Opinie

Opinie: ‘Als dít inspraak is, komt het niet meer goed met het vertrouwen in de Amsterdamse politiek’

Bij bewonersbijeenkomsten voel je pas hoe groot de kloof is tussen burgers en de politiek, zegt Peter van den Berg. Linksom of rechtsom, uiteindelijk trekt de gemeente toch haar eigen plan.

Peter van den Berg
Het Amsterdamse college zet de plannen voor een nieuwe Meervaart in de Sloterplas door. Critici menen dat de buurt nu niet meer mag bepalen óf de Meervaart in de Sloterplas komt, maar alleen wáár. Beeld Dingena Mol
Het Amsterdamse college zet de plannen voor een nieuwe Meervaart in de Sloterplas door. Critici menen dat de buurt nu niet meer mag bepalen óf de Meervaart in de Sloterplas komt, maar alleen wáár.Beeld Dingena Mol

‘Het beeld ontstaat bij burgers dat politici oneerlijk zijn, incompetent en niet in staat complexe maatschappelijke problemen op te lossen. Het vertrouwen lekt weg,’ schreef burgemeester Femke Halsema 31 oktober in een brief aan de gemeenteraad. De bewonersbijeenkomst van diezelfde dag over de plannen voor het Osdorpplein, inclusief de Meervaart in de Sloterplas, leek die conclusie helaas alleen maar te onderstrepen.

Vraag uit de zaal: “Osdorp kent grote problemen. Mensen durven de deur niet meer uit en na de rellen op de kermis lag geen steen meer op zijn plek, maar er is onvoldoende geld om in te grijpen. Kunt u begrijpen dat we andere prioriteiten hebben dan 100 miljoen (de kosten van het Meervaartplan) in de Sloterplas kieperen?”

Antwoord van wethouder Reinier van Dantzig: “Nou, de beste oplossing blijft toch om te investeren.”

Afval stapelt zich op

Dan heb je het niet helemaal begrepen. D66, de partij die altijd zo hamert op de nuance (en op de natuur, en op duurzaamheid – hoe kan het toch dat iedereen zich er maar bij neerlegt dat de oude Meervaart al ‘op’ is na 45 jaar?), kent maar twee keuzes: of een prestigeproject van 100 miljoen, of helemaal geen theater. En of je nu voor of tegen een theater in het water bent, zo’n antwoord sterkt niet het vertrouwen dat politici snappen wat de écht prangende problemen in een wijk zijn.

Andere opmerkingen uit de zaal betroffen de nieuwbouw die al op het Osdorpplein is verrezen. Mensen klagen dat ze hun afval niet kwijt kunnen: het aantal huizen groeit sneller dan de voorzieningen aankunnen. En het is de bedoeling dat er in totaal 1000 (!) extra woningen op het toch al drukke plein komen. “Ga er nu eens rondlopen,” riep een verontwaardigde aanwezige. “Alle stedenbouwkundigen die ik hierover heb gesproken, zeggen dat de bebouwing veel te dicht op elkaar staat. Is dit de kwaliteit die het moet worden? Stap eerst op de rem, voordat er verder wordt gebouwd.”

Wachten op het bekende riedeltje

Van Dantzig reageerde invoelend. “U heeft duidelijk inhoudelijke kennis, hier kunnen we wat mee.” Maar wat kan hij er dan mee? Gelooft iemand dat de gebouwen lager worden, verder uit elkaar komen, dat de gemeente op de pauzeknop drukt? Ik niet, ook door wat er allemaal al is gebeurd rond de Meervaart. De gemeente walst over de burgers heen, zegt: ‘Sorry, sorry. We hadden beter moeten luisteren. Maar nu niet meer over zeuren.’ En je weet al dat je dat riedeltje over een tijd opnieuw zult horen.

Inspraak gaat over bijzaken, de kleur van de vuilnisbakken, zo voelt het. De grote plannen worden voorgekookt. Zo berichtte Het Parool begin november over een zojuist geopenbaarde interne e-mail van de gemeente. Hieruit bleek hoe Amsterdam in 2015 ambtenaren undercover liet gaan bij een burgerbijeenkomst over de erfpacht, om ook ‘steun’ vanuit de zaal te krijgen.

Undercoverambtenaren? Welnee!

Wethouder Reinier van Dantzig – daar is ie weer – meldde kort na de publicatie dat er niets aan de hand was: de strategisch ambtenaar had in de op het oog serieuze correspondentie ‘gekscherend’ de term ‘ambtenaren die undercover gaan’ gebruikt. Mij bekroop het gevoel dat ik ook weleens krijg als ik rechtbankverslagen lees: ‘Ik denk dat iemand die drugs en dat geld in mijn dashboardkastje heeft gestopt.’ Uhuh.

Ook bij de besluitvorming rond de Meervaart werd de zaal gestuurd, bleek uit opgevraagde ambtelijke stukken. ‘We moeten zorgen dat meer ‘gewone mensen’ worden uitgenodigd die hebben laten weten dit een mooi plan te vinden,’ mailde stadsdeelbestuurder Ronald Mauer op 15 september 2020 aan de GroenLinkswethouders Touria Meliani en Marieke van Doorninck. De wethouders moesten persoonlijk akkoord geven op de lijst namen van mensen die mochten meedoen met de eerste fase van het participatieproces, en voorstanders – de directeur van de Meervaart – werden op strategische plekken geplaatst.

Meervaart in de Sloterplas

De wethouders moesten namelijk redden wat er te redden viel, nadat was uitgekomen dat de eerdere inspraak krankzinnig was verlopen. Bij een informatiebijeenkomst eind 2019 had de gemeente de twee mogelijke locaties voor het nieuwe theater aan de buurt voorgelegd, beide op het vasteland. Daarna bleef het lang stil, totdat er in mei 2020 uit het niets een persbericht werd verstuurd dat de Meervaart in de Sloterplas zou komen.

“We zijn tekortgeschoten,” erkende Meliani destijds. Daarom zou er alsnog gedegen participatie komen – die ik hierboven heb beschreven. De einduitkomst: de burgers mogen nu niet meer bepalen óf de Meervaart in de Sloterplas komt, maar alleen wáár. Want: met een nieuw college zijn de fouten uit het verleden verjaard.

Ombudsman

En dan wil de gemeente dus proberen de band met de burger weer te versterken – mede vanwege een keihard oordeel van de ombudsman over wat Amsterdam onder inspraak en communicatie verstaat. Succes!

Van Dantzig op 31 oktober tegen een vrouw in de zaal: “U had in elk geval wel genoeg vertrouwen om naar deze inspraakavond te komen.” Nee, luidde het antwoord, ik ben hier uit wantrouwen.

Peter van den Berg is eindredacteur bij Het Parool, maar schrijft deze brief op persoonlijke titel als omwonende van de Sloterplas.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden