Johan FretzBeeld Artur Krynicki

Niemand hoeft uit medelijden een podium te krijgen

PlusJohan Fretz

Dat het initiatief Omroep Zwart als een rode lap op een stier zou werken, stond van tevoren al vast. De woorden zwart en wit brengen veel Nederlanders tenslotte in zo’n staat van blinde razernij, dat het busje richting de spoed-GGZ al gauw voor de deur staat. Daar komt nog eens bij dat een van de initiatiefnemers Akwasi is, die volgens sommigen tot het einde der tijden moet boeten voor zijn uitspraken op de Dam.

Veelgehoord argument tegen Omroep Zwart is dat een omroep die diversiteit zo nadrukkelijk benoemt als missie, juist averechts zou werken. Flauw. Toch zijn er wel kanttekeningen bij het initiatief te plaatsen. Je zou namelijk liever willen dat er een vanzelfsprekende diversiteit ontstaat over de hele breedte van de NPO. Niet door het benoemen van tokens, die voor de goede sier worden neergezet in programma’s die verder nauwelijks van perspectief veranderen, maar door een mooie weerspiegeling te bieden van een Nederland met allerlei achtergronden. Niet alleen qua kleur, maar ook regionaal, economisch en cultureel.

Hoewel dit nog te weinig gebeurt, zal een nieuwe omroep daar niet per se een oplossing voor bieden. Juist de omroepen hebben de laatste jaren werk gemaakt van dit thema. Alleen in het huidige publieke stelsel zijn er uiteindelijk maar drie mensen die bepalen wat wij te zien krijgen, de zogeheten netmanagers. Elk net, NPO 1, NPO 2 en NPO 3, heeft er één. En hoewel alle omroepen een eigen profiel hebben, met een eigen loket, komen de ideeën uiteindelijk altijd bij een van die netmanagers op tafel.

Toen ik ooit een documentaireserie over Suriname wilde maken, werd dat idee bij een aantal omroepen tot in de hoogste regionen toegejuicht. Helaas kwam het uiteindelijk meermaals bij dezelfde netmanager terecht.

Bij deze man (u kunt zelf wel raden wat voor man) werd het idee getrakteerd op zinnen als: ‘We hebben vorig jaar al iets over de slavernij gedaan’. Een bizarre, gênante opmerking, aangezien mijn serie helemaal niet over de slavernij zou gaan.

Een andere keer werd mijn gebrek aan ervaring met documentaire als medium genoemd, een moderne variant op de nachtclubportierklassieker: ‘het is vanavond alleen voor leden’. Op zichzelf is ervaringsgebrek een valide argument, ware het niet dat het dezelfde netmanager niet heeft belemmerd om een witte cabaretière die gek is op Japan, twee seizoenen naar Azië te sturen of een witte acteur als een moderne Kuifje door Afrika te laten crossen. Het is tekenend voor het onvermogen van veel bestuurders dat ze de waarde niet zien van iets dat buiten het eigen perspectief valt.

Let wel: kwaliteit moet altijd leidend zijn. Niemand hoeft uit medelijden een podium gegeven te worden. Je zag recent bij de subsidietoekenningen van de kunstfondsen waar dat toe kan leiden. Daar is diversiteit een dogmatisch, modieus hokje geworden om af te vinken. Daar help je helemaal niemand mee. Niet degenen die je erop afrekent, maar ook niet degenen die je erom beloont, wier talent daardoor meteen ter discussie staat.

Waarom ik toch lid ben geworden van Omroep Zwart? Simpel: ik zie een nieuwe generatie, zwart, wit, alles er tussenin, voor wie die gedroomde, vanzelfsprekende veelkleurigheid allang een voldongen feit is. Zij vertellen verhalen, dwars door genres, perspectieven en verbanden heen, vreugdevol, in een beeldtaal van nu, en lopen daarmee lichtjaren voor op al die doodvermoeiende integratiedebatjes en al dat geforceerde geouwehoer in diversiteitscommissies. Ook wie altijd roept ‘Werp die slachtofferrol toch eens af’, zou dat moeten toejuichen. Voor ware vooruitgang, zal er ook in de NPO-top wat moeten veranderen, maar deze vrolijke bravoure verdient een kans.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden