Opinie

Opinie: ‘Autoluw Amsterdam? Verander de regels, niet de straten’

Het wegdek van Amsterdam is op de meeste plekken netjes verdeeld in verschillende stroken voor verschillende weggebruikers. Ooit een slimme zet, maar het maakt het moeilijk de straten opnieuw in te delen, zegt landschapsarchitect Egbert Schuttert. Hij pleit voor het veranderen van de verkeersregels.

Egbert Schuttert
Javastraat. Voor fietsers is meer ruimte nodig in de stad. Beeld Sabine Joosten/ANP
Javastraat. Voor fietsers is meer ruimte nodig in de stad.Beeld Sabine Joosten/ANP

Ooit, lang geleden, bestonden de Amsterdamse straten uit brede rijbanen tussen smalle stoepen. Daar zag je kooplieden met handkarren, paard en wagens, fietsers, een paardentram en heel veel voetgangers. Zelfs de eerste auto’s werden opgenomen in deze mengelmoes.

Toen halverwege de vorige eeuw niet alleen het aantal maar ook de snelheid van de auto’s toenam werd het te gevaarlijk om iedereen op die gezamenlijke rijbaan toe te laten. Verkeerskundigen verzonnen een list: scheiding van verkeerssoorten. Iedere weggebruiker kreeg een eigen strook: auto’s een rijbaan, fietsers paden en stroken en – wat later – trams een vrije baan. Voor de voetgangers bleven veelal maar smalle trottoirs over.

Bakfietsen en e-bikes

Het was een slimme zet, die echter ook een nadeel had. Zo’n precieze indeling bleek weinig flexibel. Bij elke gewenste aanpassing of verandering moest het hele profiel op de schop. Ook nu, omdat de stad autoluw moet worden, de fietspaden overvol raken en er voor fietsers meer ruimte nodig is (vanwege de vele bakfietsen, e-bikes, steppen en al die andere nieuwe fietsklonen). De verkeerskundigen zitten met hun handen in het haar, want ruimte voor nog een nieuwe strook is er niet. Er zal opnieuw een list moeten worden verzonnen.

Vier jaar geleden beloofde het gemeentebestuur al ingrijpende veranderingen. Maar met hier en daar een herinrichting, een enkele ‘knip’ en de met veel moeite en hoge kosten gerealiseerde stukken ‘fietsstraat’ zijn we als stad weinig opgeschoten. De kans is groot dat we over vier jaar opnieuw teleurstellende resultaten moeten melden.

‘Herinrichtingen’ kosten veel tijd en geld. Nu de stad de komende jaren geldgebrek heeft, er kades moeten worden vernieuwd en huizen gebouwd, zal er voor de vernieuwing van straten weinig meer overschieten. Er moet daarom iets anders gebeuren, het roer moet om.

Vrije trambaan

De oplossing voor de komende jaren is niet het veranderen van straten, maar het veranderen van de regels. Dat laatste kun je zonder veel kosten doen en veel sneller realiseren. Zoals de snelheid in de stad terugbrengen naar 30 kilometer per uur – waarom moet dat trouwens zo lang duren?

De meeste verkeersproblemen doen zich voor op de ‘hoofdwegen’, de doorgaande routes door de stad. Waar auto’s, trams en fietsers vechten om ruimte. In bijna al die doorgaande wegen liggen vrije trambanen. Daar rijdt één keer in de acht of tien minuten een tram; daarbuiten ligt de ruimte er te ‘niksen’.

Die vrije trambanen zijn een heilige koe die de stad en het vervoersbedrijf liever niet wil slachten. Maar nood breekt wet. Trams en het (beperkte en langzamer rijdende) autoverkeer kunnen met al die slimme verkeerslichtbeïnvloedingen heel goed samen.

Als in die straten de auto’s op de trambaan gaan rijden, komt de rijbaan beschikbaar voor de snelle elektrische fietsers, brede bakfietsen en andere snelheidsduivels op twee wielen. En worden de bestaande fietspaden weer geschikt voor de langzame fietser, ouderen en fietsende kinderen. De aangelegde fietsstraten kunnen ‘echte’ fietsstraten worden.

Bologna

In de Linnaeusstraat, tussen het Tropenmuseum en de Wijttenbachstraat, liggen veel te smalle, drukke en gevaarlijke fietspaden. Lijn 19 rijdt er, één keer in de tien minuten, op een vrije baan. Maak van die straat een proefstraat, laat het autoverkeer over de trambaan rijden (zoals ook verderop in de straat al het geval is) en geef de fietsers de ruimte van de rijbaan. Durf te experimenteren. Verander de regels.

Het veranderen van regels in plaats van wegen biedt op heel veel verkeersterreinen oplossingen tegen geringe kosten. Misschien moeten het bestuur en de ambtenaren een keer op reis naar Bologna. Daar is de binnenstad – even groot als die van Amsterdam – al veel jaren elk weekend, van vrijdagnacht tot zondagnacht afgesloten voor autoverkeer.

Voetgangers wandelen op de verkeerswegen, ontmoeten elkaar, kinderen spelen en fietsers hebben er alle ruimte. Zonder kosten en alleen met behulp van een paar borden, een verrijdbare bloembak en een streng boetesysteem gerealiseerd. Gewoon door verandering van de regels.

Egbert Schuttert, zelfstandig landschapsarchitect te Amsterdam. Beeld
Egbert Schuttert, zelfstandig landschapsarchitect te Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden