Opinie

Opinie: ‘Amsterdammers, benoem je redenen om teleurgesteld te zijn’

Na een jaar corona en andere ellende voelen we ons teleurgesteld en soms verraden, schrijven Jurjen de Bruijne en Tim Vreugdenhil. De predikanten zien in Pasen een wake-upcall.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Pasen 2021 is een teleurstelling geworden. Ruim een jaar kampen we met problemen die telkens weer minder goed te ‘fixen’ zijn dan we aanvankelijk dachten. De lockdown en avondklok zijn dus maar weer verlengd. Daarnaast voelt de verkiezingsuitslag voor veel Nederlanders teleurstellend. En zeker het formatieproces zoals we dat de afgelopen twee weken hebben zien gebeuren.

De Amerikaanse schrijver Don DeLillo signaleert dat er in onze tijd een dunne scheidslijn is tussen teleurstelling en verraad. In zijn nieuwe roman De stilte is verraad één van de thema’s. Als de techniek, de politiek, de GGD, de verkenners en vul maar aan het af laten weten, voelen mensen zich meer dan teleurgesteld. Ze voelen zich verraden. Het Museumplein staat wekelijks vol met zulke mensen, uit alle lagen van de bevolking. Stel dat álle teleurgestelde Amsterdammers zich zondag aan zondag zouden melden. Dan zou het plein te klein zijn.

Judas de verrader

Judas staat te boek als de verrader van Jezus. In het middeleeuwse boek van Dante vinden we hem op de onderste etage van de hel, nog onder Brutus en Cassius, de moordenaars van Caesar. Maar het oorspronkelijke (bijbelse) verhaal gaat veel meer over Judas de gedesillusioneerde. Judas is één van de twaalf, vertellen de evangelisten. Hij hoort er echt bij. Maar hij is teleurgesteld geraakt, sterker: hij voelt zich verraden. Jezus levert niet.

Bijna niemand associeert zich graag met Judas. Niet als actieve verrader tenminste. Maar het gevoel van verraden te zijn, is overal. De overheid die eindeloos coronaregels oplegt. Vaccins die bij miljoenen verdwijnen naar het buitenland. De woningmarkt waarop je je steeds kanslozer voelt. Jouw partij die jouw partij niet meer is. Een toeslagenaffaire waarvan jij de dupe was of die in ieder geval illustreert dat systemen die zouden moeten helpen je vermorzelen. In al die processen tekent zich het krachtenveld van DeLillo af. Teleurgesteld is nog te zwak gezegd. Hier zijn krachten of mensen – of allebei – aan het werk. Instituten en personen die jou verraden.

Paus Franciscus zegt over Judas dat die geen grotere verrader was dan de andere leerlingen van Jezus. Of je hem nu bij de voordeur kust (Judas) of bij de achterdeur wegrent (de rest), het resultaat is hetzelfde. Wel meent de paus dat van deze groep mensen Judas zich het meeste isoleert. Ergens onderweg had hij besloten niet meer in zijn hart te laten kijken. De DeLillo’s van onze tijd signaleren dat het isolement, alleen of in een specifieke bubbel, een bedreiging is voor de samenleving. In het isolement wordt dat gevoel van verraad alleen maar sterker. Niemand luistert. Niemand praat terug. Niemand relativeert. Niemand biedt hoop.

Dood en leven

Judas is een waarschuwingssignaal: wat als je toegeeft aan je teleurstelling? Wat als je je dag in dag uit verraden voelt? Waar eindigt dat? Bij Judas zien we op het laatst bittere tranen. Er volgt een wanhoopsdaad. Dat is een wake-up call, een prikkel om op te staan. Leg je niet bij je teleurstelling neer. Isoleer jezelf niet. Belangrijker nog: kan je op één of andere manier het isolement van een teleurgestelde stadgenoot verkleinen? Misschien heb jij van dat gevoel van verraad geen last. Maar Judas raakt niet alleen aan hoe jij je voelt maar ook aan je meevoelen, je empathie. Niemand had hem in die laatste dagen nog gevraagd: hoe gaat het eigenlijk met jou? Wat is er? Wat denk je? Wat voel je?

Het had voor de hand gelegen om Judas uit het verhaal weg te schrijven. Of hem de plek te geven die Dante hem toekent. Maar nu ontroert het. Hier geen fluistercampagne, laat staan een hetze. Judas hoort er bij tot op het laatst. Eén van de twaalf. De beschermheilige van de teleurgestelde gevallen. Van alle leerlingen van Jezus misschien wel het meest ‘één van ons’.

Als teleurstelling het laatste woord was, zou het geen Pasen worden. Ondanks Judas kwam die dag toch. Net zo goed als dit jaar, ondanks alles. De scheidslijn tussen dood en leven blijkt dunner dan gedacht. En daarom ook de scheidslijn tussen jou en mij. Kom, Amsterdammers, doe juist nu iets met wat je diep van binnen voelt. Ervaar en benoem je redenen om teleurgesteld te zijn. En als je die niet hebt, voel dan mee met iemand anders. Spreek, schreeuw, huil desnoods. En dus ook: luister, zwijg, omarm. Dan keert het liedje over Judas van Stef Bos zich om. Wij stonden tegenover elkaar. Maar nu gaan we strijden, zij aan zij. Dat zou een wonderlijk mooi Pasen zijn.

Jurjen de Bruijne is buurtdominee in de Spaarndammerbuurt en verbonden aan de Protestantse Kerk Amsterdam. Beeld
Jurjen de Bruijne is buurtdominee in de Spaarndammerbuurt en verbonden aan de Protestantse Kerk Amsterdam.
Tim Vreugdenhil is Stadspredikant bij de Protestantse Kerk Amsterdam. Beeld
Tim Vreugdenhil is Stadspredikant bij de Protestantse Kerk Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden