasting vermogen en winsten

Het is daarom zaak dat het kabinet de belasting op het vermogen en winsten van bedrijven zo snel mogelijk verhoogt, en niet pas in 2025. Terwijl huishoudens vrezen te worden afgesloten van energie, profiteren olie - en gasbedrijven van recordwinsten. Zo maakte Shell en Exxonmobil in juli nog bekend miljardenwinsten te hebben geboekt in de afgelopen periode. Door de belasting op (deze) winst substantieel te verhogen, al dan niet in Europees verband, zorgt het kabinet ervoor dat ook olie - en gasbedrijven hun eerlijk bijdrage leveren aan het plafond. Een financiële bijdrage waar zelfs de topman van Shell, Ben van Beurden, recent nog voor pleitte.

Daarnaast moet het vermogen zwaarder worden belast: wie na het betalen van de torenhoge energierekening nog veel geld overhoudt, kan best wat meer afdragen voor diegene die wakker liggen om geldzorgen en de verwarming niet meer durven aan te zetten. Op deze manier wordt eenvoudig de onrechtvaardigheid in het prijsplafond opgelost en blijft het in de toekomst betaalbaar.

Ja, het is goed dat het kabinet over de brug is gekomen met een plafond voor de energieprijzen. Net als alle maatregelen aangekondigd op Prinsjesdag om de gestegen kosten van mensen hun levensonderhoud te compenseren. Maar pas wanneer prijsplafond gepaard gaat met het substantieel verhogen van belasting op vermogen en winsten, en niet alleen pleisters worden geplakt, biedt het kabinet daadwerkelijk langdurige zekerheid aan huishoudens die de energierekening nu al amper kunnen betalen.

Maarten Visser is werkzaam in het publieke domein in Amsterdam

 Beeld -
Maarten Visser is werkzaam in het publieke domein in AmsterdamBeeld -

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden