Opinie

'Neutrale rollen gaan nu altijd naar witte acteurs'

Acteurs van niet-westerse afkomst worden veel te weinig gecast voor Nederlandse films, televisieseries en reclame, schrijft Reza Kartosen-Wong.

In de film Hartenstraat speelt Marwan Kenzari de rol van traiteur Daan Beeld -

Discriminatie van sollicitanten vanwege afkomst is een structureel probleem dat de toekomstperspectieven van vele Nederlanders van niet-westerse afkomst ondermijnt.

Zo toonde een onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam onlangs aan dat bij een sollicitatie afkomst zwaarder weegt dan een strafblad (Het Parool, 6 juli).

Het lijkt erop dat overheid en samenleving deze arbeidsdiscriminatie nu eindelijk serieus beginnen te nemen. Minister Asscher noemt het 'walgelijk' en een 'smerig fenomeen'. En het is moeilijk voor te stellen dat premier Rutte de ernst van deze gang van zaken nog steeds bagatelliseert en de verantwoordelijkheid ervoor bij de slachtoffers legt, die zich maar moeten 'invechten'.

Overheid en werkgevers lijken te beseffen dat zij zich harder moeten inspannen om arbeidsdiscriminatie te bestrijden.

Dat besef is er niet wanneer het gaat om de ondervertegenwoordiging en typecasting van acteurs, modellen en (edel)figuranten van niet-westerse afkomst in Nederlandse films, televisieseries en reclame.

Terwijl ook dan sprake is van op geracialiseerde vooroordelen gebaseerde praktijken die de toekomstperspectieven van acteurs van niet-westerse afkomst beïnvloeden.

Dit geracialiseerde castingbeleid wordt doorgaans echter gelegitimeerd door het te plaatsen in de context van artistieke vrijheid, narratieve logica en economische belangen - het wordt niet gezien als arbeidsdiscriminatie.

Begin dit jaar berichtten media over een Israëlische Ikeacatalogus zonder vrouwen. De strekking van de berichtgeving en daaropvolgende reacties was dat die onverholen uiting van seksisme en genderongelijkheid hoorde bij een vrouwonvriendelijke religieuze cultuur; in ons progressieve Nederland zou dit onacceptabel zijn.

In werkelijkheid zijn er ook Nederlandse bedrijven die geen vrouwen, homoseksuelen of personen van niet-westerse afkomst in hun reclamecampagnes willen om hun doelgroepen niet te 'schofferen'. En Nederlandse reclamebureaus voldoen aan deze eisen.

Dat is vergelijkbaar met uitzendbureaus die ingaan op verzoeken van bedrijven om alleen wit personeel te selecteren, een duidelijke vorm van arbeidsdiscriminatie.

Ook in de Nederlandse film- en televisiesector speelt afkomst een rol bij het casten van acteurs. Het gros van de producenten en regisseurs is vrij behoudend. Zij hebben een achterhaalde witte blik op de wereld en leven in de onjuiste veronderstelling dat het publiek niet openstaat voor niet-witte (hoofd)personages.

Met als gevolg dat niet-witte acteurs die auditie doen voor belangrijke rollen uiteindelijk worden afgewezen vanwege hun niet-westerse afkomst - ook al zijn zij het geschiktst.

Reza Kartosen-Wong: Mediawetenschapper en docent Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam Beeld Bram Kloos

Maar vaker nog worden acteurs van niet-westerse afkomst niet eens uitgenodigd om auditie te doen voor rollen waarvoor ook witte acteurs in aanmerking komen. Zij doen alleen of voornamelijk audities voor personages die expliciet van niet-westerse afkomst zijn.

Natuurlijk, er zijn ook goede, roldoorbrekende rollen waarvoor alleen acteurs van niet-westerse afkomst geschikt zijn. De Marokkaans-Nederlandse tiener Dunya uit jeugdserie Dunya en Desie is daar een voorbeeld van. Tegelijkertijd kunnen hoofdrollen in films als Zwartboek alleen door witte acteurs worden gespeeld.

Maar in een groot aantal Nederlandse films en televisieseries zoals Ja, Ik Wil! en Divorce speelt de etniciteit van de personages geen rol. Die personages zouden dus ook door acteurs van niet-westerse afkomst gespeeld kunnen worden.

Vanwege hun afkomst worden zij echter nauwelijks gecast voor deze 'afkomstneutrale' rollen. Voor personages 'zonder' etnische afkomst komen over het algemeen alleen witte acteurs in aanmerking, positieve uitzonderingen als hoofdrollen in de mooie kinderserie Taart en de romantische komedie Hartenstraat daargelaten.

Wanneer makers van films, televisieseries en reclame personen van niet-westerse afkomst bewust of onbewust niet casten voor rollen waar zij wel geschikt voor zijn, doen zij hetzelfde als werkgevers die sollicitanten niet uitnodigen en aannemen vanwege hun afkomst.

Uiteindelijk bepaalt de afkomst van acteurs, modellen en (edel)figuranten mede het potentieel aan rollen en daarmee hun inkomens­zekerheid, carrièreverloop en toekomstperspectieven.

Dat is onwenselijk. Hoog tijd dus dat overheid en samenleving dit ook als arbeidsdiscriminatie erkennen en bestrijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.