Opinie

‘Niet iedere rapper verdient erkenning als visionair en vrijheidsstrijder’

Flirten met gevaar brengt jongeren in werkelijk gevaarlijke situaties.Beeld Sjoukje Bierma

Hiphop zelf is niet crimineel, maar over de slechte invloed van criminele rappers op jongeren moeten we niet naïef zijn, vindt documentairemaker David Stam.

Teksten over geweld en criminaliteit van veel populaire rappers zijn vaak meer dan alleen teksten. Een aantal bekende rappers zit in het echte leven ook in de zware criminaliteit. Onlangs kaartte journalist Paul Vugts dit aan met verschillende voorbeelden. Hier werd de terechte vraag gesteld of rappende criminelen negatieve rolmodellen zijn.

De Amsterdamse politie wil criminele rappers hun podium afnemen, zowel fysiek als online, geïnspireerd op ervaringen in Londen. Voormalig officier van justitie Job van Beekhoven, die zowel hiphopliefhebber is als hoofd beleid en strategie bij het Openbaar Ministerie, reageerde middels een opiniestuk in Het Parool. Hij schreef dat het niet bij Amsterdam past om het podium van criminele rappers af te nemen, omdat zo’n maatregel hiphop voor de zoveelste keer in de hoek van de criminaliteit plaatst. Het zou ook stigmatiseren en bovendien zou Zuidoost al sinds het begin van de hiphop de toon zetten op het gebied van hiphopsucces. Hoewel ik vertrouw op de goede bedoelingen van Van Beekhoven, ben ik bang dat hij de plank misslaat.

Protestgenre

Met het oog op de wereldwijde protesten tegen racisme is het belangrijk op te merken dat hiphop oorspronkelijk een protestgenre is, geboren uit woede over achterstelling, armoede en discriminatie in de Verenigde Staten. Hiphop en andere muziekgenres die de macht, racisme, oubolligheid en extreme ongelijkheid bestrijden en vervloeken hebben een boodschap die het verdient gehoord te worden. Maar dat betekent niet dat iedere hiphopartiest heilig is of erkenning verdient als visionair en vrijheidsstrijder. Veel hedendaagse Nederlandse hiphoppers zijn juist platte materialisten en soms criminelen die hun financiële succes vieren en bedreigingen uiten.

Van Beekhoven voerde vorig jaar februari in NRC aan dat hij het mooi zou vinden als rappers een sterk tegengeluid zouden laten horen tegen het geweld. Hij meent dat men in rap een rauwe werkelijkheid hoort die je misschien niet snel ziet wanneer je de Volkskrant en NRC leest. Maar volgens mij is een journalist van een kwaliteitskrant met veel diverse bronnen beter in staat de (soms harde) werkelijkheid te vangen dan een populaire muzikant die zichzelf profileert als het gezicht en geweten van de wijk. Dat er met hen en anderen gepraat wordt, begrijp ik. Maar geef criminelen geen podium, waar ze met een glimlachje over zware misdaad mompelen als ‘verkeerde keuzes’ en verder niet veel meer uitbrengen dan ‘jeweettoch’?

Gangstershit

Het is een klassieke kip-of-eidiscussie. De rappers die crimineel zijn: waren ze eerst crimineel en zijn ze daar authentiek over gaan rappen, of wilden ze graag een badboy zijn en zijn ze zich daarom zo gaan presenteren?

Socioloog Robert K. Merton beschreef het ­begrip zelfvervullende voorspelling: een verkeerde definitie van een situatie kan leiden tot gedrag waardoor die foute definitie werkelijkheid wordt, en de oorspronkelijke verkeerde definitie achteraf alsnog lijkt te kloppen.

Neem de drillrap; een recent overgewaaid subgenre, waardoor veel jongeren ineens overtuigd zijn van het nut en de noodzaak om kapmessen mee de straat op te nemen. In het NTR-programma Danny op Straat zei een moeder over de gewelddadige straatcultuur dat ze het in het begin niet zo serieus nam, ze veronderstelde dat het een fantasiewereldje was. Tot ze al snel zag dat haar zoon denkt dat hij in een getto zoals in Amerika leeft. De jongen kan niet meer veilig over straat.

Als documentairemaker heb ik ook van dichtbij kinderen geïndoctrineerd zien raken door een straatcultuur, waarin negatieve rap een overduidelijke rol speelt. Helaas is dit vaker het geval dan positieve of maatschappelijk georiënteerde rap. Die jongens scheppen erover op dat een jonge vriend al een baby heeft, dat een vriend van ze gestoken is, of dat ze tijd in de gevangenis hebben doorgebracht. Het verhoogt hun status. Een van de vaders van een jongen die ik leerde kennen, zelf een ex-gedetineerde, vond het uitermate belangrijk dat zijn zoon in zijn raps zou ophouden met ‘die gangstershit’.

Hosselen

Zoonlief van vijftien uitte namelijk ernstige doodsbedreigingen in zijn raps. Hij was idolaat van de meest gevaarlijke rappers. Helaas was zijn vaders noodkreet tevergeefs.

Autoriteiten als Van Beekhoven en heel veel jonge jongens trappen er met open ogen in. Hun zusjes studeren, maar zij zitten in een diep negatieve slachtofferrol en ‘moeten’ hosselen. Het is de meeste jonge jongens niet eens aan te rekenen.

Er is haast niemand naar wie ze kunnen opkijken, die ze de waarheid vertelt of ze een alternatief biedt. Volgens mij is de echte winst te behalen met positieve voorbeeldfiguren die zorgen dat negatieve straatcultuur niet de enige cultuur is die jongeren aanleren en overnemen.

Valse beschuldiging

Proberen om binnen de grenzen van de wet criminele rappers hun podium te ontnemen is allesbehalve het stigmatiseren of criminaliseren van het genre hiphop.

Dat laatste is een ernstige en valse beschuldiging. Sterker nog, het omgekeerde is waar. Want zo komt er meer ruimte op het podium voor artiesten die criminaliteit en geweld niet proberen goed te praten. De meer maatschappelijk georiënteerde rappers worden nog altijd minder beluisterd dan hun plattere collega’s, zeker onder de straatjeugd.

De politie plaatst hiphop niet in de hoek van de criminaliteit, dat doen vooral de criminele hiphoppers, en de niet-criminele hiphoppers die een kritiekloze houding hebben ten aanzien van criminaliteit.

David Stam, documentaire- en filmmaker van Ruwe Diamanten.Beeld Suzanne Ophof
 
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden