Opinie

Opinie: ‘Academische geldtekorten bedreigen onze nationale veiligheid’

Door de hoge werkdruk en geldtekorten op universiteiten wenden (defensie)wetenschappers zich tot Chinese geldschieters – en daardoor komt zeer gevoelige informatie in handen van het Chinese leger, aldus veiligheidsonderzoeker Yarin Eski. ‘Onze kennis wordt ingezet tegen onszelf.’

Yarin Eski
Veel van het onderzoek dat China financiert richt zich op thema’s die militaire toepassingen kunnen hebben, zoals dronestudies. Beeld ANP
Veel van het onderzoek dat China financiert richt zich op thema’s die militaire toepassingen kunnen hebben, zoals dronestudies.Beeld ANP

Vorige week verscheen op het platform Follow The Money (FTM) de volgende kop: ‘Europese universiteiten helpen China om ’s werelds modernste leger op te bouwen. Dat deden zij in het kader van de China Science Investigation, een internationaal samenwerkingsproject geleid door FTM. Uiteraard wilde ik dat als veiligheidsonderzoeker wel even lezen.

Wat blijkt nou: volgens het FTM-onderzoek worden, in Europa en dus ook in Nederland, allerlei gevoelige (defensie)onderzoeken uitgevoerd waarvan de opgedane vitale kennis weglekt naar het Chinese leger.

Militaire toepassingen

Verschillende wetenschappelijke studies waarin een samenwerkingsverband met China bestaat, richten zich op thema’s zoals dronestudies, kunstmatige intelligentie, ruimtevaart, scheepvaart, en radar- en onderwatercommunicatie, vermelden de auteurs. Al die studies kunnen militaire toepassingen hebben.

En dat is waar het problematisch wordt: de hoogst sensitieve kennis uit Nederland wordt militair gebruikt in China. De AIVD, maar ook andere Europese inlichtingendiensten, waarschuwen hier al geruime tijd voor. We riskeren de slang te worden die in zijn eigen staart bijt.

De universiteiten waar zulke samenwerkingen met Chinese militaire instituten plaatsvinden geven sinds kort meer aandacht aan de problematiek. Mijn eigen werkgever, de VU, heeft een intern onderzoek ingesteld nadat duidelijk was geworden dat China bij ons onderzoek naar mensenrechten bleek te financieren. Maar dat blijkt dus pas het topje van de ijsberg.

Verleiden met onderzoeksgeld

Net als dat Rusland de graanhandel blokkeert en onze wereldwijde voedselveiligheid in gevaar brengt, lijkt China een scherp oog te hebben voor de schreeuwende geldtekorten in de wetenschap. Het blijkt vrij gemakkelijk ons te verleiden met onderzoeksgeld in een wereld waarin alom schaarste heerst.

Vandaar dat mijn voelsprieten aangingen toen ik in het FTM-stuk het volgende las over de problematische samenwerkingen met Chinese militaire universiteiten: ‘Die zijn schimmig en zorgwekkend, mede vanwege China’s houding op het gebied van mensenrechten en academische vrijheid. Ik ben bovendien bezorgd omdat er zo weinig over wordt gepraat. Waar komt het geld van die studies bijvoorbeeld vandaan? Dat wordt niet snel gecheckt, iedereen denkt vooral: wat mooi dat er geld is,’ aldus drone-expert en jurist Jessica Dorsey, die universitair docent aan de Universiteit Utrecht is.

Geld, het is een bekend probleem op onze universiteiten: in Nederland kampen wij al geruime tijd met flinke geldtekorten in de academische wereld. Onze werkdruk is bizar hoog, met name door het onderwijs dat we ook moeten geven. Om onderwijsverlichting te krijgen, moeten we als (vooral jonge) wetenschappers onszelf ‘uitkopen’ uit het onderwijs. Vies woord, uitkopen, maar helaas is uiteindelijk wel de realiteit: wie (externe) financiering voor onderzoek binnenhaalt hoeft minder uren in onderwijs te steken.

De competitie om Nederlandse beurzen is daarom erg hoog en neemt alleen maar toe, tot aan het ongezonde toe. In het voorbereiden van goede onderzoeksvoorstellen gaat overigens veel gratis werk zitten, boven op een al te hoge werkdruk. En als je dan al een voorstel hebt weten in te dienen, is de kans echt miniem om het gehonoreerd te krijgen.

Als er dan buitenlandse mogendheden zijn die wellicht toegankelijker zijn om onderzoeksgeld van te krijgen, via gemakkelijker procedures en met een hoger slagingspercentage, tja, waarom zou je daar dan niet even naar kijken? Het is dan toch een soort van handelsmentaliteit die het overneemt, waardoor je wellicht sneller verleid wordt tot het aannemen van ‘fout geld’.

De andere kant op kijken

Zoals een corrupte havenmedewerker met geldproblemen verleid kan worden even de poort naar de cocaïnecontainer niet in de gaten te houden, zijn jonge wetenschappers met een tijdelijk contract misschien gemakkelijker beïnvloedbaar en bereid de andere kant op te kijken. Of in ieder geval even niet door te vragen naar de achtergrond van een subsidieverstrekker.

Kortom: de grote schaarste op universiteiten (met te hoge werkdruk, te veel onderwijs en te weinig onderzoek) vormt een (indirect) gevaar voor de (inter)nationale veiligheid. Onze onderzoekers komen immers sneller in de verleiding onderzoeksgeld aan te nemen van totalitaire regimes, die de door ons ontwikkelde kennis kunnen misbruiken – waaronder tegen onszelf. Dat is niet het soort kennisvalorisatie dat we willen hebben, volgens mij.

Het is daarom van belang dat onderzoekers meer onderzoekstijd en financiële middelen krijgen, evenals onderwijstaken die motiveren, zoals het nieuwe landelijke Erkennen en Waarderen-programma ook probeert te stimuleren. Dat zal niet alleen hun mentale gezondheid en werkplezier ten goede komen, maar gezien bovenstaande ook onze nationale veiligheid.

Yarin Eski, universitair docent bestuurskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Beeld
Yarin Eski, universitair docent bestuurskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden