Columns & Opinie

Opinie: ‘Alleen verenigd protest kan de kaalslag bij geesteswetenschappen stoppen’

De afgelopen jaren is er flink bezuinigd op de universiteiten, met name op de faculteiten geesteswetenschap. Het is tijd dat ze daar samen tegen gaan protesteren, stelt Erik Kuit, alumnus van de UvA.

Het Parool
Ook toen al: bij de bezetting van het P.C. Hoofthuis in 2018 werd geprotesteerd tegen de bezuinigingen.  Beeld ANP
Ook toen al: bij de bezetting van het P.C. Hoofthuis in 2018 werd geprotesteerd tegen de bezuinigingen.Beeld ANP

Aan de bezuinigingsdrift op het wetenschappelijk onderwijs in Nederland lijkt maar geen eind te komen. Inmiddels zijn er sinds het jaar 2000 68 procent meer studenten bijgekomen, maar tegelijkertijd is de rijksbijdrage per student 25 procent lager.(Bron: grafiek van VSNU) In de afgelopen 20 jaar zijn de geesteswetenschappen onevenredig hard getroffen door bezuinigingen. In 2019 kwam de Commissie Van Rijn met het plan om 150 miljoen euro bij de geesteswetenschappen weg te halen en naar de technische studies over te hevelen. Bij de Vrije Universiteit verdwenen in relatief korte tijd de ‘weinig rendabele’ talenstudies Fries, Italiaans, Frans en Duits. Onlangs schafte de VU na honderd jaar ook de bacheloropleiding Nederlands af. De reactie van de minister van OCW Van Engelshoven is tekenend voor haar visie op wetenschappelijk onderwijs: ‘Als er zo weinig aanmeldingen zijn, is het heel logisch om kennis en kunde te bundelen op één universiteit.’

In onze buurlanden Duitsland en Frankrijk zou een dergelijke, lauwe reactie van een minister op het afschaffen van de moedertaal ondenkbaar zijn. Het is onbegrijpelijk dat dit ‘traditionele’ markteconomische denken uiteindelijk doorslaggevend is geweest voor het oordeel van Van Engelshoven over het besluit van de VU. In een tijd waarin zowel de overheid als de beleidsmakers de mond vol hebben van duurzaamheid, is het essentieel dat er voor de geesteswetenschappen een bekostigingsstelsel komt dat toekomstbestendig is en niet onderhevig is aan de grillen van de huidige markt van vraag en aanbod. Dit is niet meer van deze tijd. Het systeem van samenwerking en bundeling kan goed werken, maar als hiermee specialistische vakken en modulen van het rooster verdwijnen, wat nu het geval is, dan is dit schadelijk voor de kwaliteit van het onderwijs. Specialistische kennis zal definitief verdwijnen.

Kardinale denkfout

De bezuinigingen hebben niet alleen een negatieve invloed op de financiële conditie van de opleidingen van geesteswetenschappen, maar ze hebben ook een andere negatieve bijwerking: ze hebben op de langere termijn een destructieve invloed op het denken over geesteswetenschappen en zijn hiermee schadelijk voor de toekomst van deze waardevolle studierichtingen. Met de plannen van de Commissie Van Rijn wordt de suggestie gewekt dat geesteswetenschappen minder belangrijk zouden zijn dan de technische studies. Een kardinale denkfout en discriminatoir.

Floris van Alkemade verwoordde het belang van wetenschap en kunst onlangs in Zomergasten heel treffend: ‘Klimaatverandering, een afnemende biodiversiteit, energietransitie, en een zee die ons dreigt te overspoelen. Het zijn grote vragen voor een klein land. Kunst en wetenschap gaan hier een belangrijke rol in spelen. Wat ze met elkaar gemeen hebben is dat ze beide gespecialiseerd zijn in het verbeelden van verandering, het tonen van andere werkelijkheden.’ Geesteswetenschappen kunnen die verbeelding bieden en verwoorden, en zijn juist in deze tijd van onschatbare waarde!

Te verdeeld

Helaas hebben de individuele ingezonden brieven en verschillende protestacties van de geesteswetenschappers nog geen resultaten opgeleverd. Hierin ligt direct de kern van het probleem, want het protest van geesteswetenschappen is helaas nog te verdeeld. In het kader hiervan zou ik alle studenten, docenten en alumni van Maastricht tot Leeuwarden en van Zwolle tot Amsterdam op willen roepen om bij de opening van het nieuwe academische jaar uit de eigen ‘bubbel’ te stappen en tot een gemeenschappelijk georganiseerde protestactie te komen.

Na jarenlange bezuinigingen zijn structurele investeringen van 350 miljoen euro in geesteswetenschappen en het stopzetten van bezuinigingen gerechtvaardigd, ter bestrijding van de werkdruk en voor verdere verdieping van het curriculum en onderzoek. We zullen ons moeten verenigen. Hierin kan onze kracht liggen. Pas dan zal er gehoor gegeven worden aan het protest.

Drs. Erik S. Kuit is docent Duits en alumnus van de Universiteit van Amsterdam

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden