PlusOpinie

Opinie: ‘Als je kinderen tegen alle nare verhalen beschermt, creëer je angstige mensen’

We schieten ons doel voorbij wanneer kinderen geen enkel akelig feit meer horen of meemaken, vindt Jos van Remundt. Maak ze liever weerbaar voor narigheid.

Het lot van De rijke bramenplukker van Godfried Bomans is gruwelijk, maar dat is geen reden om het verhaal te wijzigen. 
 Beeld Getty Images
Het lot van De rijke bramenplukker van Godfried Bomans is gruwelijk, maar dat is geen reden om het verhaal te wijzigen.Beeld Getty Images

In Het Parool van 22 mei schrijft Linda Duits naar aanleiding van gedoe rondom het verhaal van Sneeuwwitje dat wat kan en niet meer kan altijd in beweging is. Maar het is wat mij betreft maar de vraag of de richting waarin dat beweegt wel de gewenste is.

Bij de start van een cursus of een studiejaar, leg ik vaak het verhaal van de bramenplukker aan mijn studenten voor. Dit verhaal, De rijke bramenplukker van Godfried Bomans, gaat over een man, die eenzaam in het bos woont. Deze man is gelukkig en voelt zich rijk met de bijzondere dingen daar zoals de vele diamanten om hem heen, en dat hij iedere avond naar een mooi concert kan luisteren. Dat alles wil hij graag met andere mensen delen.

Mensen in de stad hoorden van zijn vele rijkdom en kwamen bij de bramenplukker langs. Maar al snel blijkt het bijzondere in hun ogen niet zo bijzonder, want de diamanten zijn gewoon dauwdruppels. En dat concert, dat was gewoon een nachtegaal.

Hier stop ik met het verhaal en laat ik de groep kiezen tussen twee verschillende eindes. Het eerste is de versie waarin de mensen roepen dat de bramenplukker een bedrieger is en opgehangen moet worden. De tweede versie gaat als volgt: ‘Mensen roepen dat hij een bedrieger is en jagen de arme bramenplukker met stokken en stenen diep het bos in.’

Akelig tafereel

Het valt op dat mijn leerlingen en cursisten vaker voor de tweede versie kiezen, met het argument dat de eerste versie niet gepast is, te confronterend. Zeker voor de kinderen. Een akelig tafereel, zoals we dat dagelijks in de media zien, wordt in dit verhaal buiten gehouden. Maar in feite wordt de werkelijkheid geweld aangedaan door zulke feiten te negeren of te bagatelliseren.

Kinderen dit soort verhalen onthouden om ze niet te kwetsen heeft namelijk gevolgen. Ze zullen overgevoelig reageren wanneer ze in het echte leven met onaangename dingen worden geconfronteerd.

Van iets als pesten wordt tegenwoordig bijvoorbeeld een groot drama gemaakt. Men vergeet dat pesten van alle tijden was en is, en dat jeugd en volwassenen daar altijd mee om hebben moeten gaan. Kinderen kan men beter weerbaar maken voor narigheid door hen voor te lichten, te leren relativeren met humor of door voor zichzelf op te komen. Maar tegenwoordig wordt er alleen meegehuild met het kind dat wordt gepest.

Kippenklauw

Deze opstelling van meehuilen past goed in de huidige trend waarin het individu centraal staat en ‘inclusie’ en ‘niet kwetsen’ de eerste doelen zijn. Dit leidt tot het schrappen van ongewenste verhalen en tot het schrappen van woorden. En het gaat verder dan verhalen en woorden, het werkt ook door in de realiteit. Theodore Dalrymple beschreef een aantal jaar geleden in zijn boek Spoilt Rotten hoe een vader tekeerging tegen een supermarkt omdat zijn dochter een kippenklauw in haar maaltijd had aangetroffen. Zijn dochter raakte overstuur van de vondst, waarop al het eten werd weggegooid – vanwege deze onschuldige ontdekking.

Hoewel deze vader zijn dochter in bescherming wilde nemen, leidt een dergelijke houding enkel tot schijnveiligheid die van kinderen wereldvreemde en angstige mensen maakt. De vader had bijvoorbeeld ook anders op de huilpartij van zijn dochter kunnen reageren door te vertellen dat de kip toen het die nog leefde die klauw nodig had om te kunnen lopen. Op die manier had hij haar beter kunnen leren om te gaan met dergelijke, onschuldige maar enigszins onaangename, vondsten.

Niet kwetsen als vorm van pedagogiek is inmiddels door de hele samenleving omarmd. Degenen die niet aan deze inclusiviteitspedagogiek meedoen, worden vandaag dag steeds vaker aangepakt en uitgesloten. Het is in het belang van de weerbaarheid van volgende generaties om daartegen te ageren.

Jos van Remundt is auteur van handboeken over levensbeschouwelijke communicatie en docent. Beeld
Jos van Remundt is auteur van handboeken over levensbeschouwelijke communicatie en docent.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden