Opinie

Opinie: ‘Ander systeem voor financiering en ontwikkeling van nieuwe medicijnen is een illusie’

Critici schetsen een veel te negatief beeld van de farmaceutische industrie, vindt Gerard Schouw. Het belonen van investeerders is volgens hem nu eenmaal nodig om medicijnen te kunnen ontwikkelen voor nog onbehandelbare ziekten.

Het Parool
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De voortdurende stijging van de uitgaven aan de gezondheidszorg leidt regelmatig tot discussie. Hoe kunnen mensen toegang krijgen tot de voor hen best mogelijke zorg en weten we tegelijk de zorguitgaven beheersbaar en betaalbaar te houden?

Volgens arts en columnist Marcel Levi (10 april 2022) valt er nog heel wat te halen door onnodige verspilling tegen te gaan, waarmee we zo’n 10 miljard euro per jaar kunnen besparen. Ook de ‘massale overpricing van medicijnen’ zou volgens Levi handenvol geld kosten. Van iedere euro die we aan een geneesmiddel uit­geven, gaat slechts 20 procent naar de echte kosten en farmaceutische bedrijven steken de rest van het geld in eigen zak, rekent Levi de lezer voor.

Helaas komt Marcel Levi niet met een oplossing voor de door hem gesignaleerde knelpunten in de stijgende zorgkosten. Bovendien krijgt zijn analyse geen steun in de feiten.

We helpen steeds meer mensen

We geven jaarlijks zo’n 80 miljard euro uit aan de zorg, waarvan 6,6 miljard euro aan geneesmiddelen. Dat ligt rond de 8 procent van het totaal aan zorguitgaven en dat percentage is al jarenlang constant. Het is dus onjuist dat de zorg steeds duurder wordt omdat we steeds meer geld moeten ophoesten voor ‘dure’ geneesmiddelen.

Sterker nog, de kosten van geneesmiddelen per ziekenhuispatiënt zijn de afgelopen jaren gedaald. Dat de uitgaven aan geneesmiddelen van ziekenhuizen stijgen, komt vooral door een groei van het aantal patiënten. We helpen eenvoudigweg steeds meer mensen.

Ook over het winst- en verdienmodel van farmaceutische bedrijven gaan veel fabeltjes rond. Als het zou kloppen dat 80 procent van iedere euro die geneesmiddelenbedrijven rekenen pure winst is, moet dat ergens te zien zijn. De meeste bedrijven zijn verplicht om een jaarrekening te publiceren en daarin zijn dit soort winsten op bedrijfsniveau niet terug te vinden. Integendeel. Onderzoek van Deloitte toont aan dat het rendement op investeringen in de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen sinds 2014 flink is teruggelopen en nauwelijks verder komt dan zo’n 3 procent.

Riskante onderneming

Het vinden en ontwikkelen van geneesmiddelen is een zeer langdurige, kostbare en riskante onderneming. Gemiddeld kost het ruim 2 miljard euro voordat een nieuwe behandeling ontwikkeld is en beschikbaar komt. Dat geld moet wel door iemand worden voorgeschoten totdat een medicijn op de markt komt en daarvoor betalen farmaceutische bedrijven hoge financieringskosten.

Daarbij gaat 40 procent van de uitgaven aan research & development ‘verloren’ omdat een geneesmiddel toch niet de potentie blijkt te hebben waarop was gehoopt en de eindstreep niet haalt.

Dat geld wordt niet op tafel gelegd door de overheid, maar door investeerders, waaronder onze pensioenfondsen, die daar een redelijk rendement voor willen hebben. Zij hebben beperkte tijd om die investeringen terug te verdienen, omdat een geneesmiddel dat uit patent gaat daarna door iedereen is na te maken.

Dat verklaart waarom een nieuw medicijn soms relatief duur is en daarna sterk in prijs daalt, terwijl de gezondheidswinst van medicijnen tot in lengte van dagen beschikbaar blijft tegen veel lagere kosten. Helaas zijn er soms enkele bedrijven die misbruik maken van de juridische spelregels waarmee kostbare investeringen terecht beschermd worden, zoals het patentrecht.

Uitzicht op genezing

De Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen vindt dat prijzen van medicijnen verantwoord en uitlegbaar moeten zijn. Wij hebben alleen niet de illusie dat het met een volledig ander stelsel van financiering en ontwikkeling lukt om blijvend steeds nieuwe geneesmiddelen te ontwikkelen en tegelijk de kosten verder te beheersen of terug te brengen. Daar zijn ook geen (buitenlandse) voorbeelden van.

Het belonen van investeerders met een verantwoorde winst op het geld dat zij in de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen willen steken, zorgt ervoor dat ook mensen die lijden aan (zeldzame) aandoeningen waarvoor nog geen behandeling bestaat, uitzicht op genezing wordt geboden. Of dat we een oplossing vinden tegen alzheimer.

Dat kost geld, maar leidt ook tot gezondheidswinst en vaak lagere zorgkosten. Dit maatschappelijk rendement zou verloren gaan wanneer wij investeerders wegjagen.

Eenzijdig en negatief beeld

Het is jammer dat critici met grote woorden een volstrekt eenzijdig en negatief beeld schetsen van de farmaceutische sector. In de coronatijd hebben we gezien hoe publiek-private samenwerking tussen de overheid, de wetenschap en het bedrijfsleven onmisbaar is geweest om de pandemie te bestrijden. Dat vraagt om een open dialoog en wederzijds vertrouwen.

Laten we om tafel gaan om goede afspraken te maken met als gemeenschappelijk doel om de best mogelijke zorg aan iedereen te bieden in een omgeving die innovatie stimuleert en de kosten beheersbaar houdt.

Gerard Schouw is sinds 2015 algemeen directeur van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. Daarnaast is hij lid van het dagelijks bestuur van VNO-NCW.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden