Opinie

Opinie: ‘Amsterdams college maakt belofte tot openheid niet waar’

De belofte open te zijn maakt het college van Amsterdam niet waar voor burgers die documenten vragen, stelt Erik Bouwer op basis van ervaringen met WOB-verzoeken.

WOB-verzoeken rond de omstreden nieuwbouw van de Meervaart worden afgehandeld door een belanghebbend bureau. Beeld Mats van Soolingen
WOB-verzoeken rond de omstreden nieuwbouw van de Meervaart worden afgehandeld door een belanghebbend bureau.Beeld Mats van Soolingen

Ondanks een aangenomen voorstel van D66 uit oktober 2019 om de gemeentelijke afwikkeling van WOB-verzoeken transparanter te maken, gaat het niet goed met informatieverstrekking in Amsterdam. De WOB, de Wet openbaarheid van bestuur, is een van de weinige middelen voor burgers om hun informatieachterstand ten opzichte van raadsleden, wethouders en ambtenaren te compenseren. Dat is een essentieel mechanisme, zeker in Amsterdam, waar de gemeenteraad ondermaats presteert als het gaat om zijn controlerende rol.

Mijn inventarisatie onder een tiental Amsterdammers dat WOB-verzoeken heeft gedaan of heeft openstaan, geeft een verontrustend beeld. Een van de meest gehoorde reflexen van de gemeente is dat zij de wettelijke beslis­termijn van vier weken voor de inwilliging van een WOB-verzoek met vier weken verdaagt en zo voor vertraging zorgt. Ook worden aanvragers regelmatig afgewimpeld met de mededeling dat stukken niet beschikbaar zijn of niet bestaan, dat de aanvragen te ruim zijn, dat gegevens al online vindbaar zijn, dat de vraag geen WOB-verzoek is of dat een aanvraag per abuis is blijven liggen. Bij sommige WOB-aanvragen duurt de afwikkeling vele maanden. Identieke verzoeken van verschillende burgers worden niet op dezelfde manier afgehandeld.

De Meervaart

Behandelend ambtenaren nemen regelmatig telefonisch contact op om te vragen naar de reden achter het verzoek. Of ze waarschuwen dat de afhandeling veel werk is. Burgers worden zo onder druk gezet of een schuldgevoel aangepraat voor een probleem dat niet het hunne is.

Doordat de gemeente weinig voortgang boekt met het digitaal beschikbaar maken van informatie, is het lastig voor de burger te weten welke gegevens allemaal voorhanden zijn. Dat maakt het in veel gevallen lastig voor diezelfde burger om het WOB-verzoek specifiek te maken. Ook probeert de gemeente regelmatig om een WOB-verzoek om te buigen in een informatieverzoek. De burger krijgt dan misschien sneller informatie, maar wellicht niet álle informatie en de aanvraag verliest zijn wettelijke status. Bij een (bezwaar)procedure staat de burger dan met lege handen. Los daarvan: het is geen gezonde neiging van de gemeente om te proberen een WOB af te zwakken.

Verder komt het voor dat het onderwerp van het WOB-verzoek van invloed is op de manier van afhandeling. Bij WOB-verzoeken rond theater de Meervaart valt op dat de behandelaar van het WOB-verzoek bij de gemeente gedetacheerd is door een adviesbureau. Dat bureau is in een andere rol nauw betrokken bij het onderwerp van het verzoek.

Bij een WOB naar de ruwe onderzoeksdata rondom een bewonersenquête over de nieuwbouwplannen vroeg de gemeente eerst verdaging, waarna het verzoek werd afgewezen met als argument dat de ‘gegevens online vindbaar zijn’ en ‘Uw verzoek valt niet onder de reikwijdte van de WOB’. Na een ingediend bezwaar werd aangestuurd op telefonisch vooroverleg over de behandeling van dat bezwaar in een hoorzitting met dezelfde personen. Na weigering daarvan werden de gevraagde gegevens plotseling wél verstrekt, maar niet aan alle verzoekers. Ook andere WOB’s rondom de Meervaart zijn getraineerd met argumenten als ‘te veel informatie’ of met doorlooptijden van vele maanden, zo blijkt uit de rondgang onder indieners van de verzoeken.

Rekenkamer

De website waar alle WOB-besluiten moeten staan, inclusief links naar de betreffende documenten, is verre van compleet. Dat is in 2018 ook al geconstateerd door de gemeente. Per 1 februari 2021 zouden WOB-verzoeken ontsloten worden via de online inventarissen van het stadsarchief, maar daar is nog niets te vinden.

In oktober 2018 gaf het toen net nieuwe college aan serieus werk te willen maken van openheid van informatie. Het motto ‘een nieuwe lente en een nieuw geluid’ heeft echter beslist geen gevolgen op dit vlak, want na drie jaar is er vooral een verslechtering zichtbaar. Ook de Rekenkamer Metropool Amsterdam constateerde eind vorig jaar dat dit college moeite heeft met de balans tussen geheimhouding en openbaarheid. Transparantie en openheid – elementen van modern bestuur – zijn, zo blijkt hieruit, in bijzonder slechte handen bij dit ‘progressieve’ college.

Erik Bouwer Beeld -
Erik BouwerBeeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden