Opinie

'Nederland: neem het voortouw en verruim euthanasiewetgeving'

Ooit liep Nederland voorop met liberale wetten voor het homohuwelijk, abortus en euthanasie. Volgens August Hans den Boef kan de regeling rond het levenseinde beter.

De grondleggers van Paars bijeen in de Tweede Kamer: Hans van Mierlo (D66), Frits Bolkestein (VVD) en Wim Kok (PvdA). Op de rug gezien: Eelco Brinkman (CDA). Beeld ANP

Amsterdam had de wereldpremière. Middernacht 31 maart 2001 verbond burgemeester Job Cohen in de Stopera vier homoseksuele stellen in de echt. De wetgeving daartoe had hij als staatssecretaris van Justitie voorbereid, waarmee een van de seculiere moderniseringsparels van Paars werd verzilverd. Mogelijk gemaakt omdat er kon worden geregeerd zonder christelijke partijen.

Maar niet alleen die partijen hadden bezwaar tegen het moderniseringsproject. Hiertegen meenden ook multiculturalisten van leer te moeten trekken, ingegeven door de conservatieve opvattingen van gelovige allochtonen, die zij meenden tegen de witte seculiere dominantie te moeten beschermen.

Publicisten als de Amsterdamse antropoloog Peter van der Veer, de Nijmeegse ethicus Bas van Stokkom en Gerrie ter Haar, de tante Sidonia van de godsdienstsociologie uit Rotterdam, betoogden met veel aplomb dat Nederland met zijn seculiere wetgeving voor abortus, homohuwelijk en euthanasie een ouderwets en wereldvreemd eilandje vormde in een wereld waarin de aanhang van godsdiensten juist 'spectaculair groeide'.

Ruim veertien jaar later heeft het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington het homohuwelijk in alle 50 staten gelegaliseerd. Dat was al geregeld in 37 staten. Het kan verkeren. Niet alleen God's Own Country is om. Twee maanden geleden stemde ruim 62 procent van de Ieren in een referendum voor het homohuwelijk. Was dit het land waar de roomse moederkerk de politieke agenda zo streng bewaakte, waarvan zelfs de nieuwe 'progressieve' paus het homohuwelijk veel te ver vond gaan?

Stoet aan andere landen volgde
Al met al is ons ouderwetse, wereldvreemde landje in de legalisering van het homohuwelijk gevolgd door een stoet aan andere landen of delen daarvan. België, Spanje, Canada, Zuid-Afrika, Noorwegen, Zweden, Portugal, IJsland, Argentinië, Denemarken, Brazilië, Frankrijk, Uruguay, Nieuw-Zeeland, Luxemburg, Finland en Slovenië. Plus Groot-Brittannië, zonder Noord-Ierland, dat ook als enige landsdeel niet meedoet aan het toestaan van abortus. Het homohuwelijk is ook toegestaan in een aantal staten in Mexico.

Peilingen laten zien dat in veel meer landen een substantieel deel van de bevolking het homohuwelijk steunt. Ook nam het Europees Parlement een resolutie aan die stelde dat het homohuwelijk een mensenrecht vormt. De Nederlandse christenen en PVV'ers stemden tegen.

De seculiere wetten voor abortus, homohuwelijk en euthanasie zijn bijzonder omdat hun bereik beperkt is. Wetgeving over belasting en verkeer raakt iedere Nederlandse burger, of hij wil of niet. Maar een ruimere mogelijkheid voor huwelijk, euthanasie en abortus betreft alleen de burgers die daarvan gebruik willen maken.

Waarom dan willen veel gelovigen, die daartoe op geen enkele manier kunnen worden gedwongen, desondanks aan anderen die mogelijkheden ontzeggen? Die drang komt voort uit een religieuze plicht om de eigen levenswijze ook aan anderen op te leggen. Of die willen of niet.

Christelijke gedoogsteun
Nederland is anno 2015 natuurlijk geen gidsland meer. Met het eind van Paars in 2002 stokte ook het seculiere moderniseringsproject met de wederopstanding van het CDA. Rutte II is meer dan ooit afhankelijk van christelijke gedoogsteun. Los daarvan lijkt de interesse in het seculiere moderniseringsproject bij de voormalige Paarse partijen VVD, PvdA en D66 en - in dezen hun geestverwant - GroenLinks enigszins te zijn weggeëbd.

Onder de bevolking blijkt de interesse in het project echter te groeien. Een toenemend aantal medici bijvoorbeeld meent dat zwaar zieke hoogbejaarden niet meer tot het gaatje hoeven te gaan in (dure) behandelingen. Steeds meer burgers vinden dat ook een voltooid leven of ondraaglijk psychisch leed een serieuze keuze voor een levenseinde kan bieden.

Steeds meer burgers ook blijken uitstekend op de hoogte van de omstandigheden rond levenseinde en dementie en beschouwen het daarom als paternalisme wanneer ze door medici voor bang of ignorant worden uitgemaakt. Zij willen geen recht op mededogen, maar een recht om zelf een keuze te mogen maken.

Dus, voormalig Paars: door een democratische verruiming van de euthanasiewetgeving kunnen we weer een gidsland worden.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

August Hans den Boef

is literatuurwetenschapper en onderzoeker
Beeld /
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden