Max Pam en Paul BrillBeeld Artur Krynicki

Nadert een Europese, liberale en democratische Islam?

PlusMax Pam en Paul Brill

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: islam en democratische waarden.

De les lezen

In verschillende kranten stond een foto van imam Suhayb Salam met dat opgestoken vingertje. “Ik leg het jullie nog één keer uit,” schijnt hij te zeggen tegen de leden van de kleine parlementaire commissie, die willen weten hoe het zit met de buitenlandse financiering van moskeeën in Nederland. Een iconische foto, die precies uitlegt dat ons parlement flink zal moeten wroeten om te ontdekken waar dat geld vandaan komt.

Dat gaat jullie allemaal niets aan, vindt de imam van de alFitrah-moskee. Jullie hebben de vrijheid van godsdienst toch zelf bij Grondwet ingesteld, en die vrijheid geldt dus ook voor ons – dat is zijn verdedigingslinie. Het leek trouwens meer op een aanvalslinie, zo agressief was soms de manier waarop Suhayb Salam de commissie met haar eigen argumenten de les wilde lezen.

Een andere imam zei: “Wij wonen hier al een tijd hier, dus onze waarden zijn nu ook een beetje uw waarden geworden.” Geen speld tussen te krijgen. De commissie zat erbij als een kleuterklasje, waarvan de meester zich tenslotte gedwongen voelde de microfoon uit te schakelen.

Pijnlijk.

Het dilemma is zo oud als de democratie: hoe verdedigt een democratie zich tegen ondemocratische krachten, die ondertussen wel gebruik maken van hun democratische rechten. Herinnert u zich nog de opmerking van de toenmalige justitieminister Piet Hein Donner: “Als twee derde van alle Nederlanders morgen de sharia zou willen invoeren, dan moet die mogelijkheid toch bestaan?” Kortom, als de meerderheid de democratie wil afschaffen, moet dat kunnen. Maar het aantasten van grondrechten kan ook minder spectaculair verlopen, via een sluipend proces.

In dit opzicht is het salafisme een geduchte tegenstander. Die mensen geloven niet zo maar een beetje in iets, ze geloven echt dat zij de waarheid in pacht hebben. En niets is zo onwankelbaar als het geloof in de ware God. Moet ook ruimte voor zijn. In Nederland bestaan talloze kerkgenootschappen, dus waarom niet eentje voor de salafistische stroming binnen de islam?

Daarnaast mag elke groep gelovigen volgens artikel 23 van onze Grondwet voor hun kinderen een eigen school beginnen. Dan krijg je scholen voor zeer vrome christenen, joden, moslims, enzovoort. Daar is in het huidige systeem niets tegen te doen. Die kinderen worden opgevoed ‘met de rug naar de samenleving toe’. Ja­zeker, maar is dat verboden? Monniken en nonnen in kloosters wenden zich ook van het wereldse gewemel af en die zijn toch niet strafbaar? Vrijwel alle religies hebben wel een element in zich dat het leven in het hier en nu afwijst.

Daarom wens ik de leden van de miniparlementaire commissie veel wijsheid toe.

Max Pam

Barbaarse invasie

Een brisant citaat: ‘We hebben te maken met een gevaarlijke migratiestroom van Afrika naar Europa. Hoe zullen de blanke christelijke Europeanen reageren op de massale komst van hongerige, slecht opgeleide Afrikanen? Mogelijk zal Europa bezwijken onder deze barbaarse invasie.’

Nee, hier is niet Geert Wilders aan het woord, noch Thierry Baudet. Het is een tekst van de Libische leider Kadhafi uit augustus 2010. Hier moet meteen een disclaimer volgen: hij werd niet gedreven door heuse bezorgdheid over het lot van ‘christelijk’ Europa. Kadhafi had dringend geld nodig. Tegen een vergoeding van een paar miljard euro wilde hij er wel voor zorgen dat vanuit zijn land niemand meer de oversteek naar Europa zou maken.

Overigens had de Libische leider, zonderling als hij was, ook nog alternatieve raad: de Europeanen zouden nog beter tegen alle gevaren zijn opgewassen als ze zich massaal bekeerden tot de islam. Ter aanmoediging deelde hij de koran uit aan vijfhonderd jonge Italiaanse vrouwen.

Ik memoreer dit om te illustreren hoe zeer Europa zich telkens weer verkijkt op de dool­hoven van het Midden-Oosten en wat daar voor ons in het vat ligt. Kadhafi’s aanbod werd beleefd afgeslagen, maar de man zelf werd destijds in vrijwel alle Europese hoofdsteden allerhartelijkst ontvangen. Een jaar later waren de bordjes verhangen. Kadhafi kreeg te stellen met de Libische versie van de ‘Arabische Lente’. Het Westen schoot de opstandelingen te hulp, Kadhafi legde het loodje en Libië viel ten prooi aan chaos. Op hun beurt werden de Europese landen overvallen door de vluchtelingencrisis, die alleen kon worden beteugeld door een deal met het Turkije van Erdogan à raison van 3 miljard euro.

Onderwijl boekten de Moslimbroeders en hun fundamentalistische verwanten steeds meer terreinwinst. Maar in Europa hielden leidende politici lange tijd vol dat het voor ons weinig te betekenen had. Zeker, bepaalde jongeren stonden bloot aan de jihadistische verleiding. Maar dit was toch niet meer dan de rafelrand van een verder probleemloze moslimgemeenschap. Een gezwind deradicaliseringsprogramma zou ook de jihadisten weer op het pad van democratie en integratie brengen. Wie daar minder gerust op was, had last van islamofobie.

Dankzij de parlementaire hoorzitting over de buitenlandse invloed op Nederlandse moskeeën weten we nu dat het allemaal niet meevalt. Er is buitenlandse invloed, er zijn haatpredikers en in tientallen moskeeën worden gematigde moslims verdrongen door een kleine maar goed georganiseerde groep diehards. Wie blijft beweren dat we op de drempel staan van een Europese islam die zich soepel voegt naar de liberale democratische rechtsstaat, steekt zijn kop in het zand.

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden