Tinkebell.Beeld Artur Krynicki

Op Lesbos ligt in een boomgaard een illegaal massagraf

PlusTinkebell

Eindelijk. Er moesten 13.000 mensen door een brand en jarenlang inhumaan beleid hongerig en zonder enige vorm van hygiëne, schoon water of toegang tot zorg, voor op het asfalt slapen. Maar kennelijk is de tijd nu dan toch rijp voor berichtgeving over praktijken waar hulpverleners al jaren aandacht voor vragen: illegale ‘pushbacks’ van de Griekse kustwacht. Mensen die op bootjes vanuit Turkije proberen in Griekse wateren te geraken worden op zee met stenen bekogeld, hun boten worden lekgeprikt, ze worden met stokken de zee in geslagen – of erger. Het doel: mensen terug naar de Turkse kust te laten drijven. De prijs: honderden verdrinkingsdoden.

Die verdrinkingsdoden. Daar wil ik het met u over hebben. Een ruim jaar geleden kreeg ik namelijk het verzoek een project te bedenken ter oplossing van een huiveringwekkend probleem. Want, op dat Griekse eiland Lesbos, waar al zo veel ellende was, ligt ergens verborgen in een boomgaard een illegaal massagraf.

Ja, dat leest u goed. Hoe veel mensen er liggen? Onduidelijk. Enkele honderden. Wie liggen daar? Drenkelingen. Van sommigen zijn de namen bekend.

In 2015, toen de grootste aantallen mensen met bootjes poogden het Europese vasteland te bereiken was er een groot probleem: het mortuarium was vol. En de begraafplaats op Lesbos is orthodox-christelijk en de meeste drenkelingen zijn islamitisch. Dat betekende dat er geen begraafplaats was voor al deze mensen. Maar er moest wel iets. Op officieus verzoek van een lokale overheidsfunctionaris hebben vrijwilligers toen op één nacht 220 mensen begraven op een aangewezen, doch redelijk verborgen plek op het eiland. De eerste mensen nog los van elkaar in individuele graven. Maar omdat de tijd en mankracht ontbrak zijn daarna veel mensen in een groot graf bij elkaar gelegd.

Na deze nacht is een verzoek ingediend bij de Griekse overheid om de begraafplaats te legaliseren. Sindsdien wordt deze begraafplaats bijgehouden door één persoon. Ik heb het gezien, een provisorisch met liefde bijgehouden veld.

Steeds als deze jongen voldoende geld bij elkaar heeft gespaard, huurt hij een busje en haalt hij de lichamen die liggen opgeslagen in het mortuarium (een vriescontainer buiten het ziekenhuis) persoonlijk op. Vervolgens wast en begraaft hij ze en voorziet hij de graven van een inscriptie.

Maar op het legalisatieverzoek is nooit een antwoord gekomen. Dit betekent dat deze begraafplaats officieel niet mag bestaan. Zijn werk wordt gedoogd zolang het in stilte gebeurt.

Dat betekent een groot risico. Zowel voor hem als voor de nabestaanden. Deze graven zijn een laatste restje waardigheid.

Precies daarom heb ik moeten besluiten geen project rond deze begraafplaats op te zetten. Want de Griekse overheid is meedogenloos. Wie aandacht vraagt voor wanbeleid, krijgt een boemerang in zijn gezicht. Welkom in Europa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden