Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Navalny zet het laatste wapen in dat hij nog heeft: zijn lichaam

PlusDerk Sauer

In de jaren vijftig van de vorige eeuw probeerde de KGB het leven van schrijver Boris Pasternak – auteur van Dokter Zjivago – zo zuur mogelijk te maken. Pasternak, een schrijver van wereldformaat, weigerde onderdeel te worden van Stalins propagandamachine.

Een verbanning naar de goelag – zoals zovelen overkwam – leek onvermijdelijk. Maar de KGB koos voor een wreder middel: zijn grote geliefde Olga Ivinskaja werd gearresteerd en vier jaar naar een goelag verbannen.

Veel is er in al die jaren niet veranderd. Onlangs werd de gepensioneerde 66-jarige vader van Ivan Zjdanov gearresteerd. ‘Corruptie’ was de aanklacht, een vaag verzamelwoord waarmee duizenden dezer dagen de gevangenis worden ingestuurd. Zjdanov is de rechterhand van oppositieleider Aleksej Navalny, die zoals bekend zelf in de gevangenis wegkwijnt.

‘Deze nieuwe vertolking van het Kremlinsaga Vaders en Zonen (naar het beroemde boek van Ivan Toergenjev) laat zien hoe het Kremlin wraak neemt,’ schreef columnist Andrej Kolesnikov in The Moscow Times, ‘door vaders te straffen voor hun actievoerende kinderen, en omgekeerd kinderen te straffen door hun vaders in gijzeling te nemen.’

De FSB gebruikte die tactiek ook al om Navalny een toontje lager te laten zingen. Bij hem was het niet zijn vader, maar zijn broer Oleg die 3,5 jaar in de gevangenis heeft gezeten na een showproces.

De autoriteiten gokten erop dat Navalny zijn toon zou matigen in de hoop op vervroegde vrijlating van zijn broer. Toen dat niet gebeurde werd Olegs gevangenisregime aangescherpt en verschoof de aandacht van de FSB naar de Poetincriticus zelf.

Met de precisie van een chirurg schakelt de FSB nu de organisatie van Navalny uit. Tegen vrijwel alle sleutelfiguren lopen rechtszaken, als ze niet al onder huisarrest staan of naar het buitenland zijn uitgeweken. Het organiseren van massale protesten wordt daardoor steeds moeilijker. En gevaarlijker.

En nu is het Kremlin bij het laatste hoofdstuk beland. Ik ben ervan overtuigd dat de autoriteiten een scenario voor ogen hadden zoals bij Michail Chodorkovski – die na tien jaar eenzame opsluiting in een strafkamp de handdoek in de ring gooide en voor ballingschap koos.

Maar Navalny gooit roet in het eten door nu het laatste wapen dat hij nog over heeft in te zetten: zijn lichaam. En dat doet hij met de voor hem karakteristieke verbetenheid. Gekweld door een dubbele hernia, en inmiddels tien kilo kwijt door zijn hongerstaking komt de gevarenzonesnel nabij.

Navalny doet aan Bobby Sands denken, de Noord-Ierse IRA-strijder die zich in de beruchte Long Keshgevangenis dood hongerde.

De Russische autoriteiten staan nu voor een heel cynische afweging. Van wie hebben ze minder last: een dode of een levende Navalny? Een martelaar of een gevangene die ze lichamelijk in leven houden maar geestelijk proberen te breken? De geschiedenis kennende moeten we het ergste vrezen.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden