Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Niets relativeert het leven zo als een oorlog

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

‘Het primaat van het geweld ligt bij de overheid!”

Het is een zinnetje dat me altijd irriteert als een muggenbeet.

Wanneer de Tweede Kamer beslist dat we ten oorlog moeten gaan, gaan we ten oorlog. Ik weet dat het zo het best is geregeld. Geef die macht niet aan mij, niet aan generaals of kolonels, niet aan de vorst, maar leg hem in handen van gekozen volksvertegenwoordigers. Maar toen er over ‘vredesmissies’ werd besloten, stemde ik op partijen die daar tegen waren.

Het is een van de redenen waarom ik nooit in de Echte Politiek wil. Ik wil niet beslissen over leven of dood van jonge mensen. Nooit zou ik op een luchthaven kunnen staan om soldaten uit te zwaaien, terwijl je uit rapporten weet dat 20 procent niet levend terugkeert. Ik zou de jongens en meisjes niet durven aankijken.

En toch ben ik niet tegen geweld. Soms is het niet gebruiken van geweld immoreel.

Maar als we nu een slappe overheid hebben? Wanneer maar een derde of 40 procent of zelfs maar de helft van de stemgerechtigde Nederlanders naar de stembus is geweest? En wat als we nazi’s in de regering hebben – in een democratie kan alles – en ze op belangrijke ministerposten terecht zijn gekomen?

Het geldt ook voor het leveren van wapens aan Oekraïne. Ik vraag me af of we niet meer kunnen leveren – Kom op, Rutte, wees eens wat guller! – maar tegelijkertijd weet ik wat die wapens doen: mensen, steden, dieren, theaters, bibliotheken vernietigen. De erfenis van elke oorlogsdode is onvoorstelbaar verdriet; dat onvoorstelbare beschermt ons, anders zouden we afzien van strijd. Niets relativeert het leven zo als een oorlog.

Het streven naar rechtvaardigheid gaat niet zonder terreur. Dat is dubbelzinnig, maar het is niet anders.

Het woord ‘gemeen’ hoor ik alleen kinderen gebruiken en verdwijnt uit je vocabulaire als je ouder wordt. Toch vind ik het gemeen dat Poetin jongens uit het verre Siberië laat vechten en niet de jeugd uit de grote steden van Rusland. Ik vind het gemeen dat Poetin zomaar flatgebouwen, scholen, bibliotheken en universiteiten, theaters en bioscopen bombardeert. Het is of hij het voorstellingsvermogen van zijn vijand wil uitschakelen, door het onvoorstelbare te doen. Gemeen, alsof je nog iets van morele hygiëne verwachtte.

Nucleaire wapens worden steeds meer mythische godjes tot wie we bidden.

“Help ons.”

“Dan is een deel van de aarde weg.”

“We verdelgen onszelf toch wel. Liever vernietigen we onszelf voor een rechtvaardige zaak.”

“Rechtvaardig?”

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden