Opinie

‘Nederland loopt bij piepjestest als minst fitte deelnemer achteraan’

Nederland laat zich gijzelen door de eigen zelfgenoegzaamheid, aldus Levent Kocabas. Wat nu goed lijkt te gaan, dreigt ons op achterstand te zetten.

Beeld ANP

Premier Rutte vindt, in reactie op een brief van 121 miljonairs en miljardairs over een eerlijker belastingstelsel, dat miljonairs al genoeg belasting betalen in Nederland – zelfs als miljonairs staan te popelen om meer te betalen, of als miljardairs toegeven dat ze nog nooit zo weinig belasting hoefden af te dragen.

En dat terwijl de premier wel bereid is nederlagen te ondergaan voor het omgekeerde, zoals de affaire rond de dividendbelasting. Ruttes neoliberale beleid is de oorzaak van een opvallende tendens die Nederland de laatste jaren vertoont: achter vooruitgang aan huppelen als de minst fitte deelnemer tijdens de shuttlerun of piepjestest, degene die de andere renners tussen de lijntjes niet kan bijhouden.

Er valt zeker wat te zeggen voor het voorstel van de 121 genereuze miljonairs die wel graag belasting willen betalen, blijkt uit het rapport van Oxfam Novib: de kloof tussen arm en rijk blijft namelijk groeien.

Indien, zoals de premier dat vindt, ‘de situatie in Nederland prima is’, ligt er dan voor een welvarend en progressief land als Nederland niet een taak? De taak om die kloof te dichten, of op z’n minst niet bij te dragen aan het vergroten van die kloof door belastingontwijking mogelijk te maken voor multinationals?

Maar liefst tien procent van de winst van multinationals werd in 2018 immers weggesluisd naar (althans voor de rijken) belastingparadijs Nederland – en Oxfam Novib heeft uiteengezet wat de gedupeerde armere landen met dat geld allemaal hadden kunnen doen.

Betreurenswaardig

Dit moet een eyeopener zijn voor hen die vinden dat politici eerst aan ‘het eigen volk’ moeten denken en daarom willen bezuinigen op ontwikkelingshulp; het gaat om geld dat in eerste instantie niet eens aan ons toekomt. En als de premier het wel prima vindt hier, dienen we evengoed stil te staan bij onze significante en betreurenswaardige bijdrage aan het vergroten van de kloof tussen arm en rijk elders.

Bovendien vergroot Nederland die kloof niet alleen in ontwikkelingslanden. Wat betreft ongelijkheid in eigen land staan we immers op de tweede plek van alle OESO-landen, vlak na de Verenigde Staten.

Zo komen we terug bij die piepjestest waarbij we hijgend en puffend achter de rest aan sukkelen. Recentelijk verscheen een andere lijst waarin hetzelfde betreurenswaardige fenomeen te bespeuren is.

Nederland bungelt daar niet ergens onderaan, nee, Nederland is de laatste in dit lijstje over het aandeel van de energievoorziening uit duurzame bronnen. Hoe krijgen we het toch voor elkaar om van alle 27 EU-landen het slechtst te presenteren op zoiets cruciaals? Aan wind is hier toch geen gebrek?

Ook de prijsstijging van energie was het hoogst in Nederland. Pas als er een lijstje samengesteld zou worden van ‘landen die het vaakst aan het kortste eind trekken op ranglijstjes’, zouden we het allicht goed doen.

Stierenvechten

Het probleem is dat de premier eigenlijk gelijk heeft: de situatie in welvarend Nederland is ­prima voor ons. Deze voortdurende staat van genoegzaamheid bedwelmt ons kritisch denkvermogen. Kritisch zijn we van oudsher zeker. 

We staan vooraan in de rij om tradities van anderen onder de loep te nemen, maar komt het aan op onze eigen status quo, dan zijn we als ware oikofielen bereid ‘traditie’ als beslissende rechtvaardigingsgrond te gebruiken.

Stel je eens voor dat men stierenvechten of vrouwenbesnijdenissen zou verdedigen met hetzelfde argument dat sommigen inzetten voor het sinterklaasfeest?

Het in Nederland heersende superioriteits­gevoel leidt ertoe dat we menen niet meer te hoeven trainen voor de piepjestest. Daardoor sukkelen we overal achteraan, in een wereld waarin we door andere landen voorbij gesprint worden in zaken waar we ooit voorlopers in waren. 

Nederland is verslaafd geraakt aan het opiaat neoliberalisme. Het onderwijs en het zorgstelsel lijden onder dit fenomeen, terwijl die vrijgevige 121 miljonairs best hun steentje willen bijdragen. Als premier Rutte zich daar toch eens voor zou willen inzetten...

Levent Kocabas, junior universitair docent farmacie, Universiteit Utrecht.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden