null Beeld

Op deze manier verandert Nederland in een burn-out­fabriek

PlusNatascha van Weezel

‘Jij gaat twee weken helemaal niets doen,” zei de dokter. Ik lachte hem uit. Dat kon toch helemaal niet? Ik kreeg het benauwd, een soort paniek overviel me. Hij keek me bloedserieus aan: “Je moet het zelf weten, maar als je nu niet aan de handrem trekt, heb je binnen de kortste keren een burn-out.”

Een burn-out? Ik werkte misschien íets meer dan veertig uur per week. En ik wilde alles altijd perfect afleveren. Maar dat leek me de normaalste zaak ter wereld. Ik was toch geen loser of zwakke millennial?

Twee weken lang keek ik stomme televisieseries. Daarna voelde ik me beter. Ik was er op tijd bij. Dat geldt niet voor iedereen. Bas van ’t Wout, minister van Economische Zaken en Klimaat, moest zijn functie vorige week nog neerleggen vanwege burn-outverschijnselen. Het zou een illusie zijn om te geloven dat overspannenheid exclusief is voorbehouden aan (ex-)politici. Uit onderzoek van CBS en TNO blijkt dat 1,3 miljoen Nederlanders burn-outklachten hebben als gevolg van werkstress. Daar zitten vast veel zzp’ers tussen, dacht ik. Zestig procent van mijn vriendenkring bestaat uit zelfstandigen en een groot deel kampt met chronische stress.

Gek genoeg zie je dit niet terug in de cijfers. Slechts 0,6 procent van de zzp’ers heeft de officiële diagnose burn-out. Ik snapte er niets van. Waren de geluiden uit mijn omgeving dan zo niet-representatief? Nadat ik er een nachtje over had geslapen begreep ik het: als zzp’er kun je het je simpelweg niet veroorloven om die diagnose te krijgen. Een arbeidsongeschiktheids­verzekering is voor de meesten te duur. Wanneer je niet kunt werken, krijg je dus geen cent. Daarnaast zal je wel gek zijn om aan opdrachtgevers te laten doorschemeren dat je ‘even niet zo lekker in je vel zit’. Voor jou kunnen ze immers honderd anderen krijgen.

De arbeidsmarkt is doorspekt van neoliberalisme. Werknemers, en zeker zzp’ers, worden gedwongen om met elkaar te concurreren. Als je een opdracht niet perfect aflevert, word je gewoon niet teruggevraagd. Bovendien rijzen de huizenprijzen de pan uit, waardoor het niet voldoende is om veertig uur per week te werken. Op deze manier verandert Nederland langzaam in een burn-out­fabriek. Dat heeft niets met zwakte of ‘lui millennialgedrag’ te maken.

Het geringe aantal officiële burn-outdiagnoses bij zzp’ers is volgens mij onderdeel van het probleem. We verschuilen ons continu achter een façade van onvermoeibare energie, omdat we bang zijn dat we onze rekeningen niet meer kunnen betalen. Ik zou willen dat we die façade doorprikken door hier een eerlijk gesprek over te voeren. Níemand wordt er namelijk beter van als we elkaar blijven aftroeven. Voor je het weet veranderen we in een recensiemaatschappij: een samenleving waarin we iedere dag opnieuw vijf sterren moeten halen. Dát is pas vermoeiend.

Natascha van Weezel (1986) is journalist. Elke maandag schrijft ze een column voor Het Parool.

Reageren? natascha@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden