Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki

Niemand geloofde dat onze journalisten geen steekpenningen aannamen

Plus Derk Sauer

Deze week vierde de Russische ­zakenkrant Vedomosti haar ­twintigjarig bestaan met een ­bijeenkomst in Garage – een door Rem Koolhaas ontworpen museum, gefinancierd door oligarch en Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj.

De avond had nog een Hollands tintje, want ik ben de bedenker en oprichter van Vedomosti. We lanceerden de krant in 1999 met de slogan: ‘Elke oligarch kan Vedomosti kopen … In de kiosk’. Een knipoog naar de enorme macht van oligarchen in het Rusland van de jaren negentig. Zij kochten links en rechts tv-stations en kranten op die vervolgens een spreekbuis werden van hun zaken­belangen.

Om absolute onafhankelijkheid te garanderen ging ik een joint venture aan met de twee belangrijkste zakenkranten ter wereld: Financial Times en The Wall Street Journal. Onze ambitie was een krant te maken die zich kon spiegelen aan deze twee instituties.

Dat viel de eerste maanden nog niet mee. ­Russische lezers waren niet gewend aan feitelijke verslaggeving met hoor en wederhoor. Anonieme bronnen werden geweerd en er was een strikte scheiding tussen nieuws en opinie. ‘Saai,’ was de eerste reactie.

De Russische journalistiek kenmerkte zich door bloemrijk taalgebruik, eindeloze speculatie en complottheorieën. Bovendien kon niemand geloven dat onze journalisten geen steekpenningen aannamen. Dat was immers standaardpraktijk bij collega’s.

Eenmaal gewend werd Vedomosti een doorslaand succes. Al twintig jaar is het een toonaangevende krant (met inmiddels ook een site) in Rusland.

Om dat te vieren was de Moskouse journalistieke gemeenschap uitgelopen. Oligarchen – nog centraal bij de lancering – schitterden door afwezigheid en ook politiek Rusland liet zich nauwelijks zien.

Dat is omdat Vedomosti door het gezag nu als ­oppositie wordt gezien.

En dat terwijl de krant nog wel veranderd is van toon. SindsFinancial Times en The Wall Street Journal gedwongen de banden verbroken en Vedomosti in Russische handen kwam – is de krant voorzichtiger geworden in haar berichtgeving.

Maar binnen de huidige gepolariseerde verhoudingen is ieder medium dat niet uitgesproken vóór Poetin is, per definitie tegen. En voor de bestuurlijke en zakelijke elite ben je dan ‘besmet’.

In speeches werd gereflecteerd op het optimisme en de hoop van twintig jaar terug, toen het er even naar uitzag dat Rusland afstevende op een rechtsstaat met een vrije pers.

‘De door jullie in Rusland geïntroduceerde onafhankelijke journalistiek is helaas dood,’ vatte journalistiek nestor Vladimir Pozner de huidige stand samen. “Wat resteert is propaganda.”

Niettemin voelde de bijeenkomst bij vlagen aan als een warm bad. Russen kunnen zo heerlijk ongeremd complimenteus zijn. “Jij bent de vader van de Russische vrije pers,” zei Leonid Parfjonov, gevierd auteur en journalist.

Het woord ‘legende’ viel keer op keer.

Toch verliet ik het feest met een dubbel gevoel. Het is allemaal leuk en aardig om een ‘legende’ te worden genoemd, maar het zou fijner zijn als de onafhankelijke journalistiek na twintig jaar écht wortel had geschoten.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist van Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden