Opinie

Ook in Nederland leven wij niet in een vrij land

We heffen graag onze vinger als we beperkingen van de vrijheid van meningsuiting in andere landen zien, maar we moeten eerst naar onszelf kijken, schrijft Zihni Özdil vandaag in een opiniestuk in Het Parool.

Bezoekers van De Balie wachten bij de strenge beveiliging op toegang tot de lezing van de bedreigde cartoonist Kurt Westergaard. Beeld Jerry Lampen/ANP

'Fuck de koning! Fuck de koningin.' Als u die woorden zou uitspreken, kunt u opgepakt worden door de politie, net als activist Abdulkasim al-Jaberi in Amsterdam.

Corrupt
Nico 'de Duindorper' kreeg een taakstraf van de rechter omdat hij op tv had gezegd dat hij het 'toejuicht' als ramen worden ingegooid bij allochtonen. De Tilburger Denis V. kreeg van de rechter een boete van 170 euro omdat hij een T-shirt droeg, waarop het politielogo stond boven de tekst 'corrupt'. Cartoonist Gregorius Nekschot werd hardhandig opgepakt vanwege een cartoon waarop de profeet Mohammed seks heeft met zijn negenjarige bruid Aisha.

De Amerikaanse klokkenluider Chelsea Manning heeft 35 jaar gevangenisstraf gekregen, omdat ze structurele misstanden in het Amerikaanse leger naar buiten bracht. Edward Snowden moest vluchten uit de Verenigde Staten, omdat hij informatie lekte waaruit blijkt dat de Amerikaanse veiligheidsdiensten het niet zo nauw nemen met onder andere de privacy.

Kritisch
Een Festival van het vrije woord is alleen geloofwaardig als we ook bereid zijn om kritisch te zijn op onze eigen machthebbers in het Westen. De Turkse president Erdogan gebruikt Turkse wetten tegen belediging om kritische journalisten de mond te snoeren. In Nederland is niet alleen 'eenvoudige belediging' strafbaar, maar ook 'poging tot belediging'. Ook 'aanzetten tot geweld' en 'aanzetten tot discriminatie' is strafbaar bij ons.

Met andere woorden, ook in Nederland leven wij niet in een vrij land. Want in een vrij land zou je behoudens smaad, laster en oproep - dat is dus niet het vage en ruim interpreteerbare 'aanzetten' - tot geweld alles mogen zeggen. Je moet kunnen beledigen wie je wil en kunnen verheerlijken wat je wil. Vrijheid van meningsuiting heeft alleen betekenis als we ook meningen die we abject vinden toestaan, anders is het zinloos. Maar in Nederland snappen we dat nog steeds niet.

Voor de vrijheid
Haatimams mogen bijvoorbeeld niet komen spreken in Nederland, nog voordat ze überhaupt een woord hebben gezegd. Kennelijk is het bij ons nog niet doorgedrongen dat een echte democratie bestand is tegen een open, hard debat. En tegen de achterlijke ideeën van godsdienstfanaten. Eigenlijk zijn we zo bezien met zijn allen dominees die een maaiveld voor de ander in stand willen houden. Links wil Wilders vervolgen. Wilders wil op zijn beurt boeken verbieden. Maar ze zijn allemaal zogenaamd voor vrijheid.

Zo is er zeer zeker een dreiging van terugkerende jihadisten. Maar al zou er morgen een aanslag komen in Nederland met honderd doden, dan is er nog steeds geen excuus om ons recht op privacy de prullenbak in te gooien of om nationaliteiten af te pakken bij mensen die alleen met 'ideeën' rondlopen. Burgerschap is geen veterdiploma, maar een onvervreemdbaar recht, althans zo zou het moeten zijn.

Gestraft
Onze persvrijheid is geen knip voor de neus waard als we dat soort misstanden niet hekelen. Of als we toestaan dat klokkenluiders zoals Snowden en Manning worden gestraft door westerse overheden.
Neem Turkije, al sinds de jaren negentig koploper in de wereld als het gaat om vervolgen van journalisten die onder andere de etnische zuivering door de Turkse staat op de Koerden hekelden.

Als we oprecht zijn in onze verontwaardiging om de schending van mensenrechten in landen als Turkije, moeten we eerst bij Den Haag aankloppen. Want Turkije heeft altijd politieke, economische en militaire steun van het Westen gekregen, inclusief Nederland. Erdogan zal er niet wakker van liggen dat we in de Balie met zijn allen de vinger wijzen naar hem.

Wat we wel kunnen bereiken, is onze eigen leiders dwingen zich harder uit te spreken door bijvoorbeeld in Europees verband een halt toe te roepen aan wapenverkoop aan Turkije. Of diplomatieke sancties af te kondigen zolang Turkije journalisten vervolgt.

Gebrek aan vrijheid
En, nogmaals, daarbij is het essentieel dat we ook minimaal net zo kritisch zijn op het gebrek aan vrijheid in Nederland. Als wij niet bereid zijn om op te komen voor het recht op vrije meningsuiting van mensen als Nico de Duindorper, Abdulkasim al Jaberi, Nekschot, haatimams, Wilders, Snowden en Manning, zijn we niet consistent. Dan zijn we vanavond alleen maar bezig met intellectuele zelfbevrediging. Via een goedkope vingerwijzing naar de Ander kunnen we dan zelfvoldaan naar huis terugkeren zonder ook maar iets wezenlijks te hebben bereikt.

Tot slot - voor het geval er mensen van het Openbaar Ministerie in de zaal zitten - wil ik in alle helderheid duidelijk maken dat we de koning absoluut keihard moet fucken en dat de politie door en door corrupt is.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Beeld Zihni Özdil
Zihni Özdil

Maatschappijhistoricus en schrijver. Deze tekst sprak hij uit tijdens het Festival voor het vrije woord op 2 mei in de Balie.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden