Han Lips

Nooit eerder kwamen we zo dicht bij de aap in onszelf

Doordeweeks schrijft columnist Han Lips hier over wat hem is opgevallen op televisie. Vandaag: Zomergasten met Frans de Waal.

Zomergasten, NPO 2. Beeld Han Lips
Zomergasten, NPO 2.Beeld Han Lips

Met Frans de Waal in Zomergasten konden we ons verheugen op een avondje zoeken naar de aap in onszelf. En wat kwamen we dichtbij. Met als climax de beelden van een collega-primatoloog die de moederkloek onder de chimpansees knuffelde op haar sterfbed. Haar hand ging door zijn haar. Hij voerde haar druiven, alsof ze in een hospice naar haar levenseinde werd begeleid.

"We waren bevriend," zei ook De Waal over deze chimpansee, Mama (59). In de jaren tachtig bracht hij tienduizend uur door bij het apenverblijf om hun gedrag te observeren. "Door de tralies heen vlooide ze mij."

Het was een van de vele fragmenten die we niet snel zullen vergeten, een geslaagde Zomergasten kortom. Met de operatiekamer als apenrots, waar de chirurg de verpleegster honds behandelt. Met twee olifanten die samenwerken om een puzzel op te lossen. En met een papegaai die na 28 jaar trainen kleuren herkent en kan tellen, nee, zelfs een beetje hoofdrekenen.

Een fragment met 'alfamannetje' Donald Trump, dat zagen we al van verre aankomen.

Maar nooit geweten: bij de chimpansees kan ook de kleinste de baas zijn, als hij zijn trawanten maar tevreden houdt. De Waal: "Ik ben Ma­chiavelli gaan lezen. Met biologieboeken kwam ik er niet."

Dat mensengedrag biologische wortels kan hebben, was ook al taboe. Dat bleek wel uit een verbijsterend fragment uit 1978 met de van vissen in troebel water betichte professor Buikhuisen. Interviewer Cherry Duyns vroeg hem maar op de man af. "Bent u een fascist? En waarom niet?"

Zo ging het zoveel dieper dan gewoon mooie dierenfragmenten, het werd geen Waku Waku (Allemaal: "Een nijlpaard kan lachen, ja of nee?") Wat zegt het biologische onderzoek over de oorsprong van agressie, empathie en moreel gedrag? Waar schuilt de mens in de aap?

Reageren? hanlips@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden