Jaap de Groot Beeld Artur Krynicki

Nelson Mandela, Georginio Wijnaldum en Frenkie de Jong

Plus Jaap de Groot

Zelden werd via de sport verbroedering zo krachtig uitgestraald als op 24 juni 1995. Nadat Zuid-Afrika in de finale van het WK rugby Nieuw-Zeeland had verslagen, vond er in Johannesburg een historische huldiging plaats. 

Naast aanvoerder Francois Pienaar vierde Nelson Mandela in hetzelfde shirt als de speler het eerste grote sportsucces voor Zuid-Afrika sinds de afschaffing van de apartheid. Een blonde reus die in alles het blanke Zuid-Afrika symboliseerde, en de politicus die in alles het zwarte Zuid-Afrika vertegenwoordigde. Samen zouden ze de gouden trofee optillen.

Zes maanden later interviewde ik Mandela in Johannesburg en legde hij zijn pas de deux met Pienaar als volgt uit: “Helaas kunnen miljoenen Zuid-Afrikanen niet lezen en schrijven. Dus moet ik ze via symboliek duidelijk proberen te maken waar ik met ze naartoe wil. Zo’n actie met Francois Pienaar was daarom heel effectief. Ineens zagen de mensen zwart en blank met elkaar feesten. Dat dwong ze na te denken.”

Dat laatste gebeurde in 2019 ook rond de Nederlandse voetbalvelden. Jarenlang bleef racisme onder de radar, tot het op 17 november opdook tijdens FC Den Bosch-Excelsior richting de Rotterdamse speler Ahmad Mendes Moreira. 

Twee dagen later volgde tijdens Nederland-Estland een actie à la Mandela en Pienaar, toen na het openingsdoelpunt de donkere Georginio Wijnaldum en Frenkie de Jong naast elkaar hun onderarmen zouden ontbloten.

Dezelfde avond werd ik vanuit Atlanta door CNN gebeld of ik voor de camera de actie wilde becommentariëren en gingen Wijnaldum en De Jong de wereld over. 

Binnen een week volgde een anti-discriminatie en racismeoverleg tussen de KNVB, premier Mark Rutte en de ministers Bruno Bruins (VWS) en Fred Grapperhaus (Justitie en Veiligheid). Eind januari 2020, dus binnen twee maanden, worden de te nemen maatregelen in de Tweede Kamer bekendgemaakt.

Het symboliseert de kracht van sport, juist als die vanuit de boezem van de sport wordt geactiveerd. Zoals na de partij tussen Badr Hari en Rico Verhoeven. De spanning in de Gelredome was na het bizarre einde te snijden, tot beide vechters elkaar publiekelijk omhelsden. Meteen was de agressie en frustratie in het stampvolle stadion gekanaliseerd.

De zoveelste indicatie van hoe rolmodellen uit de sport leidend kunnen zijn bij oplossen van problemen waar de rest van de maatschappij en de politiek niet uitkomen. Het Internationaal Olympisch Comité heeft inmiddels voor 2032 zelfs een gezamenlijk door Noord- en Zuid-Korea te organiseren Olympische Spelen als stip op de horizon benoemd.

Dat is ook wat topsport is: het realiseren van wat als niet realistisch wordt gezien. Zo worden niet alleen wereldrecords gebroken, maar ook mensen aan het denken gezet en in beweging gebracht. Zoals Nelson Mandela en Francois Pienaar in 1995, Georginio Wijnaldum en Frenkie de Jong dat in 2019 deden en anderen in 2020 gaan doen.

Jaap de Groot schrijft wekelijks een column over sport in Het Parool.

Reageren? j.degroot@parool.nl.

Henk Spaan is er weer na de winterstop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden