Opinie

Opinie: ‘Acteur, verplaats je eens in een non-binair persoon’

Veel acteurs zijn geen voorstander van een genderneutraal Gouden Kalf, bleek de afgelopen dagen. Dat is nogal egocentrisch, stelt Welmoed Jonas Mulder.

Het standbeeld van het Gouden Kalf werd vorig jaar september op de Neude in Utrecht geplaatst voor het Nederlands Film Festival. Beeld ANP
Het standbeeld van het Gouden Kalf werd vorig jaar september op de Neude in Utrecht geplaatst voor het Nederlands Film Festival.Beeld ANP

Ik heb altijd gedacht dat acteurs en schrijvers zich goed kunnen verplaatsen in anderen. Hoe speel of schrijf je anders een personage dat ver van je eigen persoonlijkheid afstaat? Acteurs Katja Herbers en Yorick van Wageningen, en scenarioschrijver Manju Reijmer bewijzen met hun reactie op het genderneutrale Gouden Kalf het tegendeel.

Reijmer noemt het besluit bij de NOS ‘leeg en voorbarig’. Blijkbaar heeft hij nauwelijks weet van de realiteit van non-binaire personen. Voor mij als non-binair persoon is dit besluit allesbehalve leeg en voorbarig. Het is erkenning, een poging om mij in te sluiten en mee te laten doen in plaats van me links te laten liggen en te doen alsof ik niet besta. De meeste mensen zijn zich er niet van bewust, maar bijna alles in onze samenleving is verdeeld in de categorieën vrouw en man. Denk aan kappers, fietsen, kleding, sport, et cetera. Bijna nergens wordt rekening gehouden met mensen die buiten de binaire genderindeling vallen.

Het feit dat het Nederlands Film Festival (NFF) ervoor kiest dit wel te doen, zorgt ervoor dat ik me gezien voel. Bovendien geeft het non-binaire acteurs de kans de prijs te winnen. Hier is niks ‘leegs’ en ‘voorbarigs’ aan.

Ook Katja Herbers laat in haar reactie egocentrisme zegevieren. Ze vraagt zich af wie er met dit besluit wordt geholpen. ‘In ieder geval niet de vrouw (die nog altijd minder rollen tot haar beschikking heeft dan de man),’ stelt ze op Twitter. Ze wijst hiermee op de bijdrage die het uitreiken van een Gouden Kalf aan zowel een vrouw als een man levert aan de emancipatie van vrouwen in de filmindustrie.

Voor haar emancipatie is het van belang dat de binaire categorisatie blijft bestaan. Dat dit ten koste gaat van de emancipatie van non-binaire personen lijkt er niet toe te doen. Wij worden namelijk wél geholpen met het besluit. Maar om vrouwen vooruit te helpen in de filmwereld is het acceptabel om non-binaire mensen buiten te sluiten, lijkt Herbers te vinden. Op deze manier gaat de emancipatie van de een ten koste van de ander.

Kleine kans

Waarom wordt niet gekozen voor een extra categorie? Een Gouden Kalf voor de beste man, de beste vrouw en de beste non-binaire persoon? Hoewel het klopt dat cisgender vrouwen zoals Herbers minder kans maken op de prijs omdat ze minder rollen voor ze zijn, is die kans voor transgender personen nog vele malen kleiner. Voor het vertolken van een cisgender personage vinden regisseurs trans personen vaak niet geschikt en voor het spelen van een transgender personage blijkt er altijd een cisgender acteur te zijn die tóch geschikter is. Non-binaire rollen zijn er vrijwel niet.

Tot dusver hebben alleen Spangas en Anne+ de verantwoordelijkheid genomen om ons een plek in de tv- en filmindustrie te geven. Ook mensen van kleur, mensen met een handicap of dikke mensen worden achtergesteld. Categorieën gebruiken om ervoor te zorgen dat iemand uit een gemarginaliseerde groep kans maakt op een Gouden Kalf leidt tot een oneindige reeks aan Kalveren. ‘Het Gouden Kalf voor de beste zwarte, dikke, cisgender man zonder handicap gaat naar …’

Het NFF heeft twee eerlijke opties: het insluiten van álle categorieën of de categorieën schrappen.

Het lijden van de cultuursector

Yorick van Wageningen spant de kroon met zijn zelfzuchtige reactie door zijn lidmaatschap van de Nederlandse Academy (de organisatie van filmprofessionals) op te zeggen. Als een klein kind dat zijn zin niet krijgt stapt hij per direct en zonder dialoog op, omdat niemand hem om zijn mening heeft gevraagd.

Ik ben blij dat zijn mening er eens niet toe doet. Ook hij stelt zijn eigen belang boven dat van non-binaire mensen. Hij vindt dat een genderneutraal Gouden Kalf best een goed idee kan zijn, maar dat het de aandacht afleidt van waar het écht over zou moeten gaan, namelijk het lijden van de cultuursector onder de coronamaatregelen. Om dit onderwerp op de voorgrond te houden, moeten non-binaire mensen voorlopig in de marges van onze samenleving blijven.

De belangen van non-binaire personen staan nooit vooraan. Aan ons wordt doorgaans niet gedacht. De keuze van het NFF om de Gouden Kalveren niet meer onder te verdelen op basis van genderidentiteit breekt met dit patroon.

Welmoed Jonas Mulder studeerde Culturele Antropologie aan de Universiteit van Utrecht en begint in september aan de Schrijversvakschool in Amsterdam. Beeld
Welmoed Jonas Mulder studeerde Culturele Antropologie aan de Universiteit van Utrecht en begint in september aan de Schrijversvakschool in Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden